Kushindwa kutofautisha Neno Upare na sehemu nyingine

Kushindwa kutofautisha Neno Upare na sehemu nyingine

Tofauti tu kidogo ni kwamba wilaya ya Mwanga humo ndani ndio kuna Usangi na Ugweno
Na Same ndani yake ndio kuna Hedaru, Gonja, Gonja Maore, Mwembe, Makanya, Kihurio, Bendera wilaya Same ni kubwa sana ndio maana kukawa na majimbo mawili ya uchaguzi Same mashariki na Same magharibi kwa Mwanga ni tofauti jimbo ni moja tu.
Hii Gonja ipo enneo gani?
Zamani miaka ya 80s tulikuwa tukisafiri usiku walikuwa wanatangaza Gonja Gonja lakini baada ya safari za mchana kuanza sijawahi kupaona
 
Jana kwenye msiba wa mhe marehemu Makamu wa pili wa rais, Waziri mkuu mstaafu Cleopa David Msuya nilisikia mshereheshaji wa serikali akichanganya mafaili nikagundua ni bahati mbaya hajui na wengi hawajui nikaona nitoe ufafanuzi wengi waelewe.

Neno Upare ni pana zaidi ya watu wanavyofikiri. Linajumuisha wilaya mbili Same na Mwanga watu hawa wote wanaitwa Wapare na wanaongea lugha moja inaitwa Kipare japo kuna tofauti ndogo za lafudhi lakini wanaelewana.

Kuna sehemu inaitwa Usangi anakotoka huyu marehemu. Usangi ni sehemu ambayo iko ndani ya Upare wilaya ya Mwanga na watu wa Usangi wanaongea Kipare. Kuna sehemu nyingine inaitwa Ugweno hawa wote nao ni Wapare ila kuna lugha wanayotumia inaitwa Kigweno.

Niligundua mshereheshaji alikuwa anaeleza kitu fulani nikagundua anashindwa kujua Usangi pia ni Upare sawa na ile ya kule Same.

Same nayo ni wilaya kubwa sana inakwenda hadi imepakana na Mombo, Same ndio kuna Hedaru, Makanya, Kihurio, Gonja, Kisiwani, Bendera ambapo ndio karibu sana na Mombo.

Hii ni sawa na Mbeya watu wamezoea kusema wanyakyusa lakini humo humo kuna sehemu mbali mbali kama Rungwe, Ileje na wanatumia lugha moja japo pia kuna makabila madogo ndani yake n.k.

Mtu akisema anakwenda Gonja Same Upareni kwa Wapare na Mtu wa Usangi akisema anakwenda Mwanga Upare kwa Wapare au mtu akisema nakwenda Ugweno Mwanga kwa Wapare mtu huyo atakuwa sawa kwa sehemu zote hizo.

Tofauti tu kidogo ni kwamba wilaya ya Mwanga humo ndani ndio kuna Usangi na Ugweno
Na Same ndani yake ndio kuna Hedaru, Gonja, Gonja Maore, Mwembe, Makanya, Kihurio, Bendera wilaya Same ni kubwa sana ndio maana kukawa na majimbo mawili ya uchaguzi Same mashariki na Same magharibi kwa Mwanga ni tofauti jimbo ni moja tu.

Zamani miaka ya 80 kurudi nyuma Mwanga na Same zote zilikuwa ni moja ziliitwa Wilaya ya Same ndio zikagawanywa na hata hivyo bado Same ni kubwa.

Pengine naweza Sema Wilaya ya Same ni kubwa kuliko mkoa wa Dar-Es-Salaam
Aisee kumbe! Nilikuwa sijui kama Same ni kubwa hivyo! Mbona nasikia wagweno hawataki kuitwa wao ni wapate?
 
