Kijana wa Ifoza
JF-Expert Member
- Oct 31, 2025
- 1,180
- 2,302
Wakati wabunge na viongozi wa kidiplomasia kutoka nchi zaidi ya 140 wakimiminika jijini Arusha kwa ajili ya Mkutano wa 153 wa Umoja wa Mabunge Duniani (IPU) utakaofanyika kuanzia Oktoba 5 hadi 9, 2026, Tanzania inajikuta katika njiapanda nzito ya kisiasa. Kwa upande mmoja, nchi inajivunia fursa hii kubwa ya kidiplomasia na kiuchumi chini ya uenyeji wa Bunge la Tanzania; lakini kwa upande wa pili, mkutano huu unafanyika chini ya kivuli cha majeraha ya kisiasa, kikatiba, na kijamii ambayo bado hayajapona tangu Uchaguzi Mkuu uliopita.
Majeraha ya Kisiasa Tangu Uchaguzi Mkuu wa 2025
Tanzania inaingia katika mkutano huu huku ikiwa bado inakabiliwa na mivutano mikubwa ya ndani iliyosababishwa na matukio ya Uchaguzi Mkuu wa mwishoni mwa mwaka jana (Oktoba 2025). Uchaguzi huo uligubikwa na malalamiko makubwa ya upinzani na mashirika ya kimataifa kuhusu uhalali na uwazi wake, baada ya wagombea wakuu wa upinzani kuwekewa vikwazo au kuzuiwa kisheria kushiriki.
Mivutano hiyo ilisababisha maandamano makubwa nchi nzima yaliyokabiliwa na nguvu kubwa ya dola. Tume ya uchunguzi iliyoundwa na Serikali ilithibitisha kuwa takriban watu 518 walipoteza maisha kutokana na ghasia hizo za baada ya uchaguzi. Tangu wakati huo, hali ya kisiasa imezidi kuwa ya wasiwasi kutokana na:
Kaulimbiu ya IPU dhidi ya Uhalisia wa Tanzania
Mkutano wa mwaka huu unaongozwa na kaulimbiu inayosema: "Kukuza utawala bora na kuwezesha jamii kupitia ujumuishi, uaminifu na fursa kwa wote".
Unapoiweka kaulimbiu hii kwenye mizani ya hali halisi ya sasa nchini Tanzania, unakutana na mgongano mkubwa wa kiuhalisia (paradox) na mambo yafuatayo yanayopingana nayo waziwazi:
Hitimisho
Kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU ni heshima kubwa na ushindi wa kidiplomasia kwa Rais Samia Suluhu Hassan na Spika wa Bunge. Hata hivyo, wakati viongozi wa mabunge duniani wakijadili ustawi wa jamii na utawala bora ndani ya kumbi zenye viyoyozi vya AICC Arusha, macho ya watetezi wa haki za binadamu yatakuwa yakitazama nje ya kumbi hizo. Hii ni nafasi ya kipekee kwa Tanzania kutumia jukwaa hili sio tu kujitangaza kitalii, bali kujitathmini kwa dhati na kuanza safari ya kweli ya maridhiano, kurejesha misingi ya kisheria, na kuishi kwa vitendo kaulimbiu inayohubiriwa duniani.
Majeraha ya Kisiasa Tangu Uchaguzi Mkuu wa 2025
Tanzania inaingia katika mkutano huu huku ikiwa bado inakabiliwa na mivutano mikubwa ya ndani iliyosababishwa na matukio ya Uchaguzi Mkuu wa mwishoni mwa mwaka jana (Oktoba 2025). Uchaguzi huo uligubikwa na malalamiko makubwa ya upinzani na mashirika ya kimataifa kuhusu uhalali na uwazi wake, baada ya wagombea wakuu wa upinzani kuwekewa vikwazo au kuzuiwa kisheria kushiriki.
Mivutano hiyo ilisababisha maandamano makubwa nchi nzima yaliyokabiliwa na nguvu kubwa ya dola. Tume ya uchunguzi iliyoundwa na Serikali ilithibitisha kuwa takriban watu 518 walipoteza maisha kutokana na ghasia hizo za baada ya uchaguzi. Tangu wakati huo, hali ya kisiasa imezidi kuwa ya wasiwasi kutokana na:
- Kufutwa kwa Mikutano ya Hadhara: Mwezi Juni 2026, Serikali ilirejesha tena zuio la mikutano yote ya hadhara ya kisiasa nchini, hatua iliyokosolewa vikali na vyama kama ACT-Wazalendo na CHADEMA kama mkakati wa kubinya demokrasia.
