Maajabu 8 ya mkoa wa Mara

[Nyalumana originally]

Mavi ya ng'ombe yanaliwa huko, huchanganywa na nyongo na damu, huitwa kichuri

Husisahau na kilimo maarufu cha bhange

Sent from my SM-G531H using JamiiForums mobile app

 

[Omusolopogasi]

Naujua mkoa wa Mara vizuri. Nimewahi kuishi Mugumu. Siyo kwamba wote wanaotahiri wanatumia maneno hayo uliyotumia kuhusu tohara. Umetumia msamiati wa lugha ya Kikurya. Hapo ndipo tunapotofautiana.

Kwa taarifa yako tohara ipo kwa makabila mengi ya Mkoa wa Mara na ni kama utamaduni wao isipokuw Waluo tu.

 

[Carnivora]

Kanda maalum hata Kibiti ipo

 

[Odhiambo cairo]

Washashi ni watu gani?
Waanchori na waanchoki wanagombea Nini?

Tatizo kubwa la kwetu ni uwizi hasa wa ng'ombe

 

[Mngurimi]

Naujua mkoa wa Mara vizuri. Nimewahi kuishi Mugumu. Siyo kwamba wote wanaotahiri wanatumia maneno hayo uliyotumia kuhusu tohara. Umetumia msamiati wa lugha ya Kikurya. Hapo ndipo tunapotofautiana.

Nimeainisha vizuri sana kwenye andiko langu, rudia kusoma vizuri.

 

[nk20]

Mkoa wa Mara unapatikana Kaskazini mashariki mwa nchi ya Tanzania. Kwa mujibu wa tovuti ya mkoa, kiutawala Mkoa umegawanyika katika Wilaya 6 ambazo ni; Musoma, Butiama, Bunda, Serengeti, Tarime na Rorya zenye Halmashauri 9 ambazo ni; Manispaa ya Musoma, Butiama, Bunda, Bunda Mji, Serengeti, Tarime, Rorya na Tarime Mji. Makao makuu ya Mkoa wa Mara ni Musoma na jina "Mara" ni kwa sababu ya Mto Mara ulio mkubwa kuliko mito yote katika mkoa huo.

Katika Sensa ya Watu na Makazi ya Mwaka 2012, Mkoa wa Mara ulikuwa na watu takribani 1,743,830. Kijiografia mkoa umepakana na mikoa jirani ya Simiyu upande wa kusini, Arusha upande wa kusini-mashariki, upande wa Magharibi mkoa umepakana na ziwa Viktoria na Kenya kwa upande wa Mashariki.

Nadhani hadi kufikia hapo huwezi kupotea endapo utahitaji kutembelea Mkoa wa Mara hasa kushuhudia maajabu nitakayoyaelezea hapa chini. Turudi sasa kwenye maajabu yanayopatikana mkoa wa Mara.

1. Muasisi wa Taifa la Tanzania Hayati Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alikuwa ni mzaliwa wa mkoa wa Mara;
Nisingependa kumzungumzia sana mtu huyu ambaye kamwe habari zake haziwezi kusahaulika kwenye Historia ya Taifa la Tanzania vizazi na vizazi. Ninayo imani kuwa karibia asilimia 100 ya watu tulio humu Jamii forum, tutakuwa tunafahamu kuwa Mwalimu Nyerere alizaliwa wilaya ya Butiama mkoani Mara ambapo ndipo hata makumbusho yake yanapatikana.

2. Hifadhi ya wanyama ya Serengeti:
Hifadhi ya Taifa ya Serengeti yenye ukubwa wa kilometa za mraba 14,763 ilianzishwa mwaka 1951, ni Hifadhi ya Taifa ya pili kwa ukubwa nchini ikitanguliwa na hifadhi ya Taifa ya Ruaha yenye ukubwa wa kilometa za mraba 20,226 (Rejea tovuti ya TANAPA).

Licha ya kwamba hifadhi hii inapatikana mikoa mingine ya Tanzania lakini sehemu kubwa ya hifadhi hii inapatikana katika mkoa wa Mara. Kama ulikuwa hujui basi jua kuwa hii ni mbuga inayoheshimika kama moja ya urithi wa dunia na Shirika la umoja wa Mataifa linajishughulisha na masuala ya elimu, utamaduni na Sayansi (UNESCO). Hii ndiyo hifadhi maarufu zaidi Afrika japo zipo hifadhi zingine tena kubwa kuliko Serengeti lakini bado zinasalimu hapa.

