Je, Mgawanyo wa Vyuo usio na usawa unalenga kuminya baadhi ya mikoa au kanda na kurahisishia wengine kuingia kwenye taasisi, idara, n.k?

Je, Mgawanyo wa Vyuo usio na usawa unalenga kuminya baadhi ya mikoa au kanda na kurahisishia wengine kuingia kwenye taasisi, idara, n.k?

Mwamko wa kujenga chuo sehemu wakati mwingine inatokana na tabia ya watu wa sehemu hiyo.
Watu wanaendekeza kucheza ngoma na ushirikina unategemea nini.
Pia msije dhani eti chuo kikijengwa sehemu flani wakazi wa eneo hilo watapata fursa kuingia kusoma kiulaini.
Kuingia chuo ni lazima uwe na sifa na vigezo.Sasa utakuta wakazi wa eneo husika hawathamini shule inabidi wadahili wachukue wanaotoka mikoa mingine.
Rejea enzi za mwalimu kufaulu std7 ilitungiwa jina la kisiasa kuchaguliwa.
Nyerere aliibana sana mikoa ya Kilimanjaro na Ziwa magharibi(Kagera).Ili kutoa fursa kwa mikoa mingine kupata elimu.

Walivyokuwa na mwamko wa elimu mikoa hiyo ikaona na isiwe tabu wakajenga shule za kulipia(privates).

Ajabu sasa watu wa mikoa mingine wakawa wanakwenda kusoma Kilimanjaro na Kagera.
Angalaia matokeo ya siku hizi division 4 na 0 ni chache sana, wahitimu wengi wa sekondari wana sifa za kwenda vyuoni lakini wengine ndoto zao zinakatwa kwasababu vyuo vipo mbali, eneo halina exposure ya vyuo, n.k.
 
Mwanza wana SAUT na CUHAS bana labda useme wamekosa chuo kikuu cha serikali.
Saut sio chuo cha serikali na ni kimelenga zaidi kozi za ualimu, sociology, mass communication.

Cuhas ni chuo cha kanisa na kimeelemewa kwa muda mrefu na nafasi chache hivyo kuendelea kulazimu watu wengi sana kwenda mikoa mingine,

Ni muda sasa Serikali ijenge hata chuo kikuu kimoja kikubwa hapo Mwanza

Watu wengi wa Mwanza wanaenda mikoani kwa gharama kubwa kusomea engineering, law, udaktari, computer science, n.k.
 
Kuwa wazi kabisa taja mikoa au kanda zinazoathirika na mgawanyo huu.
Tabora, kigoma, shinyanga, Rukwa na Katavi hapo hakuna chuo hata kimoja walau kina ishu za Mechanical, Electrical, Civil, Computer Science, Uhasibu, Sheria, Ugavi, Finance kwa level ya bachelor degree hii si hatari kabisa.
 
Unataka kutuaminisha kuwa WALUGURU wa Morogoro wengi wana Ma Degree na Diploma kuwazidi Wahaya wa Kagera na Wanyaki wa Mbeya siyo. Na kwamba Wazaramo na Wakwere wa Pwani na DSM ni wasomi kuliko Wapare wa Same na Mwanga Siyo? na Kwamba sisi Wagogo hapa Dodoma tuna degree za kufa mtu siyo???
Waluguru pamoja na kuwa na muamko mdogo kwenye elimu lakini uwepo wa chuo ndani ya mkoa umewasaidia kuwapa exposure ya kwenda vyuoni kwasababu ya ease of accessibility, sikuhizi ukienda Mzumbe na SUA kuna waluguru wengi tu mkuu hasa wanaomaliza form 4 wanaunga moja kwa moja diploma, times have changed.

Jiulize kwanza gharama ya Mhaya kutoka Kagera kwenda kusoma Dar kwa kukosa vyuo vya engineering hata Mwanza

Wangejengewa huko Kagera Vyuo basi wengi zaidi wangepata fursa hio.
 
