Kwako Tundu Lissu kuhusu suala la Lugha

[residentura]

Namnukuu akisema tunahitaji mjadala wa kitaifa "Ukiniuliza mimi, honest opinion Nchi yetu haiwezi kuzungumza Kiingereza, hivyo tunahitaji kuwa na mjadala juu ya sera ya lugha, tusipokuwa na mjadala huu, hatufiki popote kwani language of instruction is everything.


Tangu tumepata Uhuru tumekua na ndimi mbili kuhusiana na lugha na ndimi mbili ni hatari, ulimi mmoja tumesema Kiswahili ni lugha ya Taifa na tumeiendeleza kwelikweli.
TUNDU LISSU.

USIPOTOSHE.

Yaani nimegundua kuna tatizo kubwa la ufahamu kwa wanambogamboga wote. Haiwezekani mtu kaongea kwa lugha nyepesi,tena kiswahili kitupu,halafu wao wameelewa vinginevyo.
Kuna kipindi cha awamu hii nilidhani ni propaganda,nikaja gundua kumbe si propaganda,ila ni ukilaza wa wanambogamboga ndio tatizo.

 

[MAKULUGA]

Yaani nimegundua kuna tatizo kubwa la ufahamu kwa wanambogamboga wote. Haiwezekani mtu kaongea kwa lugha nyepesi,tena kiswahili kitupu,halafu wao wameelewa vinginevyo.
Kuna kipindi cha awamu hii nilidhani ni propaganda,nikaja gundua kumbe si propaganda,ila ni ukilaza wa wanambogamboga ndio tatizo.

Ndio maana Rungwe kaja na Sera ya Ubwabwa....Lishe!
Ukiona mtu Ni mzito kuelewa kagua makuzi yake hususan Lishe....!
Lishe duni inasababisha udumavu!

 

[Mr Tyang]

Wewe unaamini wakoloni walikuwa wanajadiliana na waafrika au walikuwa wanafanya yao tu bila kuzungumza na wenyeji kama ufanyavyo na kuku wako?

Kwa kihoja chako tu hiki inaonekana huijui historia kwahiyo siwezi poteza nguvu zangu kumuelewesha mtu ambae hajui na anajifanya anajua.

 

[fazili]

Kwa kihoja chako tu hiki inaonekana huijui historia kwahiyo siwezi poteza nguvu zangu kumuelewesha mtu ambae hajui na anajifanya anajua.

Swali kingongo hilo lina kila kitu utakacho embu jibu basi.

 

[Mamndenyi]

Wabongo wengi hawajui English huko maofisini hata memo ya kiingilishi hawawezi andika, tena wenye masters hawajui, kweli hawajui English.

 

[FUSO]

Mhe. Tundu Lissu nakusalimu.

Wewe ni miongoni wa watanzania wanaotetea sana lugha ya Kingereza pengine pasipo kujua kuwa lugha ni uchumi na inafungamana na mielekeo, tamaduni na falsafa za watumiaji wa lugha hiyo (Prof Clara Momanyi Kenyatta University)
Hivyo unapoendeleza lugha ya kigeni (Kingereza ) maana yake unakuwa unawanufaisha wale wenye lugha hiyo.

Ndio maana wao wana mashirika yenye nguvu na hufanya uwekezaji mkubwa kwaajili ya kuendeleza lugha yao wakilenga kujinufaisha kiuchumi.

- Tunapaswa kuelewa kwamba hakuna nchi yeyote yenye maendeleo ya kweli inayotumia lugha ya watu wengine (Prof Aldin Mutembei Udsm)

Unayajua Haya ?
- Sera ya lugha inasemaje? (Tz)
Mwaka 2014 Sera ilipitishwa kuwa kiswahili pamoja na Kingereza zitakuwa lugha za kufundishia kutoka shule za awali mpaka chuo kikuu. (Haijatekelezwa)

- Tafiti zinasemaje?

Tafiti zote zilizofanywa zinaeleza kuwa lugha inayoweza kuwapa watanzania maarifa na wao wakawa wavumbuzi ni lugha ya kiswahili. (Rejea utafiti wa Mzee Makweta (1991)

- Kiswahili kinaweza kutumika kufundishia katika miktadha yote ya Academia?

