Mkutano wa 153 wa IPU Arusha: Je, Tanzania Inahubiri Utawala Bora Usio na Uhalisia?

Mkutano wa 153 wa IPU Arusha: Je, Tanzania Inahubiri Utawala Bora Usio na Uhalisia?

Kijana wa Ifoza

JF-Expert Member
Joined
Oct 31, 2025
Posts
1,180
Reaction score
2,302
Wakati wabunge na viongozi wa kidiplomasia kutoka nchi zaidi ya 140 wakimiminika jijini Arusha kwa ajili ya Mkutano wa 153 wa Umoja wa Mabunge Duniani (IPU) utakaofanyika kuanzia Oktoba 5 hadi 9, 2026, Tanzania inajikuta katika njiapanda nzito ya kisiasa. Kwa upande mmoja, nchi inajivunia fursa hii kubwa ya kidiplomasia na kiuchumi chini ya uenyeji wa Bunge la Tanzania; lakini kwa upande wa pili, mkutano huu unafanyika chini ya kivuli cha majeraha ya kisiasa, kikatiba, na kijamii ambayo bado hayajapona tangu Uchaguzi Mkuu uliopita.

Majeraha ya Kisiasa Tangu Uchaguzi Mkuu wa 2025
Tanzania inaingia katika mkutano huu huku ikiwa bado inakabiliwa na mivutano mikubwa ya ndani iliyosababishwa na matukio ya Uchaguzi Mkuu wa mwishoni mwa mwaka jana (Oktoba 2025). Uchaguzi huo uligubikwa na malalamiko makubwa ya upinzani na mashirika ya kimataifa kuhusu uhalali na uwazi wake, baada ya wagombea wakuu wa upinzani kuwekewa vikwazo au kuzuiwa kisheria kushiriki.
Mivutano hiyo ilisababisha maandamano makubwa nchi nzima yaliyokabiliwa na nguvu kubwa ya dola. Tume ya uchunguzi iliyoundwa na Serikali ilithibitisha kuwa takriban watu 518 walipoteza maisha kutokana na ghasia hizo za baada ya uchaguzi. Tangu wakati huo, hali ya kisiasa imezidi kuwa ya wasiwasi kutokana na:

  • Kufutwa kwa Mikutano ya Hadhara: Mwezi Juni 2026, Serikali ilirejesha tena zuio la mikutano yote ya hadhara ya kisiasa nchini, hatua iliyokosolewa vikali na vyama kama ACT-Wazalendo na CHADEMA kama mkakati wa kubinya demokrasia.
  • Kukamatwa kwa Viongozi na Kesi za Uhaini: Kiongozi mkuu wa upinzani, Tundu Lissu, anaendelea kushikiliwa akikabiliwa na kesi ya uhaini inayotokana na harakati za kupinga matokeo ya uchaguzi uliopita.
  • Upoteaji wa Watu: Malalamiko ya kupotea kwa wanaharakati na wakosoaji wa serikali yameendelea kushika kasi, yakitengeneza mazingira ya hofu na mtikisiko wa kiutawala.

Kaulimbiu ya IPU dhidi ya Uhalisia wa Tanzania
Mkutano wa mwaka huu unaongozwa na kaulimbiu inayosema: "Kukuza utawala bora na kuwezesha jamii kupitia ujumuishi, uaminifu na fursa kwa wote".
Unapoiweka kaulimbiu hii kwenye mizani ya hali halisi ya sasa nchini Tanzania, unakutana na mgongano mkubwa wa kiuhalisia (paradox) na mambo yafuatayo yanayopingana nayo waziwazi:

