Mjadala kuhusu Mke asiye wa Ndoa na Mtoto wa nje ya Ndoa kwenye urithi

[Peter Madukwa]

Tukisema sheria iruhusu mtoto wa nje ya ndoa ukweli ni kuwa watoto feki wataibuka katika jamii wataibuka mara baada ya mzee kurest in peace. Sheria isimame hapohapo kuwa mtoto na mke wa nje ya ndoa hawana haki ya kurithi mpaka wawekwe kwenye wosia wa marehemu.
Halafu hv hamjiulizi kwamba mbna hawa watoto wa nje ya ndoa hawaletwi akifa baba maskini? Ila akifa mwenye mali ndo wanakuja? Mwingne hawara tu hajawah kuzaa na marehemu ila analeta mtoto, sht! Sheria icmamame hapohapo OVER.

 

[ISIS]

Wazazi acheni kutafita watoto wa nje... mnawapa tabu mnapoondoka duniani...

 

[Kubwalao04]

Nina jambo naomba uniweke sawa sababu mimi siyo mtaalam wa sheria. Swali langu ni kwamba ikiwa ninaishi na binti na nimebahatika kupata nae mtoto ila ikatokea mikwaruzano na kutoelewana nami nikiamua kuachana nae hapa sheria inasemaje?

 

[Madikizela]

Kumekuwepo na utata mkubwa kuhusu urithi wa mali za marehemu hasa inapotokea kuwa marehemu alikuwa na mke zaidi ya mmoja na hapohapo watoto wanaotokana na mama tofauti. Tumeshashuhudia magomvi makubwa misibani lakini pia tumeshuhudia na tunaendelea kushuhudia utitiri wa mashauri kuhusu mkanganyiko wa mali za marehemu ambaye familia yake ni ya watoto wanatokana na mama tofauti.

Kutokana na hayo kuna umuhimu mkubwa wa kueleza sheria inasemaje kuhusu mazingira ya namna hiyo ili anayemua kuchukua hatua au kulalamika alalamikie kitu ambacho ni haki yake kweli na anayeamua kuacha aache akiwa ameridhika kuwa hajaonewa isipokuwa hicho alichopata ndiyo haki yake kisheria.

1. NINI MAANA YA MKE WA NJE YA NDOA?

Mke wa nje ya ndoa ni mke ambaye ameishi na mume kama mke na mume lakini akiwa hajafunga ndoa yoyote ya kiislamu, ya kanisani, ya serikali au ya kimila. Ndoa ya kiislamu hufungwa kwa taratibu za kiislamu ambazo huhusisha masheikh, makadhi n.k. Ndoa ya kikiristo hufungiwa kanisani na yaweza kufungishwa na mchungaji, askofu, padre n.k. Ndoa ya serikali hufungwa katika mamlaka za serikali kama kwa mkuu wa wilaya ubalozini n.k.

Na ndoa za kimila ni ndoa ambazo hufungwa kutokana na mila na desturi za jamii fulani kwa mfano ndoa za kihaya, ndoa za kichaga n.k. Kwa hiyo kama mwanamke hana ndoa yoyote katika hizi basi yeye ni mke wa nje ya ndoa.

2. NINI MAANA YA MTOTO WA NJE YA NDOA?

Mtoto wa nje ya ndoa ni mtoto aliyetokana na ndoa isiyohalali au mahusiano yasiyo halali. Hapo juu nimetaja aina za ndoa halali. Hii ina maana kuwa iwapo mtoto amepatikana nje ya ndoa hizo basi huyo ndiye anayeitwa mtoto wa nje ya ndoa.

3. MKE ASIYE NA NDOA HARITHI

Kwa mujibu wa sheria zetu hapa Tanzania zikiwemo tafsiri mbalimbali za sheria hizo ambazo hutolewa na Mahakama Kuu pamoja na mahakama ya rufaa mke wa wa nje ya ndoa hutambulika kama kimada. Neno kimada sio tusi isipokuwa ni neno la kitaalam linalomwakilisha mwanamke anayeishi na mwanaume bila ndoa na ndio maana neno hilihili limetumiwa na mahakama katika hukumu zake mbalimbali.

Kutokana na hilo ieleweke wazi kuwa mwanamke asiye wa ndoa hata kama anaishi na mwanaume kwa mtindo ambao ukiungalia utadhani ni mke na mume bado ikitokea mwanaume huyo kufa mwanamke wa namna hiyo hawezi kudai chochote katika mali za yule mwanaume. Mke halali ni mke ambaye mahusiano yake na mwanaume yametokana na ndoa halali. Nje ya ndoa halali hakuna urithi.

