TEMDO (Tanzania Engineering and Manufacturing Design Organization) ni Shirika la Umma Tanzania linalojikita katika usanifu wa mashine na mitambo, uhandisi wa bidhaa, utengenezaji wa prototypes na teknolojia za uzalishaji viwandani.
Pamoja na majukumu hayo, kuna changamoto kadhaa zinazowakabili baadhi ya watumishi ndani ya TEMDO. Miongoni mwa changamoto hizo ni kama zifuatazo:
1. Ulipaji wa Mshahara Chini ya Scale kwa Kada ya Utafiti
Kuna tofauti ya malipo kwa baadhi ya watumishi, hasa katika kada ya Utafiti ndani ya TEMDO, ambapo watumishi hao wanalipwa chini ya kiwango cha mshahara kinachotakiwa kwa scale ya kada yao.
Kada ya Utafiti inasimamiwa na COSTECH (Tanzania Commission for Science and Technology), taasisi ya umma inayoratibu na kukuza shughuli za utafiti na maendeleo ya teknolojia nchini. Scale za watafiti hutumika kwa watumishi wa kada ya Utafiti bila kujali eneo la utafiti, iwe kilimo, ufugaji, taaluma, teknolojia au maeneo mengine ya utafiti.
Watumishi walioathirika waliwasilisha malalamiko yao COSTECH baada ya kubaini tofauti hiyo ya malipo. COSTECH ilifika TEMDO na kufanya uchunguzi kuhusu suala hilo.
Baada ya uchunguzi, upungufu huo ulithibitishwa na COSTECH, na maelekezo yalitolewa kwa uongozi wa TEMDO kuhusu marekebisho ya malipo pamoja na kulipwa stahiki za watumishi hao.
Hata hivyo, hadi sasa maelekezo hayo bado hayajatekelezwa, na watumishi husika wanaendelea kupokea mishahara ambayo iko chini ya scale inayotakiwa.
Pamoja na umuhimu wa kada ya Utafiti katika Shirika, baadhi ya watumishi hao wanapotaka kuhama kada kwenda kada nyingine zinazolipwa kwa usahihi, wamekuwa wakikabiliwa na vikwazo kutokana na nafasi yao muhimu katika shughuli za utafiti wa viwanda.
Suala hili liliwasilishwa tena wakati wa ziara ya Katibu Mkuu na Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Viwanda na Biashara , watumishi waliwasilisha changamoto hiyo mbele ya viongozi hao, na uongozi wa Shirika ukaelekezwa kulishughulikia na kuhakikisha watumishi wanapatiwa stahiki zao na malipo sahihi.
Uongozi uliahidi kutekeleza agizo hilo mbele ya watumishi wote.
Pamoja na maelekezo hayo, hadi sasa bado hakuna utekelezaji wa kuridhisha wa marekebisho hayo.
2. Fedha za Kujikimu kwa Watumishi
Kwa mujibu wa taratibu za Utumishi wa Umma, mtumishi anapoajiriwa anapaswa kupata fedha za kujikimu ili aweze kuanza maisha na majukumu katika kituo chake kipya cha kazi.
Hata hivyo, TEMDO imekuwa ikilipa stahiki hizo kwa awamu, huku baadhi ya watumishi wakisubiri fedha zao kwa muda mrefu. Kwa baadhi yao, muda wa kusubiri umefikia mwaka mmoja, miwili na hata miaka mitatu tangu kuajiriwa.
Watumishi wanapofuatilia malipo yao, hupewa majibu kuwa taasisi haina fedha na madeni yamewasilishwa Hazina.
Hata hivyo, watumishi hawapati taarifa ya wazi kuhusu Hazina italipa lini na lini watapata stahiki zao.
3. Annual Increment / Ongezeko la Mshahara
Watumishi zaidi ya 30, wakiwemo waajiriwa wapya waliotimiza muda unaohitajika katika utumishi, hawajapata annual increment zao kwa mwaka 2026/27.
Baadhi yao wamewasilisha taarifa kwa wahusika na kuahidiwa kuwa suala hilo litashughulikiwa, lakini bado hawajapata ongezeko hilo kwa miezi miwili mfululizo. Hali hii inaleta wasiwasi zaidi ukizingatia kuwa baadhi ya watumishi wa shirika wana historia ya kutopata annual increment zao hata baada ya kutimiza vigezo vyote vinavyohitajika, huku Uongozi ukiwa haujatoa sababu za msingi zinazoeleza nini kimesababisha hali hiyo.
4. Madeni ya Likizo
Madeni ya likizo nayo ni changamoto ndani ya Shirika.
Baadhi ya watumishi hawapati fedha zao za likizo kwa wakati na wamekuwa wakibaki na madeni kwa muda mrefu.
Hivyo, kuna haja ya suala hili kufanyiwa kazi ili watumishi walipwe stahiki zao kwa wakati na madeni yaliyopo yashughulikiwe.