Kipengele cha KaulimbiuHali Halisi Nchini Tanzania (Ukinzani)
1. Ujumuishi (Inclusivity)Kutengwa kwa Wapinzani na Kufutwa kwa Mikutano: Wakati IPU ikihimiza misingi ya ujumuishi, mifumo ya kisheria na maamuzi ya Tume ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) yamekuwa yakituhumiwa kutoa adhabu zinazoviondoa vyama vikuu vya upinzani kwenye uwanja wa ushindani. Hatua ya serikali kupiga marufuku mikutano ya hadhara inawanyima mamilioni ya wananchi haki yao ya msingi ya kujumuishwa kisiasa kupitia sauti mbadala.
2. Uaminifu (Trust)Kuvunjika kwa Imani ya Umma na Mpasuko wa Kijamii: Uaminifu kati ya wananchi na taasisi za usimamizi wa sheria umeshuka kwa kiasi kikubwa. Ripoti zinazopingana kuhusu vifo vya raia kwenye maandamano ya baada ya uchaguzi—huku serikali ikinyooshea vidole "vikundi vya nje" na wapinzani wakilaumu vyombo vya usalama—zimeacha mpasuko mkubwa wa uaminifu (trust deficit) kati ya watawala na watawaliwa.
3. Utawala Bora (Good Governance)Matumizi ya Nguvu na Kesi za Kisiasa: Utawala bora unajengwa juu ya uhuru wa kujieleza, kukusanyika, na kuheshimu haki za binadamu. Kuendelea kushikiliwa kwa Tundu Lissu kwa makosa ya uhaini kutokana na misimamo yake ya kisiasa, kunadhihirisha jinsi vyombo vya dola vinavyotumika kukandamiza wakosoaji, jambo linalosikika kama kejeli dhidi ya misingi ya utawala bora inayohubiriwa na IPU.
4. Fursa kwa Wote (Opportunities for All)Ubaguzi wa Kiitikadi na Vitisho kwa Wanaharakati: Fursa za kidemokrasia na kiraia haziko sawa. Wakati chama tawala kikifurahia fursa ya kufanya vikao vya ndani na mikutano ya kujipanga bila buhudha, vyama vya upinzani na wanaharakati wa haki za binadamu wanakabiliwa na vitisho, ukaguzi mkali, na vizuizi vya mara kwa mara vinavyominya fursa zao za kushiriki kikamilifu katika ujenzi wa taifa.

Hitimisho
Kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU ni heshima kubwa na ushindi wa kidiplomasia kwa Rais Samia Suluhu Hassan na Spika wa Bunge. Hata hivyo, wakati viongozi wa mabunge duniani wakijadili ustawi wa jamii na utawala bora ndani ya kumbi zenye viyoyozi vya AICC Arusha, macho ya watetezi wa haki za binadamu yatakuwa yakitazama nje ya kumbi hizo. Hii ni nafasi ya kipekee kwa Tanzania kutumia jukwaa hili sio tu kujitangaza kitalii, bali kujitathmini kwa dhati na kuanza safari ya kweli ya maridhiano, kurejesha misingi ya kisheria, na kuishi kwa vitendo kaulimbiu inayohubiriwa duniani.
 
Nikishangaa jana UTV wanamwita kama raisi. Basi mi nilijua labda ukitokewa uspika unakosa sifa za kuwa raisi huko
bado ni mwenyekiti nadhani kwenye huu mkutano watachagua mwingine, yeye atarudi kwao Uganda kusaidiana na ndugu yake Rango kwenye mziki.
 
Screenshot_20260925-105852~2.png
 
Wakati wabunge na viongozi wa kidiplomasia kutoka nchi zaidi ya 140 wakimiminika jijini Arusha kwa ajili ya Mkutano wa 153 wa Umoja wa Mabunge Duniani (IPU) utakaofanyika kuanzia Oktoba 5 hadi 9, 2026, Tanzania inajikuta katika njiapanda nzito ya kisiasa. Kwa upande mmoja, nchi inajivunia fursa hii kubwa ya kidiplomasia na kiuchumi chini ya uenyeji wa Bunge la Tanzania; lakini kwa upande wa pili, mkutano huu unafanyika chini ya kivuli cha majeraha ya kisiasa, kikatiba, na kijamii ambayo bado hayajapona tangu Uchaguzi Mkuu uliopita.

Majeraha ya Kisiasa Tangu Uchaguzi Mkuu wa 2025
Tanzania inaingia katika mkutano huu huku ikiwa bado inakabiliwa na mivutano mikubwa ya ndani iliyosababishwa na matukio ya Uchaguzi Mkuu wa mwishoni mwa mwaka jana (Oktoba 2025). Uchaguzi huo uligubikwa na malalamiko makubwa ya upinzani na mashirika ya kimataifa kuhusu uhalali na uwazi wake, baada ya wagombea wakuu wa upinzani kuwekewa vikwazo au kuzuiwa kisheria kushiriki.
Mivutano hiyo ilisababisha maandamano makubwa nchi nzima yaliyokabiliwa na nguvu kubwa ya dola. Tume ya uchunguzi iliyoundwa na Serikali ilithibitisha kuwa takriban watu 518 walipoteza maisha kutokana na ghasia hizo za baada ya uchaguzi. Tangu wakati huo, hali ya kisiasa imezidi kuwa ya wasiwasi kutokana na:

