Traxtion
JF-Expert Member
- Dec 10, 2021
- 8,000
- 16,414
Sio mara moja sio mara mbili watu wakileta changamoto zinazowakumba Watanzania humu kumekuwa na kauli chafu kutoka kwa baadhi ya wanaJF ambao nao ni Watanzania/Waafrika pia
Mfano, ukileta tatizo linalokumba jamii za Watanzania utakuta mtu anacomment "Waafrika ni nyani waliochangamka"
Kuna siku humu nilileta mada kuhusu namna ya kudeal na mitaa ya Uswahilini nikatoa na solution ambazo binafsi nilihisi zingeweza kubadili maisha ya Watanzania, watu kwenye comments wakawa wanasema "Uchafu ni asili ya Watanzania, hata ufanyeje hauwezi wabadilisha"
Leo tena kuna mada imeletwa, watu wanaendelea na hizi dangerous and destructive comments wakidhani wanaweza kujiondoa kwenye part ya tatizo wakitumia kauli chafu kama hizo
Kauli kama “Waafrika ni nyani waliochangamka” siyo tu criticism ya Tanzania, ni kujishusha thamani kama jamii. Mtu anaweza kukosoa rushwa, uzembe, miundombinu mibovu, elimu, uongozi au utamaduni fulani bila kuhitimisha kwamba watu wa bara zima wana kasoro ya asili.
Kwanza mnapaswa kuelewa madhara ya kauli kama hizi
1. Inageuza matatizo yanayoweza kutatuliwa kuwa “nature” ya watu.
Kama barabara hazijengwi vizuri, taasisi zinafanya kazi vibaya, au miji imepangwa vibaya, hayo ni matatizo ya sera, taasisi, incentives, elimu, historia na maamuzi ya binadamu. Ukisema “sisi ni nyani”, unahamisha mjadala badala ya kufikiria tubadilishe nini unaaminisha watu “hatuwezi kubadilika.”
2. Unajitenga na jamii yako yenyewe.
Mtu anayesema “Waafrika ni wajinga”
huku yeye akiwa Mwafrika analeta mambo ya "Us vs them” ambayo haina mantiki. Mtu anaweza kuwa anakosoa tabia zinazomzunguka, lakini yeye pia ni sehemu ya mazingira hayo na anaweza kuwa sehemu ya suluhisho. Wengi hawataki kuwa part ya tatizo au suluhisho kwenye matatizo ya jamii zao wenyewe kwa hiyo wanajitenga kwa kauli kama hizi as if wao sio part ya jamii
3. Zinaweza kuathiri self-perception.
Ukirudiwa mara kwa mara kwamba kundi lako ni duni, baadhi ya watu wanaweza kuanza kuona mafanikio ya watu wao kama exceptions badala ya ushahidi kwamba uwezo upo. Hapo criticism inaweza kugeuka kuwa fatalism. Unaintroduce mindset ya “Hatuwezi kuwa kama X kwa sababu sisi ni Waafrika.”
Kusifia mafanikio ya nchi nyingine sio tatizo kabisa. Tunaweza kusema "Ujerumani imejenga mfumo mzuri wa vocational training; Tanzania inaweza kujifunza.” Hiyo ni comparison yenye manufaa. Tatizo linaanza pale comparison inapokuwa “Wazungu wana akili, Waafrika ni nyani.” Hapo umeacha kuchambua institutions na umeanza kuweka tofauti kwenye “race.”
Inapuuza mifano inayopingana na generalization hiyo.
Kwanza Afrika sio jamii moja yenye outcome moja. Kuna Waafrika wanaounda kampuni, viwanda, teknolojia, taasisi bora, miji iliyopangwa, tafiti za kisayansi na innovations. Na ndani ya Tanzania yenyewe kuna watu wanaofanya kazi kubwa. Wapo Watanzania wengi tu wana mafanikio kuliko watu wengi wa Ulaya. Tayari ni ushahidi tosha kuwa tatizo sio Uafrika
Kwa mfano hili la uchafu, mbona Rwanda wanakaa Waafrika na nchi yao ni safi na organised? Humu kila mara mtu akileta solution ya matatizo comment section zinaanza kuvamiwa na watu wenye insecurities zao na kujaza destructive comments kupinga jitihada zozote za mabadiliko kama jamii. Unakuta mtu anawaaminisha watu kuwa Watanzania hawawezi kubadilika, mtu anasema haya hata kabla hizo idea zenyewe hata hazijajaribiwa.
