Manyanza
Platinum Member
- Nov 4, 2010
- 22,269
- 58,563
NB: lengo la ujumbe ni kutoa elimu kwa wasomaji sio kutoa tiba kwa muathirika wa dawa za kulevya.
Kwa muathirika wa dawa za kulevya anatakiwa kufika katika hospitali au vituo vya afya vyenye kutoa huduma hiyo.
Drug Abuse ni kutumia dawa za kulevya au kemikali kwa njia isiyo sahihi, mara nyingi kwa lengo la kulewa au kupata hisia fulani, badala ya matumizi ya matibabu.
Mfano: Daktari akikuandikia dawa ya usingizi uinywe tu unapohitaji, lakini wewe unaitumia hata kama huna tatizo la usingizi, unafanya drug abuse.
Drug Addiction ni hali ambapo mwili na akili yako vinaanza kuhitaji dawa fulani kila wakati ili ujisikie sawa.
Ukiacha kuitumia, unapata maumivu au unajisikia vibaya sana.
Mfano: Mtu anayeanza kutumia bangi mara moja kwa mwezi, baadaye anajikuta anahitaji kuvuta kila siku ili awe na furaha.
Nitazieleza kwa jina, rangi, harufu, muonekano (texture), ladha, na hisia mtu anazopata akitumia.
3.1 Cocaine
Rangi: Nyeupe kama unga wa sukari.
Harufu: Harufu kidogo kali ya kemikali, kama dawa ya meno kali.
Muonekano: Poda laini sana.
Ladha: Chungu kidogo na kuiacha kinywani kuna ganzi.
Hisia: Mtu huhisi nguvu nyingi, furaha, na kujiamini kupita kiasi, lakini kwa muda mfupi.
Baada ya muda: Uchovu mkubwa, huzuni, na hamu ya kutumia tena.
3.2 Heroin
Rangi: Nyeupe, kijivu, au kahawia kidogo.
Harufu: Harufu ya siki (vinegar) au udongo.
Muonekano: Poda au unga laini, wakati mwingine huchanganywa na vitu vingine.
Ladha: Chungu sana.
Hisia: Utulivu mkubwa, usingizi, na kuhisi kama “unasafiri” kichwani.
Baada ya muda: Kichefuchefu, kutapika, kupungua pumzi, na tamaa kali ya kutumia tena.
3.3 Marijuana (Bhangi)
Rangi: Kijani kibichi au kahawia, kulingana na jinsi imekauka.
Harufu: Harufu nzito ya majani yaliyokauka na moshi.
Muonekano: Majani makavu, maua ya mmea, au unga wa kusaga majani hayo.
Ladha: Ladha ya majani makavu.
Hisia: Kicheko bila sababu, hamu ya kula, kuona vitu tofauti (kama rangi kung'aa), na kupoteza umakini.
Baada ya muda: Kukosa kumbukumbu, kuchoka, na wakati mwingine hofu isiyo na sababu.
3.4 Methadone
Rangi: Wakati mwingine huchanganywa na maji rangi ya njano au kijani hafifu.
Harufu: Harufu hafifu ya dawa.
Muonekano: Maji au vidonge.
Ladha: Ladha ya dawa tamu au chungu kidogo.
Hisia: Hutuliza maumivu na kutoa usingizi.
Baada ya muda: Kutegemea sana dawa, kupungua pumzi, na kuchanganyikiwa.
3.5 Narcotics (Dawa za kupunguza maumivu kali)
Rangi: Hutegemea aina, lakini mara nyingi nyeupe au manjano.
Harufu: Harufu ya dawa.
Muonekano: Vidonge, kapsuli, au unga.
Ladha: Chungu au ladha ya dawa.
Hisia: Kutuliza maumivu, utulivu, na usingizi.
Baada ya muda: Kutegemea dawa, kuishiwa nguvu, na matatizo ya kupumua.
Macho kuwa mekundu au kung’aa sana.
Ngozi kubadilika rangi au kuwa kavu.
Kula kupita kiasi au kukosa kula kabisa.
