Unaijua hii mkuu:-
Katika Kanisa Katoliki, mchakato wa kumuondoa Askofu madarakani unaongozwa na
Sheria za Kanuni za Kanisa (Canon Law). Askofu huteuliwa na Papa, na ni Papa pekee mwenye mamlaka ya kumwondoa, kumtaka ajiuzulu, au kumhamisha.
Zifuatazo ni sababu au makosa makuu yanayoweza kupelekea Askofu kuondolewa au kutakiwa kujiuzulu:
### 1. Uzembe katika Kusimamia Majukumu (Negligence)
Hii imekuwa sababu kuu katika miaka ya hivi karibuni, hasa baada ya Amri ya Papa Fransisko iitwayo
"Come una madre amorevole" (Kama Mama mwenye Upendo) ya mwaka 2016. Askofu anaweza kuondolewa ikiwa:
- Amepuuza kutekeleza wajibu wake kiasi cha kusababisha madhara makubwa kwa waumini au Kanisa.
- Unyanyasaji wa kingono: Ikiwa Askofu ameshindwa kuchukua hatua dhidi ya mapadri wanaotuhumiwa kwa unyanyasaji wa kingono dhidi ya watoto au watu wazima walio katika mazingira magumu.
### 2. Makosa ya Kiimani (Heresy, Apostasy, Schism)
Askofu anaweza kuondolewa ikiwa atatenda makosa dhidi ya imani na umoja wa Kanisa:
- Uzushi (Heresy): Kufundisha au kushikilia mafundisho yanayopingana na imani rasmi ya Kanisa Katoliki.
- Uasi (Schism): Kukataa kutii mamlaka ya Papa au kujitenga na umoja wa Kanisa.
- Ukana Dini (Apostasy): Kukana imani ya Kikristo kabisa.
### 3. Makosa ya Jinai na Maadili (Criminal and Moral Misconduct)
- Kashfa za Kimaadili: Ikiwa Askofu atajihusisha na vitendo vinavyozua kashfa nzito (mfano: mahusiano ya kimapenzi yaliyo wazi, au unyanyasaji wa kingono yeye mwenyewe).
- Ubadhirifu wa Fedha: Matumizi mabaya ya mali za Kanisa, wizi, au ufisadi uliokithiri unaoharibu sifa ya jimbo.
- Uvunjaji wa sheria za nchi: Ikiwa atapatikana na hatia ya makosa mazito ya jinai katika mahakama za kiserikali.
### 4. Afya na Umri (Sababu za Kisheria)
Hizi si "makosa" bali ni taratibu za kisheria:
- Umri wa kustaafu: Kanuni ya 401 §1 inasema Askofu akitimiza miaka 75, anapaswa kuwasilisha barua ya kujiuzulu kwa Papa.
- Afya mbaya: Ikiwa Askofu amepata ugonjwa wa akili au mwili unaomzuia kabisa kutekeleza majukumu yake (Canon 401 §2).
### 5. Kupoteza sifa za kichungaji (Loss of Good Reputation)
Ikiwa kwa sababu yoyote ile (hata kama si kosa la jinai), Askofu amepoteza sifa na kuheshimiwa na waumini kiasi kwamba uwepo wake unaleta mgawanyiko mkubwa au unazuia injili kuhubiriwa kwa ufanisi katika jimbo lake.
### Mchakato wa kuondolewa unakuwaje?
1.
Uchunguzi: Vatican (kupitia Ubalozi wa Papa au Baraza la Maaskofu) hufanya uchunguzi wa siri au wa wazi.
2.
Ombi la Kujiuzulu: Mara nyingi, Papa humuomba Askofu ajiuzulu "kwa hiari" (voluntary resignation) ili kulinda heshima yake na ya Kanisa.
3.
Kuondolewa kwa Lazima: Ikiwa Askofu atakataa kujiuzulu na ushahidi wa makosa upo, Papa anaweza kumvua madaraka (removal from office) kwa kutumia mamlaka yake ya kikuu.
Muhimu: Katika Kanisa Katoliki, Askofu anaweza kuondolewa kwenye
madaraka ya jimbo, lakini daraja lake la "Uaskofu" (Sacramental character) halifutiki kamwe, isipokuwa tu akivuliwa hadhi ya ukuhani (laicization) katika kesi mbaya sana.