  • Kufutwa kwa Mikutano ya Hadhara: Mwezi Juni 2026, Serikali ilirejesha tena zuio la mikutano yote ya hadhara ya kisiasa nchini, hatua iliyokosolewa vikali na vyama kama ACT-Wazalendo na CHADEMA kama mkakati wa kubinya demokrasia.
  • Kukamatwa kwa Viongozi na Kesi za Uhaini: Kiongozi mkuu wa upinzani, Tundu Lissu, anaendelea kushikiliwa akikabiliwa na kesi ya uhaini inayotokana na harakati za kupinga matokeo ya uchaguzi uliopita.
  • Upoteaji wa Watu: Malalamiko ya kupotea kwa wanaharakati na wakosoaji wa serikali yameendelea kushika kasi, yakitengeneza mazingira ya hofu na mtikisiko wa kiutawala.

Kaulimbiu ya IPU dhidi ya Uhalisia wa Tanzania
Mkutano wa mwaka huu unaongozwa na kaulimbiu inayosema: "Kukuza utawala bora na kuwezesha jamii kupitia ujumuishi, uaminifu na fursa kwa wote".
Unapoiweka kaulimbiu hii kwenye mizani ya hali halisi ya sasa nchini Tanzania, unakutana na mgongano mkubwa wa kiuhalisia (paradox) na mambo yafuatayo yanayopingana nayo waziwazi:

Kipengele cha KaulimbiuHali Halisi Nchini Tanzania (Ukinzani)
1. Ujumuishi (Inclusivity)Kutengwa kwa Wapinzani na Kufutwa kwa Mikutano: Wakati IPU ikihimiza misingi ya ujumuishi, mifumo ya kisheria na maamuzi ya Tume ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) yamekuwa yakituhumiwa kutoa adhabu zinazoviondoa vyama vikuu vya upinzani kwenye uwanja wa ushindani. Hatua ya serikali kupiga marufuku mikutano ya hadhara inawanyima mamilioni ya wananchi haki yao ya msingi ya kujumuishwa kisiasa kupitia sauti mbadala.
2. Uaminifu (Trust)Kuvunjika kwa Imani ya Umma na Mpasuko wa Kijamii: Uaminifu kati ya wananchi na taasisi za usimamizi wa sheria umeshuka kwa kiasi kikubwa. Ripoti zinazopingana kuhusu vifo vya raia kwenye maandamano ya baada ya uchaguzi—huku serikali ikinyooshea vidole "vikundi vya nje" na wapinzani wakilaumu vyombo vya usalama—zimeacha mpasuko mkubwa wa uaminifu (trust deficit) kati ya watawala na watawaliwa.
3. Utawala Bora (Good Governance)Matumizi ya Nguvu na Kesi za Kisiasa: Utawala bora unajengwa juu ya uhuru wa kujieleza, kukusanyika, na kuheshimu haki za binadamu. Kuendelea kushikiliwa kwa Tundu Lissu kwa makosa ya uhaini kutokana na misimamo yake ya kisiasa, kunadhihirisha jinsi vyombo vya dola vinavyotumika kukandamiza wakosoaji, jambo linalosikika kama kejeli dhidi ya misingi ya utawala bora inayohubiriwa na IPU.
4. Fursa kwa Wote (Opportunities for All)Ubaguzi wa Kiitikadi na Vitisho kwa Wanaharakati: Fursa za kidemokrasia na kiraia haziko sawa. Wakati chama tawala kikifurahia fursa ya kufanya vikao vya ndani na mikutano ya kujipanga bila buhudha, vyama vya upinzani na wanaharakati wa haki za binadamu wanakabiliwa na vitisho, ukaguzi mkali, na vizuizi vya mara kwa mara vinavyominya fursa zao za kushiriki kikamilifu katika ujenzi wa taifa.