Hii isimfanye mtu yeyote ajisikie vibaya isipokuwa kinachotakiwa ni kuhalalisha mahusiano ili ndoa halali ipatikane.

Aidha ieleweke kuwa wakati ambao sio wa kifo kwa mfano wakati wa kuachana baina ya mke na mume ambao wameishi kama wanandoa lakini wakiwa hawana ndoa mwanamke asiye wa ndoa ana haki ya kupata mgao wa mali. Na hii ni ikiwa wameishi wote kwa zaidi ya miaka miwili kama mke na mume na ikiwa kuna mali waliyochuma kwa pamoja .

Kwa maana hiyo kwa mazingira ya kuachana ya kawaida mwanamke asiye na ndoa anaweza kudai mali lakini baada ya kifo hawezi kudai mali.

4. MTOTO WA NJE YA NDOA HARITHI

Hapo juu nimetaja aina za ndoa ambazo hutambuliwa na sheria zetu hapa nchini. Nikasema kwamba watoto waliotoka nje ya ndoa hizo ndio watoto wa nje ya ndoa. Ni watoto haohao ambao hawaruhusiwi kurithi. Katika kutafsiri sheria hii mahakama nyingine zimekwenda mbali kwa kusema kuwa mtoto wa nje ya ndoa haingii katika tafsiri ya neno mtoto lililo katika sheria ya ndoa.

5. KUMHALALISHA MTOTO WA NJE YA NDOA

Sheria inasema kwamba mtoto aliyezaliwa nje ya ndoa anaweza kuhalalishwa kwa kufuata taratibu za mila na desturi za jamii husika na hatimaye kuwa mtoto halali ambaye anaweza hata kurithi. Kwa mfano hapa kwetu kila kabila wanazo taratibu zao katika kulitekeleza hili. Kwa kutumia taratibu hizo mtu anaweza kumhalalisha mtoto wa nje ya ndoa na hatimaye akawa na hadhi ya kurithi.

6. MTOTO WA NJE YA NDOA KURITHI IWAPO KUNA WOSIA

Maelezo niliyotoa hapo juu kuhusu mtoto wa nje ya ndoa kutokurithi yanahusu pale tu marehemu anapokuwa hajaacha wosia. Kawaida marehemu anapokuwa hajaacha wosia familia ya marehemu au ndugu ndio hushughulika na kugawana mali za marehemu na ndipo hapo mtoto wa nje ya ndoa hatakuwa na nafasi ya kurithi. Lakini iwapo kuna wosia na marehemu amemtaja mtoto wa nje ya ndoa kama mrithi basi atapewa hiyo mali aliyoamrishwa aipate katika wosia.

Hii ndio sababu kubwa ya kuhimiza watu kuandika wosia ili kuondoa utata wa vitu kama hivi.

7. USHAURI WA NAMNA YA KUMSAIDIA MTOTO WAKO KAMA NI WA NJE YA NDOA

Kama unataka mtoto wako uliyempata nje ya ndoa asipate taabu baada ya kufa kwako basi andika wosia naye umpe chake. Nje ya wosia mtoto wako hatopata kitu na wewe waweza kuwa sababu ya kumfanya mwanao kuwa mtoto wa mitaani( chokoraa) kwa kukosa msingi wa kipato. Nimesema hapo juu kuwa sheria haina shida kama mtoto wa nje ya ndoa amepewa mgao katika wosia.

Lakini nje ya wosia sheria inamzuia kupata mali.

Rejea hukumu hii :

https://tanzlii.org/tz/judgment/hig...me-mwimbe-other-prob-admincause-no50-2016.pdf

 

[safuher]

Sheria bwanna

 

[Rashid Rajabu]

Sh

Sheria za kiarabu zipo kinyume na Katiba, zipo kinyume na haki za mwanadamu.......... hivyo ukileta upimbi kwenye kutoa haki kwa mtoto kisa DINI YA WAARABU utaadhirika mkuu nenda soma sheria iliyotungwa na Bunge juu ya sheria za kumlinda mtoto. nenda soma S.5(2) S.9 & S. 10 of the Law of the Child

𝗛𝗜𝗬𝗢 𝗦𝗛𝗘𝗥𝗜𝗔 𝗬𝗔 𝗠𝗨𝗔𝗥𝗔𝗕𝗨 𝗡𝗗𝗜𝗬𝗢 𝗜𝗣𝗜 𝗛𝗜𝗬𝗢?

𝗡𝗔 𝗛𝗜𝗬𝗢 𝗗𝗜𝗡𝗜 𝗬𝗔 𝗞𝗜𝗔𝗥𝗔𝗕𝗨 𝗡𝗗𝗜𝗬𝗢 𝗜𝗣𝗜?