Kwa hivyo ni unafiki mkubwa kwa kina Palamambanga kuwapa mwaidha wakenya kuhusu uongozi bora na ukabila ikiwa nchi yake inaendeleza uovu huo.Kweli nyani haoni kundule!
Kama nilivyoahidi kurudi kwenye mada hii, nimeona nianzie mwisho wa andiko kama alivyoliwasilisha mleta mada; kwa maana maneno ya mistari hiyo miwili ndio hasa ilistahilri iwe hoja ya mwandishi, na sio kuishambulia Tanzanaia.
Nitaeleza, lakini kwanza nimueleze mwandishi kwanza.
Kiswahili: Mwandishi anataka aonekane anaimudu lugha ya kiswahili, na kama nilivyoeleza mara ya kwanza, kajitahidi vya kutosha. Ila, mtu aliyezaliwa na kukulia Nyeri au Kiambu kujifanya kuwa na lugha ya kiunguja au Kwale ni kazi ngumu sana.
Kwa hiyo katika maandishi yake kuna maneno na miundo ya sentensi ambayo inaweza kumpa msomaji matatizo. Nitatoa mifano:
Kwenye kichwa cha habari katumia neno '
kinaya' - sielewi hapa ana maana gani, au alikuwa na maana ya "kinyaa" au "kinai"?
Maneno
'alitowa, ilosheheni, ukwasi wa luhga, mahanjani mengi ya kiabunuasi...
Misemo isiyoendana na mifano, '
akibwabwaja kama cherehani ya kijerumani...
Maneno: '
twaweza, twasema, twaona...
Nikiri, sikutumia kamusi, lakini nina wasiwasi na '
changamoto sufufu'
Sijui 'swala la sugu' lina maana gani, kama ilivyo
'ziada ya yote'...
Kwa hiyo, mwandishi asitake kujionyesha yeye ni mjuaji wa kiswahili cha kiunguja huku hana uwezo nacho. Anataka watu waone kiremba cha sultan wa kiarabu kuwa ni sawa na kile cha singa singa. Hapana, hivi ni vilemba mbalimbali kabisa.
Lakini tukiacha usanifu wa lugha, kuna jambo mhimu la kujua mwandishi anao upeo kiasi gani katika anayoyaandika hata katika kusoma lugha anavyoitumia, hata kama sio lugha aliyoizoea.
Katika maandishi yake ametaka kutuonyesha jinsi gani kenya walivyoelimika kuliko Tanzania. Sasa kutokana na yaliyoandikwa kwenye mada hili inadhihirisha kwamba mwandishi hana elimu ya kipekee sana kuwazidi waTanzania ambao anataka wamsome na waone mfano wa elimu yake iliyofana.
Nimemalizana na kumchambua mwandishi, ngoja niende kwenye hoja alizoleta tuzisome.
Ukirudi kwenye ule mstari wa juu kabisa niliom'quote',
"Kwa hiyo ni unafiki mkubwa kwa kina Palamagamba kuwapa mawaidha (?)wakenya kuhusu uongozi bora na ukabila ikiwa nchi yake inaendekeza uovu huo. Kweli nyani haoni kundule".
Mimi nisingetatizwa na lolote kama mada yake ingejikita kwa hao viongozi, akina Palamagamba na aliyemtuma kwenda huko. Pengine nami ningejiunga katika kushangilia mada yake. Lakini yeye kwa sababu zake kaamua kushambulia nchi, Tanzania na kuifanya ionekane kuwa na madhaifu waliyonayo huko kwao. Hili ndilo sikubaliani nye, hasa anapomlinganisha Mwalimu Nyerere, na kiongozi wao Jomo Kenyata, mlinganisho ambao ni usiku na mchana na nitaeleza hapa chini.
Lakini kwanza nimuulize mwandishi: hivi Kalamaganda kafikaje huko Kenya? Alialikwa, au alijipeleka mwenyewe?
Na kama alialikwa (sijui na nani), kulikuwa na sababu za kumwalika hadi kumpa nafasi ya kutoa hotuba? Mbona majirani zenu wengine hamkuwaalika. Somalia ipo hapo jirani, Ethiopia, Sudan Kusini, Uganda, na hata Rwanda na Burundi, mbona hatuona wakiwepo hapo, ila mkaona waalikwe viongozi toka Tanzania, kwa nini?
Mleta mada, naomba ulijibu hili swali.
Mimi ninayo majibu ya swali hilo, lakini ngoja niyabakishe kapuni kwanza, nisikie wewe unasemaje.
Nisilifanye hili andiko liwe refu sana na kuwachosha wasomaji. Ngoja haraka haraka niandike kidogo juu ya Mwalimu Julius Nyerer na Mzee Jomo Kenyatta, kwa sababu mleta mada katoa shutuma zisizostahili kabisa kwa Mwalimu.
Mwalimu alikuwa ni msomi mzuri sana, kwa hiyo asingeweza kuidharau elimu hata kidogo. Tanganyika wakati inapata uhuru wake 1961, kulikuwa na wasomi wachache sana Tanganyika kiasi cha kwamba hata watumishi serikalini ilikuwa shida sana kujaza nafasi. Wakati Mwalimu anang'atuka, Tanzania ilikuwa inasifika kwa kiasi cha wasomi ilioweza kuwaandaa na hata kuwa moja ya nchi zilizosifika barani afika kwa kuwezesha wananchi wake kujua kusoma na kuandika. Nafasi zote za juu maofisini zilikuwa zimeshikwa na waTanzania.