Leo kuna mtu nimeona eti anacomment "Watanzania ni wachafu hata ulete sera nzuri na kuimplement, nawapa miezi miwili tu wanarudi vilevile kwenye uchafu". Hizi ndio mindset tunazotakiwa kuzieliminate
Kwanza wewe unayesema hivyo ni Mtanzania, ni part ya tatizo na una uwezo wa kuwa part ya solution, usidhani hauhusiki na matatizo ya Tanzania
Pili kama ukileta sera na zikafeli baada ya miezi miwili, unapaswa kuangalia mlikosea wapi na kutoa suluhisho. Hivyo ndio taifa linavyomove foward. Sio eti kusema Uchafu ni nature yetu, hatuwezi kubadilika. Hata kama mtu anataka kuibadili Tanzania akikutana na comments kama hizi anaweza kukata tamaa
Nachukizwa sana na kauli kama “Hakuna tunachoweza kufanya kwa sababu sisi ni Waafrika". Ni kauli hatari sana kwa taifa. Taifa haliwezi kujengeka kama watu wake wanaamini mapungufu yao ni ya kudumu na ya asili, na hakuna namna ya kuyabadilisha
Mfano, ukileta tatizo linalokumba jamii za Watanzania utakuta mtu anacomment "Waafrika ni nyani waliochangamka"
Kuna siku humu nilileta mada kuhusu namna ya kudeal na mitaa ya Uswahilini nikatoa na solution ambazo binafsi nilihisi zingeweza kubadili maisha ya Watanzania, watu kwenye comments wakawa wanasema "Uchafu ni asili ya Watanzania, hata ufanyeje hauwezi wabadilisha"
Leo tena kuna mada imeletwa, watu wanaendelea na hizi dangerous and destructive comments wakidhani wanaweza kujiondoa kwenye part ya tatizo wakitumia kauli chafu kama hizo
Kauli kama “Waafrika ni nyani waliochangamka” siyo tu criticism ya Tanzania, ni kujishusha thamani kama jamii. Mtu anaweza kukosoa rushwa, uzembe, miundombinu mibovu, elimu, uongozi au utamaduni fulani bila kuhitimisha kwamba watu wa bara zima wana kasoro ya asili.
Kwanza mnapaswa kuelewa madhara ya kauli kama hizi
1. Inageuza matatizo yanayoweza kutatuliwa kuwa “nature” ya watu.
Kama barabara hazijengwi vizuri, taasisi zinafanya kazi vibaya, au miji imepangwa vibaya, hayo ni matatizo ya sera, taasisi, incentives, elimu, historia na maamuzi ya binadamu. Ukisema “sisi ni nyani”, unahamisha mjadala badala ya kufikiria tubadilishe nini unaaminisha watu “hatuwezi kubadilika.”
2. Unajitenga na jamii yako yenyewe.
Mtu anayesema “Waafrika ni wajinga”
huku yeye akiwa Mwafrika analeta mambo ya "Us vs them” ambayo haina mantiki. Mtu anaweza kuwa anakosoa tabia zinazomzunguka, lakini yeye pia ni sehemu ya mazingira hayo na anaweza kuwa sehemu ya suluhisho. Wengi hawataki kuwa part ya tatizo au suluhisho kwenye matatizo ya jamii zao wenyewe kwa hiyo wanajitenga kwa kauli kama hizi as if wao sio part ya jamii
3. Zinaweza kuathiri self-perception.
Ukirudiwa mara kwa mara kwamba kundi lako ni duni, baadhi ya watu wanaweza kuanza kuona mafanikio ya watu wao kama exceptions badala ya ushahidi kwamba uwezo upo. Hapo criticism inaweza kugeuka kuwa fatalism. Unaintroduce mindset ya “Hatuwezi kuwa kama X kwa sababu sisi ni Waafrika.”
Kusifia mafanikio ya nchi nyingine sio tatizo kabisa. Tunaweza kusema "Ujerumani imejenga mfumo mzuri wa vocational training; Tanzania inaweza kujifunza.” Hiyo ni comparison yenye manufaa. Tatizo linaanza pale comparison inapokuwa “Wazungu wana akili, Waafrika ni nyani.” Hapo umeacha kuchambua institutions na umeanza kuweka tofauti kwenye “race.”
Inapuuza mifano inayopingana na generalization hiyo.
Kwanza Afrika sio jamii moja yenye outcome moja. Kuna Waafrika wanaounda kampuni, viwanda, teknolojia, taasisi bora, miji iliyopangwa, tafiti za kisayansi na innovations. Na ndani ya Tanzania yenyewe kuna watu wanaofanya kazi kubwa. Wapo Watanzania wengi tu wana mafanikio kuliko watu wengi wa Ulaya. Tayari ni ushahidi tosha kuwa tatizo sio Uafrika
Kwa mfano hili la uchafu, mbona Rwanda wanakaa Waafrika na nchi yao ni safi na organised? Humu kila mara mtu akileta solution ya matatizo comment section zinaanza kuvamiwa na watu wenye insecurities zao na kujaza destructive comments kupinga jitihada zozote za mabadiliko kama jamii. Unakuta mtu anawaaminisha watu kuwa Watanzania hawawezi kubadilika, mtu anasema haya hata kabla hizo idea zenyewe hata hazijajaribiwa.
Leo kuna mtu nimeona eti anacomment "Watanzania ni wachafu hata ulete sera nzuri na kuimplement, nawapa miezi miwili tu wanarudi vilevile kwenye uchafu". Hizi ndio mindset tunazotakiwa kuzieliminate
Kwanza wewe unayesema hivyo ni Mtanzania, ni part ya tatizo na una uwezo wa kuwa part ya solution, usidhani hauhusiki na matatizo ya Tanzania
Pili kama ukileta sera na zikafeli baada ya miezi miwili, unapaswa kuangalia mlikosea wapi na kutoa suluhisho. Hivyo ndio taifa linavyomove foward. Sio eti kusema Uchafu ni nature yetu, hatuwezi kubadilika. Hata kama mtu anataka kuibadili Tanzania akikutana na comments kama hizi anaweza kukata tamaa
Nachukizwa sana na kauli kama “Hakuna tunachoweza kufanya kwa sababu sisi ni Waafrika". Ni kauli hatari sana kwa taifa. Taifa haliwezi kujengeka kama watu wake wanaamini mapungufu yao ni ya kudumu na ya asili, na hakuna namna ya kuyabadilisha