5. Athari kwa Watumishi na Utendaji wa Shirika
Hali hii kwa ujumla inaweza kuathiri ustawi na ari ya watumishi katika utekelezaji wa majukumu yao ya kila siku, pamoja na kuwaacha watumishi na changamoto ambazo zimeendelea kwa muda mrefu bila kutatuliwa.
Masuala ya kucheleweshwa kwa fedha za kujikimu, kutopatikana kwa annual increment, baadhi ya kada kulipwa chini ya scale inayotakiwa, madeni ya likizo na kuchelewa kwa stahiki nyingine yanaweza kuathiri ustawi wa watumishi na ari yao ya kutekeleza majukumu.
MASWALI YA MJADALA
Kwa kuzingatia hali hii, tunahitaji majibu kuhusu:
Marekebisho ya mishahara ya kada ya Utafiti yamefikia wapi, Ni ipi hatma ya watumishi wanaolipwa chini ya stahiki zao ?
Ni lini madeni ya fedha za kujikimu yatalipwa?
Kwa nini baadhi ya watumishi wamesubiri stahiki zao kwa muda wa miaka kadhaa?
Annual increment za watumishi wanaostahili zitatekelezwa lini?
Madeni ya likizo yaliyopo ndani ya TEMDO yatalipwa lini?
HITIMISHO
TEMDO ni Shirika lenye umuhimu katika utafiti wa matumizi ya teknolojia, usanifu wa mitambo, uhandisi, utengenezaji wa prototypes na maendeleo ya teknolojia za uzalishaji viwandani. Kwa msingi huo, ustawi wa wataalamu na watumishi wake ni jambo linalohusiana moja kwa moja na uwezo wa Shirika kutekeleza majukumu yake.
Lengo la hoja hizi si kuleta mgogoro kati ya watumishi na Shirika, bali ni kuhakikisha kunakuwa na uwazi, uwajibikaji na utekelezaji wa stahiki kwa wakati, kwa mujibu wa taratibu zinazotumika katika Utumishi wa Umma.
Watumishi wana wajibu wa kutekeleza majukumu yao kwa uadilifu na kwa weledi. Kwa upande mwingine, ni muhimu pia Shirika kuhakikisha masuala ya mishahara na stahiki zao yanashughulikiwa kwa wakati na kwa uwazi.
Tunaomba mamlaka husika kutoa majibu yanayoeleweka, yenye takwimu pale inapowezekana, pamoja na utekelezaji wa masuala ambayo bado hayajakamilishwa.
Pamoja na majukumu hayo, kuna changamoto kadhaa zinazowakabili baadhi ya watumishi ndani ya TEMDO. Miongoni mwa changamoto hizo ni kama zifuatazo:
1. Ulipaji wa Mshahara Chini ya Scale kwa Kada ya Utafiti
Kuna tofauti ya malipo kwa baadhi ya watumishi, hasa katika kada ya Utafiti ndani ya TEMDO, ambapo watumishi hao wanalipwa chini ya kiwango cha mshahara kinachotakiwa kwa scale ya kada yao.
Kada ya Utafiti inasimamiwa na COSTECH (Tanzania Commission for Science and Technology), taasisi ya umma inayoratibu na kukuza shughuli za utafiti na maendeleo ya teknolojia nchini. Scale za watafiti hutumika kwa watumishi wa kada ya Utafiti bila kujali eneo la utafiti, iwe kilimo, ufugaji, taaluma, teknolojia au maeneo mengine ya utafiti.
Watumishi walioathirika waliwasilisha malalamiko yao COSTECH baada ya kubaini tofauti hiyo ya malipo. COSTECH ilifika TEMDO na kufanya uchunguzi kuhusu suala hilo.
Baada ya uchunguzi, upungufu huo ulithibitishwa na COSTECH, na maelekezo yalitolewa kwa uongozi wa TEMDO kuhusu marekebisho ya malipo pamoja na kulipwa stahiki za watumishi hao.
Hata hivyo, hadi sasa maelekezo hayo bado hayajatekelezwa, na watumishi husika wanaendelea kupokea mishahara ambayo iko chini ya scale inayotakiwa.
Pamoja na umuhimu wa kada ya Utafiti katika Shirika, baadhi ya watumishi hao wanapotaka kuhama kada kwenda kada nyingine zinazolipwa kwa usahihi, wamekuwa wakikabiliwa na vikwazo kutokana na nafasi yao muhimu katika shughuli za utafiti wa viwanda.
Suala hili liliwasilishwa tena wakati wa ziara ya Katibu Mkuu na Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Viwanda na Biashara , watumishi waliwasilisha changamoto hiyo mbele ya viongozi hao, na uongozi wa Shirika ukaelekezwa kulishughulikia na kuhakikisha watumishi wanapatiwa stahiki zao na malipo sahihi.