3. Kuwepo kwa kanda maalumu (Mkoa wa kipolisi):
Huwezi kuamini hapa nchini ukitoa mkoa wa Dar es Salaam peke yake ila kanda maalumu nyingine inapatikana mkoa wa Mara tu tena kwenye wilaya mbili (Kanda maalumu ya Tarime-Rorya). Hakika hili ni ajabu ambalo linafikirisha na sababu zake yawezekana zinajulikana wazi au hazijulikani sana kwa wengi wetu, wenye uelewa wanaweza kufafanua zaidi.

4. Kuwepo kwa idadi kubwa ya wasomi:
Wengi watabisha ila wachache watakubali. Kiuhalisia ukiutoa mkoa wa Kilimanjaro na Kagera basi mkoa wa Mara ni mkoa wenye idadi kubwa sana ya wasomi tena wa kiwango cha juu. Hivi juzi katika jimbo la Musoma vijijini peke yake, walijitokeza Maprofesa 7 kutia nia ya kuomba ubunge. Kumbuka hapo bado majimbo mengine, achana na wale ambao hawakutia nia, bado kuna majimbo mengine, jumlisha na wale wenye elimu chini ya profesa mfano, wenye Shahada za Uzamivu, Shahada za uzamili, Shahada ya kwanza, Astashahada, Shahada n.k.

Kuna mtu aliwahi kuandika uzi fulani humu Jf unaowahusu wasomi wa mkoa wa Mara nadhani ukiupata pia unaweza kukupa mwanga fulani kuthibitisha dai hili.

5. Idadi ya makabila mengi:
Sikia hii, mkoa wa Mara unayo makabila zaidi ya 25 ya Kibantu na Kiniloti. Tofauti na watu wengi wajuavyo kwamba Wakuria (Wakurya) ndiyo kabila pekee lakini hii siyo kweli na sababu ya kuendana kwa matamshi ni kwa sababu ya kuingiliana tu, wataalamu wa Kiswahili wanaelewa kuhusu "lahaja". Kwa msaada wa wengine, lahaja ni tofauti ndogondogo zinazojitokeza kwenye lugha yenye asili moja. Kwa maana hiyo makabila mengi ya mkoa wa Mara yanaingiliana ila yapo tofauti sio kwenye salamu tu bali hata matamshi mengine.

Mara nyingi huwa mtu akisema anatokea Mara basi watu hurahisisha kwa kusema kuwa mtu huyo atakuwa Mkuria kitu ambacho sio ukweli kwa sababu mkoa unayo makabila mengine mengi tu. Tazama baadhi ya makabila yaliyopo mkoa wa Mara;
Waluo

Wajita

Waruri

Wazanaki

Wakurya

Wakabwa

Wakiroba

Wasimbiti

Wakwaya

Wanata

Waikoma

Waisenye

Waikizu

Sizaki

Wadatooga

Wakine

6. Tohara bila ganzi;
Wamasai kutoka Arusha na maeneo ya Kenya nao wana utamaduni wa namna hii, ni yawezekana yakawa maajabu yao ila kwa mkoa wa Mara nao ni mkoa ambao sio wanaume wala wanawake hufanyiwa tohara. Mwaka huu 2020 utakuwa ni mwaka wa tohara kwa makabila mengi ya mkoa wa Mara. Waluo pekee ndiyo kabila kutoka Mara ambalo kwao kufanya tohara sio jambo la muhimu kukamilisha kama mila na desturi japo huwa wanafanya tohara hospitalini tu kama yalivyo makabila mengine.

KITU CHA AJABU KWENYE TOHARA;
-Hutakiwi kutikisika wala kuonesha dalili yoyote ya kuogopa au kulia na ukifanya hivyo utadharaulika hadi kwa watoto wadogo.

-Baadhi ya maeneo mengi ni ruksa mtu yeyote kuhudhuria tohara isipokuwa shangazi, yaani chukulia mfano mwanaume unafanyiwa tohara basi jiandae kupata mashuhuda hadi wanawake eneo la tukio.

-Eneo la kufanyia tohara huitwa "Kibaga" japo maeneo mengine hutamkwa vingine.

-Kirombe ni sherehe kabla ya tohara na ngoma yake ya jadi ni, rirandi, rithungu n.k.

-Mwanaume ukitahiriwa hospitalini unahesabika kama mwanamke na utapata tabu sana kwa vijana wenzio.