Jibu ni Ndio kutokana na tafiti zilizofanywa! Utasema hakuna vitabu au publication na makorokocho mengine yameandikwa kwa Kingereza lakini hapa tafsiri inaweza kutumika na nimiongoni mwa Kazi za BAKITA &TATAKI kama vilivyotafsiriwa vitabu ya sayansi vya Hubort na Lambert mwaka 1972 ) na kama walivyotafsiri mataifa mengine kama ujerumani uingereza maarifa kutoka katika lugha ya kiyunani na kiarabu.

NB natambua umuhimu wa kingereza lakini ushauri wangu kwako, asaa sudi utakuwa Rais , lugha hii inaweza kufundishwa shuleni katika ngazi zote kama kozi na sio kama somo kama inavyofanyika sasa na ikiwezekana watafutwe waalimu wazawa wa lugha hiyo. Huku kiswahili kikitumika kufundishia masomo mengine. Watanzania wote hakuna anayejua kingereza hata hao wanaojinasibu kukijua wanakijua kwa uchache sana pengine katika kiwango cha 3.0 ,( Lugha sio msamiati pekee )

Kukicha nitaendea
#mawazohuru

Maneno mingii wakati watoto wako unawasomesha FM academia..!!

Mimi mwanangu namfundisha kichina..Kingeleza...kifaransa na kiswahili ni lugha yake ya 4.

Msidanganye watu, mnaua uchumi wenyewe afu mnataka watoto wetu wajifunze lugha ambayo itawatesa kwemye soko la ajira la kimataifa siyo!!

 

[Gulio Blog]

Nilichomuelewa mimi lisu anachohitaji mjadala lugha gani itumike kufundishia sasa huu upotoshaji wa chakubanga a

 

[Kinyungu]

Wachina Hawajui kiingereza na wanawasiliana na mataifa yote duniani ikiwemo Tanzania

Kwani Lisu amesema anapenda kingereza au amesema tuamue lugha ya kufundishia? Alikuwa wazi kuwa hiki kingeresa watu wanakariri tu hawaelewi

 

[yaveni]

Lisu mwenyewe hana kiingereza kizuri maneno mengi tu hana lolote.

 

[ibanezafrica]

Hoja za ccm kulazimisha kiswahili zinakera sana....hao wote baraza LA mawaziri na viongozi wetu waanamizi walisoma vizuri shule za mkoloni kingereza na hiki kitu kimewapa ufanisi mkubwa ktk kazi zao embu wafikirie
Mwl Jk nyerere
Mkapa
Kikwete
Asha rose migiro
Mama Tibaijuka
Membe
Kabudi,Lisu na wengine....
Sasa Pima welendi na ufanisi wao ktk majukumu mbalimbali ya kitaifa na ki mataifa....
Nawashangaaga sana nyie watu dizaini yako kwa hiyo unataka taifa lote na watoto wetu wawe na English ya level ya Cosmas Cheka?

 

[Tunapita1]

English language is an important to reaching on top Tz I agree with lisu ✌✅

 

[Kadhi Mkuu 1]

Wakija Tz wanajifunza Kiswahili wakienda Uingereza wanajifunza kiingereza, nk

Hata watanzania wakienda uingereza wanajifunza kiingereza, na wakienda China wanajifunza kichina. Au hujui Hilo unadhani watanzania wakienda China wanawafundisha wachina kiswahili?

 

[Kadhi Mkuu 1]

Pointless..
Mbona hao Mabeberu waliweza kuja kuitawala Afrika na kuendesha biashara zao ndani ya Afrika angali hawajui lugha za kiafrika Wala waafrika kujua lugha zao?

Utumwa wa fikra bado ni Tatizo wa kwa Afrika wengi Sana wakiwemo kina tundu lissu na nyie.