- Kukamatwa kwa Viongozi na Kesi za Uhaini: Kiongozi mkuu wa upinzani, Tundu Lissu, anaendelea kushikiliwa akikabiliwa na kesi ya uhaini inayotokana na harakati za kupinga matokeo ya uchaguzi uliopita.
- Upoteaji wa Watu: Malalamiko ya kupotea kwa wanaharakati na wakosoaji wa serikali yameendelea kushika kasi, yakitengeneza mazingira ya hofu na mtikisiko wa kiutawala.
Kaulimbiu ya IPU dhidi ya Uhalisia wa Tanzania
Mkutano wa mwaka huu unaongozwa na kaulimbiu inayosema: "Kukuza utawala bora na kuwezesha jamii kupitia ujumuishi, uaminifu na fursa kwa wote".
Unapoiweka kaulimbiu hii kwenye mizani ya hali halisi ya sasa nchini Tanzania, unakutana na mgongano mkubwa wa kiuhalisia (paradox) na mambo yafuatayo yanayopingana nayo waziwazi:
| Kipengele cha Kaulimbiu | Hali Halisi Nchini Tanzania (Ukinzani) |
|---|---|
| 1. Ujumuishi (Inclusivity) | Kutengwa kwa Wapinzani na Kufutwa kwa Mikutano: Wakati IPU ikihimiza misingi ya ujumuishi, mifumo ya kisheria na maamuzi ya Tume ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) yamekuwa yakituhumiwa kutoa adhabu zinazoviondoa vyama vikuu vya upinzani kwenye uwanja wa ushindani. Hatua ya serikali kupiga marufuku mikutano ya hadhara inawanyima mamilioni ya wananchi haki yao ya msingi ya kujumuishwa kisiasa kupitia sauti mbadala. |
| 2. Uaminifu (Trust) | Kuvunjika kwa Imani ya Umma na Mpasuko wa Kijamii: Uaminifu kati ya wananchi na taasisi za usimamizi wa sheria umeshuka kwa kiasi kikubwa. Ripoti zinazopingana kuhusu vifo vya raia kwenye maandamano ya baada ya uchaguzi—huku serikali ikinyooshea vidole "vikundi vya nje" na wapinzani wakilaumu vyombo vya usalama—zimeacha mpasuko mkubwa wa uaminifu (trust deficit) kati ya watawala na watawaliwa. |
| 3. Utawala Bora (Good Governance) | Matumizi ya Nguvu na Kesi za Kisiasa: Utawala bora unajengwa juu ya uhuru wa kujieleza, kukusanyika, na kuheshimu haki za binadamu. Kuendelea kushikiliwa kwa Tundu Lissu kwa makosa ya uhaini kutokana na misimamo yake ya kisiasa, kunadhihirisha jinsi vyombo vya dola vinavyotumika kukandamiza wakosoaji, jambo linalosikika kama kejeli dhidi ya misingi ya utawala bora inayohubiriwa na IPU. |
| 4. Fursa kwa Wote (Opportunities for All) | Ubaguzi wa Kiitikadi na Vitisho kwa Wanaharakati: Fursa za kidemokrasia na kiraia haziko sawa. Wakati chama tawala kikifurahia fursa ya kufanya vikao vya ndani na mikutano ya kujipanga bila buhudha, vyama vya upinzani na wanaharakati wa haki za binadamu wanakabiliwa na vitisho, ukaguzi mkali, na vizuizi vya mara kwa mara vinavyominya fursa zao za kushiriki kikamilifu katika ujenzi wa taifa. |
Hitimisho
Kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU ni heshima kubwa na ushindi wa kidiplomasia kwa Rais Samia Suluhu Hassan na Spika wa Bunge. Hata hivyo, wakati viongozi wa mabunge duniani wakijadili ustawi wa jamii na utawala bora ndani ya kumbi zenye viyoyozi vya AICC Arusha, macho ya watetezi wa haki za binadamu yatakuwa yakitazama nje ya kumbi hizo. Hii ni nafasi ya kipekee kwa Tanzania kutumia jukwaa hili sio tu kujitangaza kitalii, bali kujitathmini kwa dhati na kuanza safari ya kweli ya maridhiano, kurejesha misingi ya kisheria, na kuishi kwa vitendo kaulimbiu inayohubiriwa duniani.