Kupungua au kuongezeka uzito kwa kasi.
Kutojali mwonekano wa mwili na usafi.
Kutetemeka mikono au miguu.
Vidonda kwenye ngozi (hasa kwa wanaojidunga sindano).
Kubadilika tabia ghafla (kuwa mkali, mwenye hasira, au mnyonge sana).
Kutoweka nyumbani au kazini mara kwa mara bila sababu.
Kutumia fedha nyingi bila maelezo.
Kuiba au kudanganya ili kupata dawa.
Kukaa peke yake muda mwingi.
Kusahau majukumu ya familia, shule, au kazi.
Kutopenda kula au kulala vizuri.
Shinikizo la marafiki.
Kutaka kusahau matatizo au msongo wa mawazo.
Kunywa pombe au kuvuta sigara mapema.
Kukuwa kwenye familia yenye matatizo ya uraibu.
Kutumia dawa za hospitali bila uangalizi wa daktari.
Kutaka “kujua hisia” za kutumia dawa fulani.
Afya: Magonjwa ya ini, mapafu, moyo, na ubongo.
Kisaikolojia: Hofu, wasiwasi, kushindwa kufikiri vizuri.
Kijamii: Kupoteza marafiki, familia, kazi, na heshima.
Kisheria: Kufungwa au kupata rekodi ya uhalifu.
Kifedha: Kupoteza mali, kuingia madeni.
Kukubali tatizo – Mtu anatakiwa akubali kuwa ana uraibu.
Kutafuta msaada wa kitaalamu – Kliniki za uraibu, wataalamu wa saikolojia, na vikundi vya msaada.
Kujiepusha na vichocheo – Marafiki wabaya, maeneo ya starehe hatari.
Kubadilisha mtindo wa maisha – Mazoezi, lishe bora, na shughuli za kujenga akili.
Msaada wa familia – Familia kutoa upendo na uelewa bila kuhukumu.
Kwa muathirika wa dawa za kulevya anatakiwa kufika katika hospitali au vituo vya afya vyenye kutoa huduma hiyo.
1. Maana ya Drug Abuse
Drug Abuse ni kutumia dawa za kulevya au kemikali kwa njia isiyo sahihi, mara nyingi kwa lengo la kulewa au kupata hisia fulani, badala ya matumizi ya matibabu.
Mfano: Daktari akikuandikia dawa ya usingizi uinywe tu unapohitaji, lakini wewe unaitumia hata kama huna tatizo la usingizi, unafanya drug abuse.
2. Maana ya Drug Addiction
Drug Addiction ni hali ambapo mwili na akili yako vinaanza kuhitaji dawa fulani kila wakati ili ujisikie sawa.
Ukiacha kuitumia, unapata maumivu au unajisikia vibaya sana.
Mfano: Mtu anayeanza kutumia bangi mara moja kwa mwezi, baadaye anajikuta anahitaji kuvuta kila siku ili awe na furaha.
3. Aina za Dawa za Kulevya na Sifa Zake
Nitazieleza kwa jina, rangi, harufu, muonekano (texture), ladha, na hisia mtu anazopata akitumia.
3.1 Cocaine
Rangi: Nyeupe kama unga wa sukari.
Harufu: Harufu kidogo kali ya kemikali, kama dawa ya meno kali.
Muonekano: Poda laini sana.
Ladha: Chungu kidogo na kuiacha kinywani kuna ganzi.
Hisia: Mtu huhisi nguvu nyingi, furaha, na kujiamini kupita kiasi, lakini kwa muda mfupi.
Baada ya muda: Uchovu mkubwa, huzuni, na hamu ya kutumia tena.
3.2 Heroin
Rangi: Nyeupe, kijivu, au kahawia kidogo.
Harufu: Harufu ya siki (vinegar) au udongo.
Muonekano: Poda au unga laini, wakati mwingine huchanganywa na vitu vingine.
Ladha: Chungu sana.
Hisia: Utulivu mkubwa, usingizi, na kuhisi kama “unasafiri” kichwani.