7. Panga ni kifaa muhimu kuliko jembe:
Japo kwa siku za hivi karibuni hali imekuwa tofauti kidogo lakini bado utamaduni huu upo. Maeneo mengi ya mkoa wa Mara usiogope kila kona hasa vijijini kukutana na mtu akiwa amebeba panga. Haijalishi mtu anakwenda shambani, disko, mpirani wengine hata kwenye mkutano wa kijiji akiwa na panga.

Kuna rafiki yangu mmoja daktari miaka 6 iliyopita alisema "akiwa Tarime, wagonjwa wengi walikuwa ni wale waliojeruhiwa na mapanga kuliko wagonjwa wengine". Hii sio sifa bali ni miongoni mwa maajabu ya mkoa wa Mara. Kwa wale wageni msiogope maana kwa sasa vyombo vya ulinzi na usalama vipo imara sana kudhibiti hali kama hii na amani imetawala.

8. Kilimo cha bangi:
Hii nayo sio sifa wala kashfa bali ni maajabu, mkoa wa Mara ni miongoni mwa mikoa ambayo inajihusisha sana na ulimaji na hata wakati mwingine utumiaji wa mmea huu haramu hapa nchini. Mara nyingi, vyombo vya habari nchini vimekuwa vikiripoti sana kuendeshwa kwa kilimo hiki na hata uteketezwaji wake katika baadhi ya maeneo ya mkoa wa Mara. Soma hapa kwa uthibitisho zaidi. Mikoa 8 inayoongoza kwa kulima bangi Tanzania | East Africa Television

HITIMISHO
Mambo yote niliyoyaelezea hapo juu, nimeyafanyia utafiti na hata kupitia vyanzo vya uhakika vya habari na kutembelea maeneo husika. Siku zote kuna mtu anaweza kuwa anajua zaidi yangu, hivyo ni ruksa kuongeza, kurekebisha na hata kukosea ili uzi uwe bora zaidi ya hapa. Kitu cha msingi ni kuja na facts zako na kutumia lugha faafu bila kuvunja sheria za Jamii forums.

Naomba kuwasilisha.
View attachment 1524759hapo no 3 umeonyesha kutuongelea vibaya sisi wakurya

 

[sir ide]

Mavi ya ng'ombe yanaliwa huko, huchanganywa na nyongo na damu, huitwa kichuri

Niliona hii kiabakali pale

 

[Mngurimi]

Niliona hii kiabakali pale

Kiabakari

 

[Mwizukulu mgikuru]

chato mkoani Geita...maajabu matano.. kaburi la mwendazake..jamaa alikuwa anasema corona ni ugonjwa wa wazungu lakini corona ikapita ne. ( 2) uwanja wa chato wasukuma wanakwenda kupiga picha na ndege.. (3) mahekalu ya mwendazake yamezungushiwa bonge la fensi balaa kama fensi ya gereza la butimba.. (4) mji wa chato huu mji baiskeli ni nyingi kuliko magari..ila mwendazake alitamani liwe jiji kubwa kuliko Arusha..

 

[BUSH BIN LADEN]

Haichekeshi

chato mkoani Geita...maajabu matano.. kaburi la mwendazake..jamaa alikuwa anasema corona ni ugonjwa wa wazungu lakini corona ikapita ne. ( 2) uwanja wa chato wasukuma wanakwenda kupiga picha na ndege.. (3) mahekalu ya mwendazake yamezungushiwa bonge la fensi balaa kama fensi ya gereza la butimba.. (4) mji wa chato huu mji baiskeli ni nyingi kuliko magari..ila mwendazake alitamani liwe jiji kubwa kuliko Arusha..

i

 

[smaki]

Sijawahi kuthibitisha japo inasemekana hivyo

Thubutu Nyerere alikwenda ziara maalum Tarime akiambatana na Muhaya aloitwa Sir George Kahama..... walifika kijiji cha Moghabiri wanatoa hotuba huku George analia..........kisa?? kuwa!! eee! Idd Amin Amevamia Wahaya wenzake kijijini kwao!!!

Namnukuu ;bnamekuja usiku bhakawafwanya munoo iree ya katerero ra bhubaya....chitu hichi si haki yetu bhatanzania kwa nini bhwanaaa!! mukuje tusayidiane kuriondo joka!!!......Loooh!! Wakurya waka kasirika sana waka muuliza kwani ana nini huyo Idd Amini??

Akajibu G.K ''wana majesi kubwa'' wanakijiji wakauliza ....sasa na sisi tunalo kwa nini wasiende kupigana??
G. Kahama akajibu ''woote wanaogopa bhwana na Ma-siraha wamirudishaaa!!