Ndugu zangu mfano think2 Sumaye ameshawahi kukiri walipokosea.Walianzisha vyuo vikuu vingi kama utitiri bila kuzingatia nafasi za ajira.
Vyuo vimekuwa vingi mno ni ajabu eti madaktari na walimu wanakosa kazi?.
Tulikosea sana kuisahau elimu ya vitendo yaani vyuo vya ufundi.mfano VETA. Sina maana havikuwepo ila hatukuvipa kipaumbele.
Waajiri wengi binafsi siku hizi hawahitaji academics wa longo longo.

Nenda migodini utanielewa wanathamini watu wa vitendoNa wakati migodi inafunguliwa ndio walikuwa wa kwanza kuajiriwa.Na ndio walioshika nafasi za uongozi.Nchi zilizoendelea ni kweli wana vyuo vikuu vingi ila hawako nyuma kwenye mafunzo ya amali.Unakuta mzungu anakuambia yeye ana certificate ya diesel engine tu na ana experience ya miaka 20.Je unategemea wewe umemaliza mechanical engineering na yeye nani atachukuliwa? .
Utawala wa Nyerere japo wanafunzi wa vyuo mfano Dar tech walilalamika kwanini iitwe FTC Lakini aliona hilo mbali kuwe na watendaji na viongozi.
Nimefanya kazi migodini nalijua hili na nimeona mengi.
Dunia ya sasa iko kasi hata watoto wetu wakisoma tuone mbali wanasoma nini.Kwa sasa tuko kwenye AI na techno hama.
Sisi unakuta syllabus inamkaririsha mtoto kujua miji mikuu dunia nzima na kimchora panzi.
Nenda Marekani wanafunzi wao hawajui Geography ya dunia nzima ukimwambia unatoka Tanzania anaweza kukuuliza iko Nigeria au Nairobi?.
Study with purpose not as a prestige.
Sikatai big brains kusoma elimu za juu hawa wataalamu tunawahitaji pia lakini kwa moderate and low brains wasome kinachowastahili.
Pia kuna Mr. Thomas alitokea La Grange Illinois U.S.A alikuja Tanzania kwa ishu fulani ilitokea kama expert ukiachana na shahada yake ya uchumi alisomea pia diploma ya heavy duty mechanic na kafanya kazi Electromotive Diesel (EMD) kwa miaka mingi ni expert mchafu mno kwenye diesel engine na electrical systems.
 
Wangoni mrudi kwenu South na Wamakua na Wayao muende zenu Msumbuji na wale Wanyasi waende zao Malawi.🙂🙂🙂 Just a joke. Kuwa na Chuo hakuna uhusiano na kuwa na wasomi wengi. Sisis wagogo hapa Dodoma pamoja na kuwa na vyuo vikongwe hapa mjini kama Mipango, CBE na sasa UDOM na St. John's lakini bado hata darasa la saba tunamaliza kwa taabu sana na kusoma hatujui
Acha kuchafua makabila ya watu for the sake of forcing validation to your point

Pamoja na kuwepo muamko mdogo wa elimu kwa wagogo lakini huwezi kuwashusha kiasi hicho kwa kuwadharau hawajui kusoma na kuandika, have some respect.

Uwepo wa vyuo Dodoma umeleta muamko kwa wanafunzi wanaomaliza form 4 na 6 kwenda katika vyuo vilivyowazunguka, inakuwa rahisi hata kuwashawishi wazazi kupeleka watoto vyuoni.

Zamani ni kweli kulikuwa na tatizo kubwa la jamii nyingi kutoona tija ya elimu lakini sikuhizi watu wanazidi kuona umuhimu wa kupeleka watoto vyuoni, mitandao nayo imechochea sana hata vijana wa mikoa iliyokuwa imedumaa kielimu.

Acha kudharau makabila ya watu mkuu hasa katika kipindi hiki karibia form 4 na form 6 wote mikoa yote wanabutua division 1 hadi 3 na kuwa na sifa za kwenda vyuoni
 
Tabora, kigoma, shinyanga, Rukwa na Katavi hapo hakuna chuo hata kimoja walau kina ishu za Mechanical, Electrical, Civil, Computer Science, Uhasibu, Sheria, Ugavi, Finance kwa level ya bachelor degree hii si hatari kabisa.
Mkuu hio ni point kubwa sana

Sikuhizi wamejenga college za Uhasibu na mambo ya finance lakini bado hakuna vyuo vya sheria, Computer Science, Engineering.