Wapare hawana pesa kabisa , kama nimezidiwa kiwango cha pesa na mpare humu nife leo😆😆😆

Sisi hatunaga Kelele.
Mnatusimanga Sana🤣🤣
Ile propaganda ya Kula ugali na picha ya Samaki ninyi ndio mliisambaza
Samahani ndugu mtibeli wewe ni mpare....??
Naam Mkuu
 
Aisee kumbe! Nilikuwa sijui kama Same ni kubwa hivyo! Mbona nasikia wagweno hawataki kuitwa wao ni wapate?
Mkuu ngoja nikupe data za uhakika sasa
Wilaya ya Same ina kilomita za mraba 6,221
Mkoa wa DSM una kilomita za mraba 1,590
Ili Dar ipate Same inabidi dar iingie mara nne ndio itakuwa sawa na Same
Sasa twende kwenye mlinganyo mwingine
Wilaya ya Mwanga ina kilomita za mraba 1,831
Maana yake nini basi maana yake hata wilaya ya Mwanga ni kubwa kuliko mkoa wa Dar
Dar inaingia mara 1.1 kupata Mwanga kwa ukubwa
Tuendelee kwenda kazini
Mkoa wa Kilimanjaro una ukubwa wa kilomita za mraba 13,250
Ukichukua wilaya Mwanga ukajumlisha na wilaya ya Same unapata kilomita za mraba 8,052
Hii maana yake nini basi?
Hebu tuchukue ukubwa wa Kilimanjaro tutoe ukubwa Mwanga na Same yaani 13,250-8,052
Jibu unapata 5,198
Hii maana yake nini basi maana yake ni kwamba hizo kilomita za mraba 5,198 ni eneo la wilaya zingine tano za mkoa wa Kilimanjaro zilizobakia yaani Moshi mjini,Moshi vijijini,Rombo,Hai na Siha
Maana yake ni kwamba Wilaya ya Mwanga na Same peke yake inazidi wilaya tano zingine zilizobaki za Kilimanjaro.
Kiuhalisia kama tungefuata lafidhi Wapare wanafit kwa Tanga hasa Wasamba ila sababu za kijigrofia Mkoloni alikuwa na Mpango wa kutoa Uhuru kwa eneo hilo ila akaona litakuwa dogo ndio akachanganya na Same ya Wakati huo.
Nikujibu kwanini Wagweno hawapendi kuitwa Wapare.Jibu ni kwamba kiuhalisia chimbuko la Wagweno ni Uchagani waliohamia Milimani na ndio maana wana lugha yao tofauti kidogo ila mila na Wapare ni zile zile na mfalme wao zamani alikuwa anaitwa Minja.
Angalieni ramani ya Kilimanjaro
 

Attachments

  • Screenshot 2025-05-15 090713.png
    Screenshot 2025-05-15 090713.png
    120.5 KB · Views: 26
Hii Gonja ipo enneo gani?
Zamani miaka ya 80s tulikuwa tukisafiri usiku walikuwa wanatangaza Gonja Gonja lakini baada ya safari za mchana kuanza sijawahi kupaona
Gonja iko wilaya ya Same ila usije dhani ukipita barabarani utaikuta la hasha ukifika Same ndio sasa unaitafuta Gonja huko Milimani.Ni sawa sawa na Usangi alikozikwa Msuya juzi ni kule juu milimani
 
MSIYOYAJUA KUHUSU WACHAGA NA WAPARE MANDHARI ZAO KIJIOGRAFIA
Mimi ni mchaga ila nimesoma Upareni shule ya Lomwe
Nimeona wapare wanataniwa ila nikaona nieleze uhalisia na kufafanua baadhi ya mambo yanayogusa makabila haya mawili Wapare na Wachaga.
Watu wengi hasa wasio na picha halisi ya mkoa wa Kilimanjaro wana picha kuwa Wapare ni watu wanaishi maisha ya shida sana na ukame.Kumbe wanaosema hivyo ni sababu tu wanapita barabarani wanaona ile mandhari ya ukame ulio pale Mwanga,Same wa ujumla wake yaani Hedaru,Makanya,Kihurio,Bendera n.k
Ni hivi kijiografia kuna safu ya Milima kushoto kadri unavyokwenda mbele kuelekea Same hadi Mombo
Sasa kitaalamu pepo za mvua kutokea pwani zinabeba mawingu upande wa nyuma ya milima kunaitwa Leeward side mawingu yanashusha mvua na unyevu upande ule mwingine ukichomoka huku kulia unakuwa mkavu hii inaitwa Windward side na ndio chanzo cha kuwa kama kuna ukame.