Hitimisho
Kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU ni heshima kubwa na ushindi wa kidiplomasia kwa Rais Samia Suluhu Hassan na Spika wa Bunge. Hata hivyo, wakati viongozi wa mabunge duniani wakijadili ustawi wa jamii na utawala bora ndani ya kumbi zenye viyoyozi vya AICC Arusha, macho ya watetezi wa haki za binadamu yatakuwa yakitazama nje ya kumbi hizo. Hii ni nafasi ya kipekee kwa Tanzania kutumia jukwaa hili sio tu kujitangaza kitalii, bali kujitathmini kwa dhati na kuanza safari ya kweli ya maridhiano, kurejesha misingi ya kisheria, na kuishi kwa vitendo kaulimbiu inayohubiriwa duniani.
Sura ya Tanzania Kimataifa ipo juu sana ndio maana inakuwa mwenyeji IPU. Hayo mengine ni mambo ya kawaida na yapo nchi zote.
 
Sura ya Tanzania Kimataifa ipo juu sana ndio maana inakuwa mwenyeji IPU. Hayo mengine ni mambo ya kawaida na yapo nchi zote.
Ndugu yangu, hoja yako kuwa uenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU unaakisi "Sura ya Tanzania kuwa juu sana kimataifa" ina mtazamo wa kishabiki zaidi kuliko uhalisia wa kidiplomasia. Ni muhimu kuutazama ukweli huu kwa macho ya kiweledi, badala ya kujifariji kwa siasa za "uchawa" ambazo mara nyingi humfanya mtu ashindwe kusoma alama za nyakati na kujiaibisha mbele ya ukweli uliopo kwenye nyaraka za kimataifa.
Chukua dakika chache utafakari mambo haya matatu kwa mtazamo wa kisheria na kidiplomasia:

1. Kadi ya Mwaliko sio "Cheti cha Tabia Njema"
Kidiplomasia, kuwa mwenyeji wa IPU hufuata mzunguko wa kijiografia na uwezo wa nchi kiutendaji kubeba gharama za mkutano, sio sifa ya usafi wa utawala bora wa ndani. Nchi kama Rwanda na Angola zilishakuwa wenyeji wa mikutano mikubwa wakati zikiwa kikaangoni kwa ukosoaji. Kuwakaribisha wageni Arusha hakufuti ukweli kwamba mifumo yetu ya kidemokrasia ina makovu makubwa.

2. "Kimataifa ya Wapi?" – Angalia Brussels na London Wanachotuambia
Ikiwa sura yetu ipo juu kama unavyodhani, ni kwa nini mashirika makubwa yenye ushawishi duniani yanatushika koo?
  • Jumuiya ya Ulaya (EU): Kufuatia matukio ya Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2025, Bunge la Ulaya (European Parliament) lilitoa azimio kali likilaani vikwazo dhidi ya upinzani na kukamatwa kwa Tundu Lissu. Hali ilizidi kuwa mbaya pale EU ilipofikia hatua ya kusitisha mfuko wake wa misaada ya maendeleo kwa Tanzania wa takriban bilioni 438.7 kutokana na kile walichokiita "mwenendo mbaya wa kidemokrasia na ukiukwaji wa haki za binadamu".
  • Jumuiya ya Madola (Commonwealth): Kupitia Kamati ya Mawaziri ya Jumuiya ya Madola (CMAG), Tanzania iliwekwa rasmi kwenye kikaango cha ajenda yao, huku ikiwekewa masharti magumu ikiwemo kuruhusu uangalizi huru na kuondoa vizuizi vya mikutano ya hadhara na uhuru wa vyombo vya habari.
Sura ya nchi iliyopo "juu" haiwekwi kikaangoni na washirika hawa wakuu wa kiuchumi, wala haipotezi misaada ya mabilioni kwa sababu ya rekodi mbaya ya haki za binadamu.

3. Msingi wa Hoja ya Arusha
Macho ya jumuiya ya kimataifa hayapo Arusha kushangaa majengo au utalii; yapo pale kupima ikiwa hotuba za viongozi wetu ndani ya kumbi za AICC zinalingana na uhalisia wa kile wanachokipitia raia mitaani. Kujivunia uenyeji huku ukifunga macho mbele ya majeraha ya ndani ni sawa na kupaka rangi nyumba inayobomoka kwa ndani. Uchawa unaweza kufurahisha masikio ya watawala kwa muda mfupi, lakini hauwezi kufuta ripoti za haki za binadamu kwenye makabrasha ya kidiplomasia ya Brussels au London.
Nchi yetu inahitaji uponyaji wa dhati, sio sifa za kufikirika.
 