OK! shida nini!! Chakula!??
Basi wakurya wakachanga ng'ombe kumi kumi! wakajitolea kwa wingi kwenda kuzichapa bana weee!! wkt mwingine risasi zikiisha wanazichapa ivoivo! walikuwa wanabeba nyama kavu! mifukoni! eebana weee! walikuwa hawapandi magari wao!!

ni mbio tu kwenye uwanja wa mapambano!! yaani wao kupigana na majeshi ya Idd Amini ilikuwa ni burudani kuubwa sana, kuliko kula Msosi!! wkti mwingine walikuwa wanalianzisha tu! ili zipigwe! yaani ukisha kula kichure mwili unawasha kupigwa pigwa ivi!

kwa uhodari huu Mkurya akienda Kagera na wakamjua ni MKurya anapewa anachotaka vizazi na vizazi wako ivo sijui kwa nini....wanawaita wakombozi!

 

[ksny]

Mavi ya ng'ombe yanaliwa huko, huchanganywa na nyongo na damu, huitwa kichuri

Ipi bora kula mavi ya ng'ombe au mavi ya mtu. Mara wanakula mavi ya ng'ombe, kwenu mnakula mavi ya binadamu. Afadhali kabila linalokula mavi ya ng'ombe kuliko kabila lako linalokula mavi ya binadamu.

 

[MoseKing]

Mavi ya ng'ombe yanaliwa huko, huchanganywa na nyongo na damu, huitwa kichuri

Mkurya ndio maana akili amekabidhi kwa mchagga.

Hivi inakuwaje mtu anakula mavi ya ng'ombe

 

[ksny]

Nikisoma kuhusu hii 👆huwa sielewi kuhusu Serengeti na uwiano wake kwa Mkoa wa Mara na Arusha.

Serengeti iko mkoa wa Mara. Ukitokea Serengeti National Park unaingia Ngorongoro.

 

[ksny]

Sijaona maajabu yoyote hapo.
Alafu umesahau kutaja kabila lako mwenyewe - Wangoreme.

Huyo ni kijana mdogo anaona sifa kutumia "corrupted pronunciation ya Mwingereza ya "Ngoreme" ambapo Mwingireza alitamka "Ngurimi".

 

[ksny]

AJABU LINGINE: Watu wa Mara wanaamini kazi ni JESHI tu! Mtu akijiunga na jeshi huyo ndiye Mfanyakazi....

Hiyo ilikuwa zamani. Ni kweli huko nyuma kazi kubwa ilikuwa jeshi. Kama mtanrda kuchumbia, mmoja ni mwanajeshi na mwingine ni mtumishi wa umma mwenye shahada, mwanajeshi asiye na cheo atakutolea mbali. Na hii ilitokea kwa ujasiri wa watu wa huko. Tulipopata uhuru majeshi yote (magereza, polisi, na jeshi) yalijaa watu wa Musoma. Huko Mara makanisa hayakufika mapema kwa nhiyo elimu pia ilichelewa. Majeshi yalitaka watu warefu na majasiri ni hizo sifa zili jaa kwa watu Mara.

 

[ksny]

Naitwa chacha mwita nyankoro komoyo from serengeti

Acha kudanganya kijana. Utakuwaje na moyo kwenye moyo? Kama una maana ya choyo, utakuwaje na choyo kwenye choyo. Hata kwenye "kwibhaka" hatuunganishi maneno yasiyoleta maana au ujumbe.

 

[ksny]

Washashi ndio wanaitwa Wasizaki.. Wasukuma ndio huwaita washashi.. Lakini pia Waikizu, Wazanaki na Wasizaki huwaita wasukuma 'Abhakiriti'

Washashi/Wasizaki ni ni trilingual. Wanaongea Kisizaki, Kiikizu, na Kisukuma! Na Pia wanaongea kiasi Kijita.

 

[MoseKing]

hivi baraka the prince ni mjaluo?

Ni Mjaluo ila wamezaliwa na kukulia mjjini Mwanza. Kwahiyo sidhani kama hata anajua mila za Kijaluo.

 

[MoseKing]

Tunaongelea uwepo wa Tanzanite Tanzania alafu mnufaika anakuwa India.

➡Ndicho kilichopo kwa Serengeti kuwepo mkoa wa Mara na mnufaika anakuwa Arusha.

Serikali imeufanya mkoa wa Arusha Kama Kitovu Cha Utalii ( Makao Makuu ).

Ndio maana hata Manyara hainufaiki na vivutio vyake, mpaka Tanzanite mishe mishe zote Arusha wakati iko Manyara.