Chadema wao ndo wakaitwa nyumbu, Lissu akisema lolote Basi wanadakia na kuanza kumsifia.
Wakoloni walikuja hawajui lugha yoyote ila walitutawala , walisaini mikataba nakuendesha serikali. Waliwezaje wakati hawakujua lugha zetu?

 

[JokaKuu]

Mhe. Tundu Lissu nakusalimu.

Wewe ni miongoni wa watanzania wanaotetea sana lugha ya Kingereza pengine pasipo kujua kuwa lugha ni uchumi na inafungamana na mielekeo, tamaduni na falsafa za watumiaji wa lugha hiyo (Prof Clara Momanyi Kenyatta University)
Hivyo unapoendeleza lugha ya kigeni (Kingereza ) maana yake unakuwa unawanufaisha wale wenye lugha hiyo.

Ndio maana wao wana mashirika yenye nguvu na hufanya uwekezaji mkubwa kwaajili ya kuendeleza lugha yao wakilenga kujinufaisha kiuchumi.

- Tunapaswa kuelewa kwamba hakuna nchi yeyote yenye maendeleo ya kweli inayotumia lugha ya watu wengine (Prof Aldin Mutembei Udsm)

Unayajua Haya ?
- Sera ya lugha inasemaje? (Tz)
Mwaka 2014 Sera ilipitishwa kuwa kiswahili pamoja na Kingereza zitakuwa lugha za kufundishia kutoka shule za awali mpaka chuo kikuu. (Haijatekelezwa)

- Tafiti zinasemaje?

Tafiti zote zilizofanywa zinaeleza kuwa lugha inayoweza kuwapa watanzania maarifa na wao wakawa wavumbuzi ni lugha ya kiswahili. (Rejea utafiti wa Mzee Makweta (1991)

- Kiswahili kinaweza kutumika kufundishia katika miktadha yote ya Academia?

Jibu ni Ndio kutokana na tafiti zilizofanywa! Utasema hakuna vitabu au publication na makorokocho mengine yameandikwa kwa Kingereza lakini hapa tafsiri inaweza kutumika na nimiongoni mwa Kazi za BAKITA &TATAKI kama vilivyotafsiriwa vitabu ya sayansi vya Hubort na Lambert mwaka 1972 ) na kama walivyotafsiri mataifa mengine kama ujerumani uingereza maarifa kutoka katika lugha ya kiyunani na kiarabu.

NB natambua umuhimu wa kingereza lakini ushauri wangu kwako, asaa sudi utakuwa Rais , lugha hii inaweza kufundishwa shuleni katika ngazi zote kama kozi na sio kama somo kama inavyofanyika sasa na ikiwezekana watafutwe waalimu wazawa wa lugha hiyo. Huku kiswahili kikitumika kufundishia masomo mengine. Watanzania wote hakuna anayejua kingereza hata hao wanaojinasibu kukijua wanakijua kwa uchache sana pengine katika kiwango cha 3.0 ,( Lugha sio msamiati pekee )

Kukicha nitaendea
#mawazohuru

..Nadhani hukumuelewa vizuri Tundu Lissu.

..Nenda kamsikilize tena hoja zake.

..mimi nilimsikiliza mpaka aliposema tunapaswa kuamua kufundisha Kiingereza, au Kiswahili.

..lakini akaweka angalizo kuwa; Je, tunao uwezo wa kuwekeza ktk kufundisha kwa Kiingereza toka msingi, na haswa tukizingatia wingi wa shule zetu?

..kwa hiyo mpaka hapo utaona kwamba Tundu Lissu mtizamo wake ni kwamba tunapaswa kufundisha kwa Kiswahili.

 

[Getang'wan]

Sio wote wanakuja.Mfano china ni Wauzaji wakubwa wa bidhaa nje ya nchi ikiwemo Tanzania na hawajawahi toka nje ya China na hawajui kiingereza

Wachina wakati tunapata uhuru si tulikuwa nao dunia ya 3? Sasa wapo wapi? Kwa hoja yako wao wameendelea kwasababu wanatumia lugha yao na sisi tupo hapa tulipo kwasababu ya Kiingereza?

 

[James Martin]

Mhe. Tundu Lissu nakusalimu.