Ndugu yangu, hoja yako kuwa uenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU unaakisi "Sura ya Tanzania kuwa juu sana kimataifa" ina mtazamo wa kishabiki zaidi kuliko uhalisia wa kidiplomasia. Ni muhimu kuutazama ukweli huu kwa macho ya kiweledi, badala ya kujifariji kwa siasa za "uchawa" ambazo mara nyingi humfanya mtu ashindwe kusoma alama za nyakati na kujiaibisha mbele ya ukweli uliopo kwenye nyaraka za kimataifa.
Chukua dakika chache utafakari mambo haya matatu kwa mtazamo wa kisheria na kidiplomasia:

1. Kadi ya Mwaliko sio "Cheti cha Tabia Njema"
Kidiplomasia, kuwa mwenyeji wa IPU hufuata mzunguko wa kijiografia na uwezo wa nchi kiutendaji kubeba gharama za mkutano, sio sifa ya usafi wa utawala bora wa ndani. Nchi kama Rwanda na Angola zilishakuwa wenyeji wa mikutano mikubwa wakati zikiwa kikaangoni kwa ukosoaji. Kuwakaribisha wageni Arusha hakufuti ukweli kwamba mifumo yetu ya kidemokrasia ina makovu makubwa.

2. "Kimataifa ya Wapi?" – Angalia Brussels na London Wanachotuambia
Ikiwa sura yetu ipo juu kama unavyodhani, ni kwa nini mashirika makubwa yenye ushawishi duniani yanatushika koo?
  • Jumuiya ya Ulaya (EU): Kufuatia matukio ya Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 2025, Bunge la Ulaya (European Parliament) lilitoa azimio kali likilaani vikwazo dhidi ya upinzani na kukamatwa kwa Tundu Lissu. Hali ilizidi kuwa mbaya pale EU ilipofikia hatua ya kusitisha mfuko wake wa misaada ya maendeleo kwa Tanzania wa takriban bilioni 438.7 kutokana na kile walichokiita "mwenendo mbaya wa kidemokrasia na ukiukwaji wa haki za binadamu".
  • Jumuiya ya Madola (Commonwealth): Kupitia Kamati ya Mawaziri ya Jumuiya ya Madola (CMAG), Tanzania iliwekwa rasmi kwenye kikaango cha ajenda yao, huku ikiwekewa masharti magumu ikiwemo kuruhusu uangalizi huru na kuondoa vizuizi vya mikutano ya hadhara na uhuru wa vyombo vya habari.
Sura ya nchi iliyopo "juu" haiwekwi kikaangoni na washirika hawa wakuu wa kiuchumi, wala haipotezi misaada ya mabilioni kwa sababu ya rekodi mbaya ya haki za binadamu.

3. Msingi wa Hoja ya Arusha
Macho ya jumuiya ya kimataifa hayapo Arusha kushangaa majengo au utalii; yapo pale kupima ikiwa hotuba za viongozi wetu ndani ya kumbi za AICC zinalingana na uhalisia wa kile wanachokipitia raia mitaani. Kujivunia uenyeji huku ukifunga macho mbele ya majeraha ya ndani ni sawa na kupaka rangi nyumba inayobomoka kwa ndani. Uchawa unaweza kufurahisha masikio ya watawala kwa muda mfupi, lakini hauwezi kufuta ripoti za haki za binadamu kwenye makabrasha ya kidiplomasia ya Brussels au London.
Nchi yetu inahitaji uponyaji wa dhati, sio sifa za kufikirika.
Sijasoma yote uliyoandika. I just got the jist. Ila nikuulize; kama sura nzuri Kimataifa sio hoja, sawa. Je, mikutano kama huliishawahi kufanyika Korea Kaskazini au Mynmar au Iran au Venezuela au Cuba kwa miaka ya karibuni?
Natanguliza shukrani!🙏🙏
 
  • Thanks
Reactions: Lax
Sura ya Tanzania Kimataifa ipo juu sana ndio maana inakuwa mwenyeji IPU. Hayo mengine ni mambo ya kawaida na yapo nchi zote.
Acha uongo, inakuwa mwenyeji kwa sababu ya Rais wake. Mwaka Jana pia walifanya mkutano Tanzania.
 
