Mitandao ya kijamii imefungua milango mikubwa kwa mawasiliano na uhuru wa kujieleza, lakini Tanzania inakabiliwa na hatari halisi inapoteza udhibiti wa jinsi vijana wanavyotumia jukwaa hili. Tatizo kubwa si mitandao yenyewe, bali ni matumizi yasiyowajibika yanayoweza kulipua amani tuliyoijenga kwa miaka mingi.
Hatari ya kwanza ni kasi ya uenezi wa habari za uongo. Uongo mmoja unaopostiwa unaweza kufika mamilioni ndani ya dakika chache, na mara nyingi hurekebishwa baada ya uharibifu kutokea. Katika mazingira ya kisiasa yenye hisia kali, siasa chafu zenye uwakala wa kutumiwa na mataifa ya nje kuhusu demokrasia, Chaguzi na matokeo ya chaguzi, vurugu, au matamshi ya viongozi wa siasa wenye tamaa ya madaraka yanayoweza kuibua ghasia kabla hata ukweli haujatoka. Tanzania na Watanzania wasikubali na wawakatae watu wachache wenye nia ovu wanaolipwa kwa kushinda mitandaoni wakiishi kwenye hoteli za kifahari Uingereza, Canada, Marekani, Japan kuchochea vurugu na umwagaji wa damu kwa kutengeza post bandia, za wivu na chuki zao binafsi kwa maslshi ya wanaowatuma.
Pili, mitandao imekuwa kiwanda cha chuki za kikabila, kidini na kisiasa. Algorithimu inalisha watumiaji yale wanayopenda kusikia, hivyo vijana wanajifungia kwenye “bubbles” ambapo upande mwingine unachukiwa, si kujadiliwa. Unapomzoea adui yako mtandaoni, ni rahisi sana kuamini kuwa ni sawa kumshambulia ukweli. Hii inavunja mshikamano wa kitaifa ambao umekuwa nguvu yetu.
Tatu, utamaduni wa kutafuta umaarufu kwa gharama yoyote unasukuma vijana kutumia lugha ya matusi, vitisho, na kejeli ili kupata likes. Siasa inageuka kuwa burudani ya mapigano, si jukwaa la kutafuta ufumbuzi. Kizazi kinachojifunza kuwa nguvu iko kwenye kelele zaidi kuliko hoja, kitakuwa kizazi kisichoweza kuongoza kwa hekima.
Nne, hatuna kinga ya kutosha dhidi ya matumizi mabaya kutoka nje. Mitandao inafanya iwe rahisi kwa watu wasio na nia njema kuingiza propaganda, kutengeneza akaunti feki, na kuchezea hisia za vijana ili kuvuruga utulivu wa nchi. Tanzania ikikaa kimya, inaweza kuamka na mgawanyiko ambao haukutegemewa.
Suluhisho halianzi kwa serikali pekee. Linaanza na sisi wenyewe. Kila kijana anapaswa kujiuliza kabla ya kuposti: Je, nina ushahidi? Je, ninaandika kujenga au kubomoa? Je, niko tayari kubeba madhara ya maneno yangu? Elimu ya usoma na uandishi wa kidijitali lazima iingizwe shuleni. Vyombo vya habari, walimu, na viongozi wa dini wanapaswa kuongoza kwa mfano wa lugha safi na hoja zenye msingi.
Tanzania ni nchi ya amani kwa sababu tulilinda amani hiyo kwa makusudi. Tusidharau nguvu ya maneno madogo kwenye simu ndogo. Leo unaposti kwa hasira, kesho unaweza kuwa unalia kwa majuto. Mitandao ni silaha, na kama silaha yoyote, inahitaji nidhamu. Tuamue kuwa kizazi kinachotumia mitandao kulinda amani, si kukiharibu.
Mwanachuo shahada ya Uzamili UDSM