Uongozi uliahidi kutekeleza agizo hilo mbele ya watumishi wote.
Pamoja na maelekezo hayo, hadi sasa bado hakuna utekelezaji wa kuridhisha wa marekebisho hayo.
2. Fedha za Kujikimu kwa Watumishi
Kwa mujibu wa taratibu za Utumishi wa Umma, mtumishi anapoajiriwa anapaswa kupata fedha za kujikimu ili aweze kuanza maisha na majukumu katika kituo chake kipya cha kazi.
Hata hivyo, TEMDO imekuwa ikilipa stahiki hizo kwa awamu, huku baadhi ya watumishi wakisubiri fedha zao kwa muda mrefu. Kwa baadhi yao, muda wa kusubiri umefikia mwaka mmoja, miwili na hata miaka mitatu tangu kuajiriwa.
Watumishi wanapofuatilia malipo yao, hupewa majibu kuwa taasisi haina fedha na madeni yamewasilishwa Hazina.
Hata hivyo, watumishi hawapati taarifa ya wazi kuhusu Hazina italipa lini na lini watapata stahiki zao.
3. Annual Increment / Ongezeko la Mshahara
Watumishi zaidi ya 30, wakiwemo waajiriwa wapya waliotimiza muda unaohitajika katika utumishi, hawajapata annual increment zao kwa mwaka 2026/27.
Baadhi yao wamewasilisha taarifa kwa wahusika na kuahidiwa kuwa suala hilo litashughulikiwa, lakini bado hawajapata ongezeko hilo kwa miezi miwili mfululizo. Hali hii inaleta wasiwasi zaidi ukizingatia kuwa baadhi ya watumishi wa shirika wana historia ya kutopata annual increment zao hata baada ya kutimiza vigezo vyote vinavyohitajika, huku Uongozi ukiwa haujatoa sababu za msingi zinazoeleza nini kimesababisha hali hiyo.
4. Madeni ya Likizo
Madeni ya likizo nayo ni changamoto ndani ya Shirika.
Baadhi ya watumishi hawapati fedha zao za likizo kwa wakati na wamekuwa wakibaki na madeni kwa muda mrefu.
Hivyo, kuna haja ya suala hili kufanyiwa kazi ili watumishi walipwe stahiki zao kwa wakati na madeni yaliyopo yashughulikiwe.
5. Athari kwa Watumishi na Utendaji wa Shirika
Hali hii kwa ujumla inaweza kuathiri ustawi na ari ya watumishi katika utekelezaji wa majukumu yao ya kila siku, pamoja na kuwaacha watumishi na changamoto ambazo zimeendelea kwa muda mrefu bila kutatuliwa.
Masuala ya kucheleweshwa kwa fedha za kujikimu, kutopatikana kwa annual increment, baadhi ya kada kulipwa chini ya scale inayotakiwa, madeni ya likizo na kuchelewa kwa stahiki nyingine yanaweza kuathiri ustawi wa watumishi na ari yao ya kutekeleza majukumu.
MASWALI YA MJADALA
Kwa kuzingatia hali hii, tunahitaji majibu kuhusu:
Marekebisho ya mishahara ya kada ya Utafiti yamefikia wapi, Ni ipi hatma ya watumishi wanaolipwa chini ya stahiki zao ?
Ni lini madeni ya fedha za kujikimu yatalipwa?
Kwa nini baadhi ya watumishi wamesubiri stahiki zao kwa muda wa miaka kadhaa?
Annual increment za watumishi wanaostahili zitatekelezwa lini?
Madeni ya likizo yaliyopo ndani ya TEMDO yatalipwa lini?
HITIMISHO
TEMDO ni Shirika lenye umuhimu katika utafiti wa matumizi ya teknolojia, usanifu wa mitambo, uhandisi, utengenezaji wa prototypes na maendeleo ya teknolojia za uzalishaji viwandani. Kwa msingi huo, ustawi wa wataalamu na watumishi wake ni jambo linalohusiana moja kwa moja na uwezo wa Shirika kutekeleza majukumu yake.
Lengo la hoja hizi si kuleta mgogoro kati ya watumishi na Shirika, bali ni kuhakikisha kunakuwa na uwazi, uwajibikaji na utekelezaji wa stahiki kwa wakati, kwa mujibu wa taratibu zinazotumika katika Utumishi wa Umma.
Watumishi wana wajibu wa kutekeleza majukumu yao kwa uadilifu na kwa weledi. Kwa upande mwingine, ni muhimu pia Shirika kuhakikisha masuala ya mishahara na stahiki zao yanashughulikiwa kwa wakati na kwa uwazi.
Tunaomba mamlaka husika kutoa majibu yanayoeleweka, yenye takwimu pale inapowezekana, pamoja na utekelezaji wa masuala ambayo bado hayajakamilishwa.