Jomo hakuwa na elimu ya maana, asingeweza kuweka juhudi za watu wasome. Tom Mboya ndiye anayejulikana kwa Kenya kuwezesha wat wasome, hasa ile 'Airlift' ya Marekani, ya akina Obama sr.
Hata sasa huwezi ukasema Kenya wamesoma kiasi cha kuwazidi waTanzania.
Naelewa mleta mada anapozungumzia maendeleo makubwa kenya, kwa sababu yeye anatazama tu pale Murang'a, au Kiambu, ama kwa yule binti pale Kirinyaga haangalii kabisa kuwa kuna Kilifi, au Turkana, au Kisumu, au Wajir, au Lamu, Kwale n.k. Hii ndio kawaida ya watu wa aina ya mleta mada ambaye najua kwa uandishi wake ni mtu wa 'Central.'
Wakati nyerere analijenga taifa moja la waTanzania, mzee Kenyatta alikuwa akiwalisha kiapo kikuyu wenzake pale Itchawele, ili wamlinde na wamsaidie kuwatawala makabila mengine.
Wakati Mwalimu akifanya kila juhudi kutafuta uhuru wa nchi zilizokuwa zimebaki katika ukandamizaji wa ukoloni, Mzee Kenyatta alikuwa akijishughulisha katika kupora ardhi za maskini kila sehemu ya kenya hasa kule Pwani na Rift valley.
Wakati Mwalimu Nyerere akitafuta njia za kujikwamua kutoka kwenye makucha ya unyonyaji, Mzee Kenyatta ndio alikuwa akishirikiana na hao waliopora ardhi ya wakenya. Makubaliano yenyewe ya kupata uhuru kenya, ulisisitiza 'settlers' waendelee kukalia ardhi walizopora wenyeji wa kenya na kuwafanya 'squarters' hadi hii leo'
Wakati Mwalimu Nyerere akipigana vita kumwondoa Nduli Amin. Mzee kenyatta ndio kwanza alikuwa akishiriki kuikabidhi kenya kuwa 'satellite' state na kuomba misaada ya kumkinga zidi ya nchi kama Somalia! Bila shaka mwandishi anamkumbuka vyema waziri Bruce McKenzie, na Attorney General Njonjo, au sio walivyotumwa kwenda Uingereza kuwalilia wakoloni wawape ulinzi.
Wakati Mwalimu anakataa masharti toka popote kwetu, mzee Kenyatta ndio kwanza anawakaribisha wamarekani na kuifanya Mombasa kuwa kituo cha wanamaji wa Kimarekani, na kule Laikipia, amesahau Waingereza hadi leo wapo?
Uchumi anaojigamba nao mwandishi umeshikiliwa kwa kiasi kikubwa na watu wa nje, Mashamba makubwa ya Chai, akina Williamson, James Finlay,n.k.; Hata Horticulture sasa hivi inayoingiza pesa nyingi, sehemu kubwa ni wageni, waholanzi wameshikilia maua. Aende Kisumu, Isiolo, Turkana, Kakamega, Homa Bay, Migori, nakwingineko, halafu aje atuambie hapa kuwa Kenya wameendelea.
Ukabila siwezi kuondoka bila kuuzungumzia, kwa sababu hili ndilo tatizo kubwa sana Kenya, pamoja na kwamba mwandishi anataka kulikana.
Lakini ngoja nimwambie tu kwa kifupi.
Tatizo kubwa la ukabila kenya linawahusu hasa Kikuyu. Pangetokea mtu (kiongozi) akajua jinsi ya kuwa'neutralize' hawa, Kenya ingepata nafuu sana. Moi aliwakandamiza, kidogo walikosa namna ya kufurukuta, lakini na yeye kaangukia kule kule alikoangukia Mzee Kenyatta, kaingiza ukabila wa kabila lao. Kikuyu kwa Kenya ni sumu kubwa sana, na bila ya kutafuta njia ya kuwazuia, siku zote litakuwa ni tatizo
Ukiangalia makabila mengine makubwa kama Luhya na Kamba, hawana tofauti yoyote na makabila mengine yaliyopo Tanzania. Na kwa bahati mbaya, Kikuyu wanawatumia hawa na kuwa'manipulate' nyakati za uchaguzi, kama ilivyofanyika wakati wa Kibaki.
Rushwa kwa Kenya ni jipu lisilo na dawa.
Nimalize kwa kusema haya. Hata katika ushirikiano wetu kati ya nchi zetu hizi za Afrika mashariki, matatizo yetu mara nyingi yanatokana na misuguano kati ya Tanzania na Kenya (sema kikuyu). Tanzania haiwezi kamwe kuangukia katika matatizo yanayotokana na watu wanaosababisha misuguano kati ya jamii. Walidhani watakuja hapa kupora ardhi wakakuta tupo macho, tena sana.
Kenya sasa hivi inafanywa kuwa 'outpost' ya mashirika na nchi za nje kuja kupora hapa. Hawatafanikiwa.
Mleta mada ni kazi yake kujua kwa nini Kalamaganda alipewa heshima ile ya kukaribishwa kwenye kikao kile. Kama yeye ni Kikuyu, ajue dawa yake inasukwa, na pengine ndio itakuwa nafuu kwa raia wa makabila mengine nchini Kenya. Kama mpango utafanikiwa.
Sikuhariri.