Wewe ni miongoni wa watanzania wanaotetea sana lugha ya Kingereza pengine pasipo kujua kuwa lugha ni uchumi na inafungamana na mielekeo, tamaduni na falsafa za watumiaji wa lugha hiyo (Prof Clara Momanyi Kenyatta University)
Hivyo unapoendeleza lugha ya kigeni (Kingereza ) maana yake unakuwa unawanufaisha wale wenye lugha hiyo.

Ndio maana wao wana mashirika yenye nguvu na hufanya uwekezaji mkubwa kwaajili ya kuendeleza lugha yao wakilenga kujinufaisha kiuchumi.

- Tunapaswa kuelewa kwamba hakuna nchi yeyote yenye maendeleo ya kweli inayotumia lugha ya watu wengine (Prof Aldin Mutembei Udsm)

Unayajua Haya ?
- Sera ya lugha inasemaje? (Tz)
Mwaka 2014 Sera ilipitishwa kuwa kiswahili pamoja na Kingereza zitakuwa lugha za kufundishia kutoka shule za awali mpaka chuo kikuu. (Haijatekelezwa)

- Tafiti zinasemaje?

Tafiti zote zilizofanywa zinaeleza kuwa lugha inayoweza kuwapa watanzania maarifa na wao wakawa wavumbuzi ni lugha ya kiswahili. (Rejea utafiti wa Mzee Makweta (1991)

- Kiswahili kinaweza kutumika kufundishia katika miktadha yote ya Academia?

Jibu ni Ndio kutokana na tafiti zilizofanywa! Utasema hakuna vitabu au publication na makorokocho mengine yameandikwa kwa Kingereza lakini hapa tafsiri inaweza kutumika na nimiongoni mwa Kazi za BAKITA &TATAKI kama vilivyotafsiriwa vitabu ya sayansi vya Hubort na Lambert mwaka 1972 ) na kama walivyotafsiri mataifa mengine kama ujerumani uingereza maarifa kutoka katika lugha ya kiyunani na kiarabu.

NB natambua umuhimu wa kingereza lakini ushauri wangu kwako, asaa sudi utakuwa Rais , lugha hii inaweza kufundishwa shuleni katika ngazi zote kama kozi na sio kama somo kama inavyofanyika sasa na ikiwezekana watafutwe waalimu wazawa wa lugha hiyo. Huku kiswahili kikitumika kufundishia masomo mengine. Watanzania wote hakuna anayejua kingereza hata hao wanaojinasibu kukijua wanakijua kwa uchache sana pengine katika kiwango cha 3.0 ,( Lugha sio msamiati pekee )

Kukicha nitaendea
#mawazohuru

Nimefurahi kuna mtu mwingine anajivunia lugha ya Kiswahili lakini kwakweli lugha yetu inadidimia.

Kitu kinachonichefua zaidi ni kuwasikiliza "waandishi wa habari" na "wasanii" wakiharibu lugha yetu. Kwa mfano utamsikia "mwandishi wa habari" akitumia Kiswahili kibovu kama WEWE KAMA WEWE au kutotamka maneno kwa ufasaha kama KALIBU badala ya KARIBU, HABALI badala ya HABARI n.k.

Kingine ni kuwasikiliza majuha wengine wakipenda kuchanganya maneno ya Kiswahili na Kiingereza. Unasikia mtu badala ya kusema MAMBO SAFI/POA anasema MAMBO FRESH.

Wizara ya utamaduni na baraza la Kiswahili pia wavivu na hakuna wanachokifanya.

 

[G'taxi]

Ni muhimu watu wakajua lugha ya kiingereza inatuwezesha kujifunza na kuwasiliana na mataifa mengine.

Punguza ushamba na ujinga wewe...lugha yako yenyewe inaweza kua mali duniani,hukui kua wachina,wakorea na wengineo wengi tu hawasamini kingereza na maisha yanakwenda? Mkoloni ni mshenzi sana kawafanya watu muwe na akili finyu

 

[Hismastersvoice]

Mhe. Tundu Lissu nakusalimu.