Vijana wanateseka kusafiri umbali mrefu kwa gharama kubwa sana katka mazingira mapya kufuata elimu, Imagine mtu yupo Kagera kule mpakani na Uganda aende kusoma Dodoma, Arusha, Mbeya, au Dar. nauli ya kwenda tu ni kubwa, akifika huko hana mwenyeji aanze kulala kwenye gesti za elfu 5 za uswahilini, bado haujui mji izuri kuna risk nyingi sana, yote hio kwasababu kwao hakuna vyuo.
 
Acha kuchafua makabila ya watu for the sake of forcing validation to your point

Pamoja na kuwepo muamko mdogo wa elimu kwa wagogo lakini huwezi kuwashusha kiasi hicho kwa kuwadharau hawajui kusoma na kuandika, have some respect.

Uwepo wa vyuo Dodoma umeleta muamko kwa wanafunzi wanaomaliza form 4 na 6 kwenda katika vyuo vilivyowazunguka, inakuwa rahisi hata kuwashawishi wazazi kupeleka watoto vyuoni.

Zamani ni kweli kulikuwa na tatizo kubwa la jamii nyingi kutoona tija ya elimu lakini sikuhizi watu wanazidi kuona umuhimu wa kupeleka watoto vyuoni, mitandao nayo imechochea sana hata vijana wa mikoa iliyokuwa imedumaa kielimu.

Acha kudharau makabila ya watu mkuu hasa katika kipindi hiki karibia form 4 na form 6 wote mikoa yote wanabutua division 1 hadi 3 na kuwa na sifa za kwenda vyuoni
Kwani umejua kwamba siyo wa hayo makabila niliyoyataja? kama nimejitaja kwamba kuwepo kwa vyuo hakuna uhusiano na usomi na fursa za ajira nimekosea wapi? Huoni kutoka Kagera kwenda Moshi au Dar au Dodoma ni kusoma tosha maana unakuwa umepata na exposure? Nyie vijana wa leo ndo mnataka kuwa kama kuku wa Kienyeji. Vijana wa zamani kutoka Mara kuja Mazengo Technical na Mgogo wa Dodoma kwenda Tanga Technical, Mdigo wa Tanga kwenda Musoma Technical, Mgoni wa Songea kuja Umbwe na Mchaga wa Msohi kwenda Kigonsera wakati Mfipa wa Rukwa akija Galanos tanga na wa tanga akaenda Kantalamba n.k ilikuwa shule kamili maana inajenga utaifa zaidi kuliko kuwa kuku wa kienyeji.
 
Hata mkoa Mara hakuna chuo cha maana lakini Wajaluo,wajita na wakurya wamesoma sana nchi hii,
Chuo hata kingejengwa lindi kama kinatoa elimu bora watu wangejaa tu,
Bukoba hakuna chuo lakini kuna wasomi wa kutosha,
 
Mkoa wa Ruvuma ndio umetupwa kabisa kwenye masuala ya vyuo, hakuna chuo kinachotoa Degree,
Duuuh.
Hivi degree mtu anaipata kwakua anatokea mkao flani palipo na chuo au ni vigezo vya kufauru tu. Basi Wazaramo na Wagogo ndiyo wasomi wengi nchi hii
 
Ndugu zangu mfano think2 Sumaye ameshawahi kukiri walipokosea.Walianzisha vyuo vikuu vingi kama utitiri bila kuzingatia nafasi za ajira.
Vyuo vimekuwa vingi mno ni ajabu eti madaktari na walimu wanakosa kazi?.
Tulikosea sana kuisahau elimu ya vitendo yaani vyuo vya ufundi.mfano VETA. Sina maana havikuwepo ila hatukuvipa kipaumbele.
Waajiri wengi binafsi siku hizi hawahitaji academics wa longo longo.