Kiukweli Wapare idadi kubwa wako kule juu milimani upande mwingine na ukiwa kule juu kuna safu zingine za milima kuna sehemu kule juu ni tambarare kabisa na ni kijani kibichi through out the year.Kilichochangia Wapare wa kule juu kuwa na maendeleo makubwa kama Usangi na Ugweno ni Wajerumani walivyokuja walipenda maeneo yao kwa sababu hali ya hewa inafanana na kwao baridi na rutuba ndio maana wakajenga shule za mission na makanisa.

Hii iko hivi hata uchagani.Kuna jamaa yangu mmoja rafiki yangu alipita maeneo ya Moshi tulivyokutana naye akaniambia kwenu wanasema mmeendelea sana lakini mbona ni pa kawaida tu hakuna hata majengo ya maana na ukijani? akaniambia ikifika usiku saa mbili mji wa Moshi umepoa kabisa hukuti mtu mjini.Nikamjibu ukitaka kuona maendeleo ya kimajengo na ukijani mzuri panda kule milimani mfano Machame,Marangu na Rombo.Mchana wanakuwa kazini huku mjini ikifika jioni wanapanda milimani kwao.Upande wa Uchagani nako mkoloni alivutiwa na mandhari ya hali ya hewa kule ndio maana kuka jengwa seminari na makanisa na kuanzisha zao la kudumu hiki ndio chanzo cha watu kuona kuwa mkoa wa Kilimanjaro wachaga wameendelea kielimu na wana akili sana ukweli ni kwamba chagizo lilisababishwa na wakoloni walivyolima kahawa walipata hela na kupeleka watoto wao shule.
 
Gonja iko wilaya ya Same ila usije dhani ukipita barabarani utaikuta la hasha ukifika Same ndio sasa unaitafuta Gonja huko Milimani.Ni sawa sawa na Usangi alikozikwa Msuya juzi ni kule juu milimani
Kumbe!!
Kwahiyo wanaokwenda huko wanashuka Same mjini?
 
Kumbe!!
Kwahiyo wanaokwenda huko wanashuka Same mjini?
Ndio ila kama basi linatokea Moshi kwenda Gonja likifika Same linachepuka hali kadhalika basi linalokwenda Usangi Pare likifika Mwanga pale mjini linachepuka kupanda juu milimani.Ile milima kuipanda ni kilomita 15 mizunguko ya S zikimaliza hizo kilomita sasa kule juu ni tambarare japo kuna vilima vingine kule vidogo vidogo
 
Ndio ila kama basi linatokea Moshi kwenda Gonja likifika Same linachepuka hali kadhalika basi linalokwenda Usangi Pare likifika Mwanga pale mjini linachepuka kupanda juu milimani.Ile milima kuipanda ni kilomita 15 mizunguko ya S zikimaliza hizo kilomita sasa kule juu ni tambarare japo kuna vilima vingine kule vidogo vidogo
Ngoja siku moja nijitose nikatembee sikujua hiyo Jiografia, asante Mkuu
 
Ngoja siku moja nijitose nikatembee sikujua hiyo Jiografia, asante Mkuu
Kwa nyongeza angalia hiyo mandhari ya upareni milimani . Na SASA hivi Kwa wapare wanaoishi tanbarare za Mwanga, Kisangara, Lembeni, Mgagao, Njoro, Ishinde, Same, Makanya,na Hedaru Mama mwezi Marchi alizindua mradi mkubwa WA MAJI safi na salama kutoka Nyumba ya Mungu hivyo PAMOJA na HALI hiyo mnayoiona ya ukame MAJI YANAMWAGIKA KILA MAHALI!!! View attachment 3334949
IMG_20240503_111215_791_045855.jpg

View attachment 3334959View attachment 3334960
 
Back
Top Bottom