Baada ya muda: Kichefuchefu, kutapika, kupungua pumzi, na tamaa kali ya kutumia tena.
3.3 Marijuana (Bhangi)
Rangi: Kijani kibichi au kahawia, kulingana na jinsi imekauka.
Harufu: Harufu nzito ya majani yaliyokauka na moshi.
Muonekano: Majani makavu, maua ya mmea, au unga wa kusaga majani hayo.
Ladha: Ladha ya majani makavu.
Hisia: Kicheko bila sababu, hamu ya kula, kuona vitu tofauti (kama rangi kung'aa), na kupoteza umakini.
Baada ya muda: Kukosa kumbukumbu, kuchoka, na wakati mwingine hofu isiyo na sababu.
3.4 Methadone
Rangi: Wakati mwingine huchanganywa na maji rangi ya njano au kijani hafifu.
Harufu: Harufu hafifu ya dawa.
Muonekano: Maji au vidonge.
Ladha: Ladha ya dawa tamu au chungu kidogo.
Hisia: Hutuliza maumivu na kutoa usingizi.
Baada ya muda: Kutegemea sana dawa, kupungua pumzi, na kuchanganyikiwa.
3.5 Narcotics (Dawa za kupunguza maumivu kali)
Rangi: Hutegemea aina, lakini mara nyingi nyeupe au manjano.
Harufu: Harufu ya dawa.
Muonekano: Vidonge, kapsuli, au unga.
Ladha: Chungu au ladha ya dawa.
Hisia: Kutuliza maumivu, utulivu, na usingizi.
Baada ya muda: Kutegemea dawa, kuishiwa nguvu, na matatizo ya kupumua.
4. Mabadiliko ya Mwili Baada ya Kutumia
Macho kuwa mekundu au kung’aa sana.
Ngozi kubadilika rangi au kuwa kavu.
Kula kupita kiasi au kukosa kula kabisa.
Kupungua au kuongezeka uzito kwa kasi.
Kutojali mwonekano wa mwili na usafi.
Kutetemeka mikono au miguu.
Vidonda kwenye ngozi (hasa kwa wanaojidunga sindano).
5. Viashiria vya Mtu Mwenye Drug Addiction
Kubadilika tabia ghafla (kuwa mkali, mwenye hasira, au mnyonge sana).
Kutoweka nyumbani au kazini mara kwa mara bila sababu.
Kutumia fedha nyingi bila maelezo.
Kuiba au kudanganya ili kupata dawa.
Kukaa peke yake muda mwingi.
Kusahau majukumu ya familia, shule, au kazi.
Kutopenda kula au kulala vizuri.
6. Vyanzo vya Drug Addiction
Shinikizo la marafiki.
Kutaka kusahau matatizo au msongo wa mawazo.
Kunywa pombe au kuvuta sigara mapema.
Kukuwa kwenye familia yenye matatizo ya uraibu.
Kutumia dawa za hospitali bila uangalizi wa daktari.
Kutaka “kujua hisia” za kutumia dawa fulani.
7. Madhara ya Drug Addiction
Afya: Magonjwa ya ini, mapafu, moyo, na ubongo.
Kisaikolojia: Hofu, wasiwasi, kushindwa kufikiri vizuri.
Kijamii: Kupoteza marafiki, familia, kazi, na heshima.
Kisheria: Kufungwa au kupata rekodi ya uhalifu.
Kifedha: Kupoteza mali, kuingia madeni.
8. Ufumbuzi wa Drug Addiction
Kukubali tatizo – Mtu anatakiwa akubali kuwa ana uraibu.
Kutafuta msaada wa kitaalamu – Kliniki za uraibu, wataalamu wa saikolojia, na vikundi vya msaada.
Kujiepusha na vichocheo – Marafiki wabaya, maeneo ya starehe hatari.
Kubadilisha mtindo wa maisha – Mazoezi, lishe bora, na shughuli za kujenga akili.
Msaada wa familia – Familia kutoa upendo na uelewa bila kuhukumu.