Sijasoma yote uliyoandika. I just got the jist. Ila nikuulize; kama sura nzuri Kimataifa sio hoja, sawa. Je, mikutano kama huliishawahi kufanyika Korea Kaskazini au Mynmar au Iran au Venezuela au Cuba kwa miaka ya karibuni?
Natanguliza shukrani!🙏🙏
Ndugu yangu, inasikitisha kuona tunajadili suala zito la mustakabali wa nchi, lakini huna hata muda wa kusoma hoja zote nilizokuandikia na unachagua tu kupata muhtasari wa juu juu. Unapouliza maswali juu ya hoja usizozisoma, unategemeaje nikuone upo "serious" kwenye huu mjadala? Hata hivyo, kwa kuwa umesema utatumia msaada wa mitazamo mingine kujibu, niruhusu nikuwekee ukweli usiopingika wa kidiplomasia na kiutawala ili uweze kuutafakari kwa uzito unaostahili.
Katika ulimwengu wa kisiasa na kidiplomasia, kuwa mwenyeji wa mikutano ya kimataifa kama huu wa IPU hakutafsiriwi kama tuzo au "Cheti cha Tabia Njema" kwa ajili ya rekodi ya utawala bora wa ndani wa nchi husika. Mashirika haya yanaongozwa na kanuni thabiti za mzunguko wa kijiografia, itifaki, na uwezo wa nchi kiutendaji kubeba gharama za mkutano. Swali lako kuhusu nchi ulizotaja linathibitisha uzoefu huu wa kihistoria kwa ushahidi ulio wazi:

  • Korea Kaskazini: Iliandaa na kuwa mwenyeji kamili wa Mkutano wa 85 wa IPU mwaka 1991 huko Pyongyang, kipindi ambacho nchi hiyo ilikuwa imetengwa kabisa na jumuiya ya kimataifa kutokana na mifumo yake ya utawala na mivutano ya kinyuklia.
  • Cuba: Imeshakuwa mwenyeji na kuandaa mikutano ya IPU mara mbili (mwaka 1981 na 2001) huko Havana. Hivi karibuni mnamo 2023, ilihodhi Mkutano wa Wakuu wa Nchi wa kundi la G77 + China, ikileta pamoja viongozi kutoka mataifa zaidi ya 100 huku yenyewe ikiwa chini ya vikwazo vizito vya kiuchumi.
  • Venezuela: Iliandaa na kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 66 wa IPU mwaka 1979 huko Caracas, na imeendelea kuandaa mikutano mikubwa ya wakuu wa nchi kama Non-Aligned Movement (NAM) katika miaka ya hivi karibuni, licha ya changamoto nzito za kiuchumi na ukosoaji wa kimataifa kuhusu haki za binadamu.
  • Iran: Iliandaa na kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 55 wa IPU mwaka 1966 huko Tehran. Hata baada ya mapinduzi na kuwekewa vikwazo vikali vya kimataifa, imeendelea kuandaa mikutano mikubwa ukiwemo Mkutano wa 16 wa Wakuu wa Nchi wa NAM mnamo mwaka 2012 uliohudhuriwa na wajumbe kutoka nchi 120.
  • Myanmar: Haikuwahi kufanya mkutano wa IPU kwa sababu bunge lao lilisimamishwa na utawala wa kijeshi, lakini walishakuwa wenyeji na kuandaa Mkutano wa Wakuu wa Nchi wa ASEAN na East Asia Summit, uliomleta hadi Rais wa Marekani (Barack Obama) nchini mwao huku nchi hiyo ikikabiliwa na shutuma nzito za kiimla.
Kifundo cha Hoja:
Kama ambavyo uenyeji wa mikutano hii mikubwa huko Pyongyang, Havana, Caracas, Tehran, au Myanmar haukufuta ukweli kwamba nchi hizo zilikuwa na changamoto kubwa na rekodi mbaya ya kiutawala, ndivyo uenyeji wa IPU Arusha usivyoweza kufuta uwepo wa ripoti za ukiukwaji wa haki za binadamu, vifo vya raia, na mivutano ya kisiasa zilizopo kwenye makabrasha ya EU na Commonwealth.
Kutetea kila hatua kwa mahaba ya kisiasa kunaweza kufurahisha masikio ya utawala kwa muda mfupi, lakini hakuwezi kubadili ukweli wa kidiplomasia: uenyeji ni suala la kikanuni na itifaki, huku macho ya dunia yakibaki kuangazia majeraha yetu ya ndani na namna tunavyoweza kuyatibu kwa dhati kwa mustakabali wa nchi yetu.
 