Nenda migodini utanielewa wanathamini watu wa vitendoNa wakati migodi inafunguliwa ndio walikuwa wa kwanza kuajiriwa.Na ndio walioshika nafasi za uongozi.Nchi zilizoendelea ni kweli wana vyuo vikuu vingi ila hawako nyuma kwenye mafunzo ya amali.Unakuta mzungu anakuambia yeye ana certificate ya diesel engine tu na ana experience ya miaka 20.Je unategemea wewe umemaliza mechanical engineering na yeye nani atachukuliwa? .
Utawala wa Nyerere japo wanafunzi wa vyuo mfano Dar tech walilalamika kwanini iitwe FTC Lakini aliona hilo mbali kuwe na watendaji na viongozi.
Nimefanya kazi migodini nalijua hili na nimeona mengi.
Dunia ya sasa iko kasi hata watoto wetu wakisoma tuone mbali wanasoma nini.Kwa sasa tuko kwenye AI na techno hama.
Sisi unakuta syllabus inamkaririsha mtoto kujua miji mikuu dunia nzima na kimchora panzi.
Nenda Marekani wanafunzi wao hawajui Geography ya dunia nzima ukimwambia unatoka Tanzania anaweza kukuuliza iko Nigeria au Nairobi?.
Study with purpose not as a prestige.
Sikatai big brains kusoma elimu za juu hawa wataalamu tunawahitaji pia lakini kwa moderate and low brains wasome kinachowastahili.
Kuna ukweli mkubwa kwenye hoja yako, hasa kuhusu umuhimu wa elimu ya vitendo na kuunganisha elimu na mahitaji halisi ya soko la ajira. VETA na elimu ya ufundi ni muhimu sana, na si lazima kila kijana awe degree holder.

Lakini pia kuna kada kama accountants, lawyers, doctors, engineers, procurement officers na nyingine nyingi ambazo, kadri unavyopanda kwenye taaluma na nafasi za kitaaluma, degree na qualifications za juu ni muhimu.

Hapo ndipo hoja ya msingi ilipo: kama Tanzania si nchi ya majimbo, Serikali ni ya kitaifa na ajira zake ni za kitaifa, je, fursa za kupata qualifications zinazowawezesha Watanzania kushindania ajira hizo zimesambazwa kwa usawa kitaifa?

Kuwa na vyuo vingi si kosa lenyewe. Tatizo ni mgawanyo wake na usawa wa fursa. Huwezi kuwa na mkoa wenye vyuo na taasisi nyingi za elimu, huku kijana wa mkoa mwingine akilazimika kusafiri mamia ya kilomita kutafuta chuo, halafu tukasema wote wamepewa fursa sawa kwa sababu tu “hakuna anayezuiwa kwenda kusoma.” Huo si usawa wa fursa.

Kijana wa eneo lisilo na vyuo anaweza kuwa na bidii zaidi, lakini bado anakutana na gharama kubwa za usafiri na maisha, ugumu wa kuwashawishi wazazi wampeleke mbali, kukosa ndugu au mtandao wa kumsaidia huko anakoenda, pamoja na changamoto nyingine za mazingira. Kwa hiyo, haki ya kwenda kusoma inaweza kuwa sawa kisheria, lakini mazingira ya kufikia fursa hiyo si sawa.

Na hapa pia kuna tofauti kati ya private sector na Serikali. Mwajiri binafsi anaweza kuamua kumchukua fundi mwenye certificate ya diesel engine na miaka 20 ya experience badala ya mechanical engineer mwenye degree, kulingana na mahitaji yake. Lakini katika Serikali, qualifications za kitaaluma zina nafasi kubwa katika kuingia kwenye kada, kupanda madaraja na kushika nafasi mbalimbali za kitaaluma na kiutawala.

Kwa hiyo hili si suala la kusema “vyuo ni vingi” au “watu wasome ufundi.” Ni suala la mkakati wa taifa: tunahitaji elimu ya juu, elimu ya ufundi na practical skills, lakini pia tunahitaji kuhakikisha miundombinu na fursa za kupata elimu hiyo zinasambazwa kwa uwiano wa kitaifa.

Tusipange tu watu wasome nini; tupange pia nchi inahitaji wataalamu gani, wapi wanahitajika, na kila kijana atapataje nafasi ya kufikia elimu hiyo bila kubebeshwa gharama zisizo sawa kwa sababu tu amezaliwa mkoa fulani.
 