Wewe ni miongoni wa watanzania wanaotetea sana lugha ya Kingereza pengine pasipo kujua kuwa lugha ni uchumi na inafungamana na mielekeo, tamaduni na falsafa za watumiaji wa lugha hiyo (Prof Clara Momanyi Kenyatta University)
Hivyo unapoendeleza lugha ya kigeni (Kingereza ) maana yake unakuwa unawanufaisha wale wenye lugha hiyo.

Ndio maana wao wana mashirika yenye nguvu na hufanya uwekezaji mkubwa kwaajili ya kuendeleza lugha yao wakilenga kujinufaisha kiuchumi.

- Tunapaswa kuelewa kwamba hakuna nchi yeyote yenye maendeleo ya kweli inayotumia lugha ya watu wengine (Prof Aldin Mutembei Udsm)

Unayajua Haya ?
- Sera ya lugha inasemaje? (Tz)
Mwaka 2014 Sera ilipitishwa kuwa kiswahili pamoja na Kingereza zitakuwa lugha za kufundishia kutoka shule za awali mpaka chuo kikuu. (Haijatekelezwa)

- Tafiti zinasemaje?

Tafiti zote zilizofanywa zinaeleza kuwa lugha inayoweza kuwapa watanzania maarifa na wao wakawa wavumbuzi ni lugha ya kiswahili. (Rejea utafiti wa Mzee Makweta (1991)

- Kiswahili kinaweza kutumika kufundishia katika miktadha yote ya Academia?

Jibu ni Ndio kutokana na tafiti zilizofanywa! Utasema hakuna vitabu au publication na makorokocho mengine yameandikwa kwa Kingereza lakini hapa tafsiri inaweza kutumika na nimiongoni mwa Kazi za BAKITA &TATAKI kama vilivyotafsiriwa vitabu ya sayansi vya Hubort na Lambert mwaka 1972 ) na kama walivyotafsiri mataifa mengine kama ujerumani uingereza maarifa kutoka katika lugha ya kiyunani na kiarabu.

NB natambua umuhimu wa kingereza lakini ushauri wangu kwako, asaa sudi utakuwa Rais , lugha hii inaweza kufundishwa shuleni katika ngazi zote kama kozi na sio kama somo kama inavyofanyika sasa na ikiwezekana watafutwe waalimu wazawa wa lugha hiyo. Huku kiswahili kikitumika kufundishia masomo mengine. Watanzania wote hakuna anayejua kingereza hata hao wanaojinasibu kukijua wanakijua kwa uchache sana pengine katika kiwango cha 3.0 ,( Lugha sio msamiati pekee )

Kukicha nitaendea
#mawazohuru

Waulize wachina kwanini walibadili mtindo wa lugha yao walipoingia kwenye uchumi wa biashara. Lissu alisema tuamue lugha moja tu ya kufundishia na hakutaja lugha gani, sijui unamzungumzia Lissu yupi. Katika haki ya kawaida kwa sasa unatakiwa uzijue lugha nyingine wezavyo endapo unataka kufanya biashara za kimataifa kwani hata hao waingereza wanajifunza kiswahili na kimatengo. Watanzania tunapenda sana kudanganyana huku wenetu mnazngumza lugha mnazotukataza kuzijua ili tubaki kuwa vibarua wenu!

 

[fazili]

Punguza ushamba na ujinga wewe...lugha yako yenyewe inaweza kua mali duniani,hukui kua wachina,wakorea na wengineo wengi tu hawasamini kingereza na maisha yanakwenda? Mkoloni ni mshenzi sana kawafanya watu muwe na akili finyu

Jiwe anaaibisha kwa kisukugreza chake kwa kweli lazima tufanye kitu watoto wetu wasije kuwa marais wa hovyo.

 

[fazili]

M

Hata watanzania wakienda uingereza wanajifunza kiingereza, na wakienda China wanajifunza kichina. Au hujui Hilo unadhani watanzania wakienda China wanawafundisha wachina kiswahili?

Mzee nawewe unatetea kilugha kibovu cha mkuu nini?