Ndugu yangu, inasikitisha kuona tunajadili suala zito la mustakabali wa nchi, lakini huna hata muda wa kusoma hoja zote nilizokuandikia na unachagua tu kupata muhtasari wa juu juu. Unapouliza maswali juu ya hoja usizozisoma, unategemeaje nikuone upo "serious" kwenye huu mjadala? Hata hivyo, kwa kuwa umesema utatumia msaada wa mitazamo mingine kujibu, niruhusu nikuwekee ukweli usiopingika wa kidiplomasia na kiutawala ili uweze kuutafakari kwa uzito unaostahili.
Katika ulimwengu wa kisiasa na kidiplomasia, kuwa mwenyeji wa mikutano ya kimataifa kama huu wa IPU hakutafsiriwi kama tuzo au "Cheti cha Tabia Njema" kwa ajili ya rekodi ya utawala bora wa ndani wa nchi husika. Mashirika haya yanaongozwa na kanuni thabiti za mzunguko wa kijiografia, itifaki, na uwezo wa nchi kiutendaji kubeba gharama za mkutano. Swali lako kuhusu nchi ulizotaja linathibitisha uzoefu huu wa kihistoria kwa ushahidi ulio wazi:

  • Korea Kaskazini: Iliandaa na kuwa mwenyeji kamili wa Mkutano wa 85 wa IPU mwaka 1991 huko Pyongyang, kipindi ambacho nchi hiyo ilikuwa imetengwa kabisa na jumuiya ya kimataifa kutokana na mifumo yake ya utawala na mivutano ya kinyuklia.
  • Cuba: Imeshakuwa mwenyeji na kuandaa mikutano ya IPU mara mbili (mwaka 1981 na 2001) huko Havana. Hivi karibuni mnamo 2023, ilihodhi Mkutano wa Wakuu wa Nchi wa kundi la G77 + China, ikileta pamoja viongozi kutoka mataifa zaidi ya 100 huku yenyewe ikiwa chini ya vikwazo vizito vya kiuchumi.
  • Venezuela: Iliandaa na kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 66 wa IPU mwaka 1979 huko Caracas, na imeendelea kuandaa mikutano mikubwa ya wakuu wa nchi kama Non-Aligned Movement (NAM) katika miaka ya hivi karibuni, licha ya changamoto nzito za kiuchumi na ukosoaji wa kimataifa kuhusu haki za binadamu.
  • Iran: Iliandaa na kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 55 wa IPU mwaka 1966 huko Tehran. Hata baada ya mapinduzi na kuwekewa vikwazo vikali vya kimataifa, imeendelea kuandaa mikutano mikubwa ukiwemo Mkutano wa 16 wa Wakuu wa Nchi wa NAM mnamo mwaka 2012 uliohudhuriwa na wajumbe kutoka nchi 120.
  • Myanmar: Haikuwahi kufanya mkutano wa IPU kwa sababu bunge lao lilisimamishwa na utawala wa kijeshi, lakini walishakuwa wenyeji na kuandaa Mkutano wa Wakuu wa Nchi wa ASEAN na East Asia Summit, uliomleta hadi Rais wa Marekani (Barack Obama) nchini mwao huku nchi hiyo ikikabiliwa na shutuma nzito za kiimla.
Kifundo cha Hoja:
Kama ambavyo uenyeji wa mikutano hii mikubwa huko Pyongyang, Havana, Caracas, Tehran, au Myanmar haukufuta ukweli kwamba nchi hizo zilikuwa na changamoto kubwa na rekodi mbaya ya kiutawala, ndivyo uenyeji wa IPU Arusha usivyoweza kufuta uwepo wa ripoti za ukiukwaji wa haki za binadamu, vifo vya raia, na mivutano ya kisiasa zilizopo kwenye makabrasha ya EU na Commonwealth.
Kutetea kila hatua kwa mahaba ya kisiasa kunaweza kufurahisha masikio ya utawala kwa muda mfupi, lakini hakuwezi kubadili ukweli wa kidiplomasia: uenyeji ni suala la kikanuni na itifaki, huku macho ya dunia yakibaki kuangazia majeraha yetu ya ndani na namna tunavyoweza kuyatibu kwa dhati kwa mustakabali wa nchi yetu.
Kwanza nikushikuru kwa kujenga hoja intellectually na constructively. 👏👏👏👏

Pili niuseme kuwa, kwa hoja zako hapo juu, hakuna wasiwasi kwa Tanzania kupokea uwenyeji wa huo mkutano kwasababu kama nchi chafu kama hizo nilizotaja ziliwahi ku host. Basi kwa sisi Tanzania ni sahihi kabisa.
 
Back
Top Bottom