Bilionea huyo amesema mradi huo pia utakuwa na mtambo wa kuzalisha hadi megawati 1,000 za umeme kutokana na petcoke(nyenzo ngumu yenye kiwango kikubwa cha carbon inayobaki baada ya mchakato wa kusafisha mafuta ghafi) huku takriban 500MW zikitengwa kwa ajili ya kuuzwa kwa Serikali ya Kenya.
Dangote alitoa taarifa hiyo Ijumaa alipomkaribisha Rais William Ruto katika refinery yake ya Lagos, Nigeria, siku chache tu kabla ya uzinduzi rasmi wa ujenzi wa mradi wa Lamu unaopangwa kufanyika Septemba 30, 2026.
Refinery yenyewe imepangwa kuwa na uwezo wa kuchakata mapipa 700,000 ya mafuta ghafi kwa siku. Lakini sasa inaonekana kuwa refinery hiyo ni sehemu moja tu ya mpango mpana wa uwekezaji. Dangote ameeleza refinery hiyo itakuwa kama “lango” la uwekezaji mwingine wa viwanda nchini Kenya.
Kwa upande wa umeme, alisema mtambo wa Lamu utakuwa na uwezo wa kuzalisha takriban megawati 1,000. Hii ina maana kwamba Lamu inaweza kuwa na refinery + uzalishaji wa umeme + petrochemicals + viwanda + storage na logistics, huku eneo hilo likiunganishwa na LAPSSET na Lamu Special Economic Zone. Serikali imekuwa ikieleza kuwa mradi mpana unaweza kuzalisha makumi ya maelfu ya ajira na kuvutia uwekezaji mwingine kuzunguka refinery.
Mpango wa umeme wa 1,000MW haukuibuka leo pekee. Taarifa za awali zilidokeza kuwa Serikali ya Kenya ilikuwa ikijadiliana na Dangote kuongeza uwezo wa awali uliopangwa wa mtambo wa LNG hadi 1,000MW.
Aidha Kuna mpango unaojadiliwa wa bomba la mafuta kutoka kaunti ya Turkana hadi Lamu, ambalo lingeweza kusaidia kuunganisha mafuta ya Kenya na refinery hiyo. Kwa hiyo, ukiangalia picha kubwa, mradi wa Lamu si suala la kujenga refinery pekee. Ni mpango unaoweza kuifanya Lamu kuwa kituo kikubwa cha nishati, usindikaji wa mafuta na shughuli za viwanda katika ukanda wa Afrika Mashariki.
Lakini kuna swali kubwa ambalo bado halijajibiwa kikamilifu: hii miradi yote itatekelezwa kwa ratiba na gharama gani, na je umeme wa megawati 1,000 utapatikana kwa kutumia chanzo gani cha gesi? Kadhalika, masuala ya ufadhili wa refinery, upatikanaji wa crude na miundombinu bado ni sehemu muhimu ya mjadala kuhusu mradi huo.
Kwa kifupi, Lamu tunayoizungumzia kama “refinery” inaweza kuwa mwanzo tu wa mradi mkubwa zaidi wa nishati na viwanda.