Kwani umejua kwamba siyo wa hayo makabila niliyoyataja? kama nimejitaja kwamba kuwepo kwa vyuo hakuna uhusiano na usomi na fursa za ajira nimekosea wapi? Huoni kutoka Kagera kwenda Moshi au Dar au Dodoma ni kusoma tosha maana unakuwa umepata na exposure? Nyie vijana wa leo ndo mnataka kuwa kama kuku wa Kienyeji. Vijana wa zamani kutoka Mara kuja Mazengo Technical na Mgogo wa Dodoma kwenda Tanga Technical, Mdigo wa Tanga kwenda Musoma Technical, Mgoni wa Songea kuja Umbwe na Mchaga wa Msohi kwenda Kigonsera wakati Mfipa wa Rukwa akija Galanos tanga na wa tanga akaenda Kantalamba n.k ilikuwa shule kamili maana inajenga utaifa zaidi kuliko kuwa kuku wa kienyeji.
Sijajua kwa zama hizo kama serikali ilikuwa inalipia gharama lakini kwenda kusoma mikoa au kanda ya mbali kuna gharama za nauli zinazohitajika, lakini pia nje ya hapo hizo shule zilikuwa zenye mabweni na chakula hivyo mtu akifika tu kamaliza.

Huwezi kumlinganisha kijana anaesomea chuo ndani ya mkoa na kijana anaetoka mikoa ya mbali, kuna gharama za ziada nyingi

Pia kuna utofauti wa kumshawishi mzazi ambae yupo mkoa wenye chuo na mzazi ambae inabidi amsomeshe mtoto nje ya mkoa, kwanza huyu anaanza kuwaza safety ya mtoto mazingira mapya hasa kama ni kumsomesha mtoto walemavu wa kike, kwasababu kufikia huko unakuta hakuna hata ndugu wa kumpokea itabidi aanze kulala kwenye gesti za mtaani na kumekuwa na matukio ya wanafunzi wa kike kulazimika kulala kwenye nyumba za watu wasiowajua ili wapate sehemu za kulala wanapokuta hostel zimejaa vyuoni au mkopo umechelewa kutoka hela walizofia nazo zimeisha, jambo linalopelekea wengine kunyanyaswa kingono.
 
Serikali ya Tanzania si ya Majimbo, kila taasisi ipo kitaifa, hakuna taasisi za majimbo

Watumishi wa Serikali wanaweza kufanya kazi katika mkoa wowote nchini, bila kujali wanatoka mkoa gani. Kwa mantiki hiyo, fursa za kupata elimu inayowawezesha kuingia kwenye ajira za Serikali zinapaswa pia kuwa na mgawanyo unaozingatia usawa wa kitaifa.

Lakini kumekuwa na hali ya kutokuwepo kwa usawa katika mgawanyo wa vyuo nchini. Kuna mikoa au kanda yenye vyuo vingi, huku baadhi ya mikoa au kanda ikiwa haina hata chuo kikuu cha Serikali.

Matokeo yake, vijana wanaoishi katika maeneo yenye vyuo vingi wanakuwa na uwezekano mkubwa zaidi wa kupata Diploma na Degrees zinazohitajika katika kuomba ajira za Serikali, taasisi kubwa, jeshi na sekta nyingine zinazohitaji sifa za kitaaluma.

Vijana wenye uhaba wa mikoa au kanda zenye vyuo huingia gharama zaidi kwenda kusoma mbali

Hivyo swali si kwa nini watu wanapata ajira kutoka mikoa fulani. Swali ni: Je, Serikali imehakikisha kuwa vijana wa mikoa yote wanapata fursa zinazolingana za kupata sifa zinazohitajika kuingia kwenye “System”?

Kama ajira za Serikali ni za kitaifa, je, fursa za kuzalisha sifa zinazowawezesha Watanzania kushindania ajira hizo hazipaswi pia kuwa na usawa wa kitaifa?

Na kama kuna tofauti kubwa katika mgawanyo wa vyuo, je, huo ni uzembe wa mipango, changamoto ya kihistoria, au kuna jambo la kina zaidi linalopaswa kuchunguzwa?
Sina hakika kama hapa kuna hoja.
 
Back
Top Bottom