Sisi waswahili tunafukuzwa na wazazi wetu tukaanze moja kuutafuta utajiri, wanadai ktk mila na desturi mali au utajiri wa wazazi siyo wetu, hawataki kuturithisha.
KUNDI LA MAKAMPUNI YA METL.
MeTL inajihusisha katika takriban sekta zote za uzalishaji za uchumi - kuanzia biashara, kilimo, viwanda, ufungashaji, usagishaji, usafirishaji, simu za rununu, IT, huduma za kifedha na mali isiyohamishika. Kote Tanzania kundi hili limeajiri takriban watu 38,000 na lina maslahi katika nchi jirani za Afrika Mashariki na Kati.
Mazao yanayotokana na kilimo ni pamoja na kamba zinazotengenezwa kwa mkonge hadi chai, pamba, korosho, pamba, mawese na mbegu mbalimbali; viwanda vingine ni pamoja na nguo, vinywaji, mafuta na sabuni, unga, kusaga, sukari, bidhaa za petroli, sabuni, pamoja na baiskeli na magurudumu matatu, zinazosambazwa kwa soko linalokuwa kwa kasi.
Kundi la makampuni ya METL pengine ndilo lenye mtandao mkubwa zaidi wa maduka na maduka ya usambazaji bidhaa muhimu kama vile mchele, ngano, mahindi na vitu vingine muhimu. Ina bohari zake za kontena kushughulikia idadi yake kubwa ya mauzo ya nje na uagizaji na inafanya kazi katika ujenzi wa nyumba na kuendeleza hoteli na vifaa vya starehe.
Mkurugenzi Mohammed Dewji au Mo Dewji kama anavyojulikana na wengi nchini Tanzania - kwa njia nyingi anaonyesha nguvu, imani na matarajio ya wafanyabiashara wengi waliofanikiwa zaidi barani Afrika. Licha ya utajiri wake na ukweli kwamba ana asili ya mtanzania mzaliwa wa Singida katikati ya taifa hili la Afrika ya Mashariki, anachukuliwa na Watanzania wengi kama kijana wao aliyefanywa vizuri katika kuongoza kundi la makampuni ya METL.
Alizaliwa katika mji wenye utulivu wa Singida, katikati mwa Tanzania lakini DNA za ujasiriamali za familia yake zilikuwa tayari zimeonekana. Bibi yake aliendesha duka (duka) ndogo kutoka nyumbani kwake, lililojikita katika kununua bidhaa za jumla na kuuza sehemu ndogo kwa bei ya rejareja ambayo wengi wangeweza kumudu pamoja na mkusanyiko wa bidhaa za kilasiku muhimu zilizohitajika, kuanzia sabuni hadi kiberiti hadi mafuta ya taa.
Baba yake, Gulamabbas Dewji alichukua hatua ya juu zaidi kibiashara, akiagiza na kusafirisha bidhaa mbalimbali kama vile sukari na ngano na bidhaa laini za viwanda kama vile sabuni na dawa za meno, na kusafirisha korosho, mahindi na mazao mengine ya kilimo.
Dewji mkubwa (Gulamabbas) pia alianzisha mtandao mzuri wa ugavi na usambazaji. Alianzisha MeTL katika miaka ya 1970 na kadiri hali ya kifedha ya walio wengi ilianza kuimarika miaka kumi au zaidi baada ya uhuru mnamo 1961, biashara yake ilipanuka sana. Kufikia mwanzoni mwa karne hii MeTL ilikuwa imekua na kuwa moja ya kampuni kubwa zaidi za biashara nchini, yenye thamani ya karibu $30m.
Lakini kimsingi ilibaki kuwa biashara ya kifamilia na Mo anakumbuka kwamba tangu akiwa na umri wa miaka 11, babake alianza kumfundisha ugumu wa biashara hiyo na hata kumpeleka katika safari ndefu za ng'ambo ili kumuweka wazi katika ulimwengu mpana wa biashara.
Mo Dewji alihudhuria Shule ya Kimataifa ya Tanzania ambako alifurahia maisha ya michezo na kushiriki mapenzi ya gofu na baba yake. Alitumwa kwa Chuo cha Gofu cha Arnold Palmer huko Orlando, Florida ili kuboresha talanta zake na labda kuishia kama mtaalamu.
Baada ya muda, aliamua kuachana na wazo la taaluma ya gofu na akahamia shule ya kawaida huko Florida. Baadaye, alichagua mchanganyiko usiowezekana kabisa wa biashara ya kimataifa na fedha na theolojia kama masomo yake makuu katika Chuo Kikuu cha Georgetown, Washington DC. Aliajiriwa na kampuni ya Wall Street huko New York na alifurahia mtindo wa maisha lakini aliona vigumu, baada ya kulipa kodi ya juu ya mapato PAYE na kodi ya pango la nyumba , kupitia mshahara wa ajira hivyo kubakiwa na salio dogo sana ktk akaunti benki au kutumia overdraft ya kibenki yenye tozo kuishi tu.
Katika mahojiano na Mfonobong Nsehe, mhariri mkuu wa Billionaires.Africa, anasema alimwomba babake msaada wa kifedha. Jibu lilikuwa hapana iliyo thabiti. "Alisema nilikuwa nikifukuza senti huko New York na kusaidia Wamarekani kujenga uchumi wao, wakati kulikuwa na biashara ya familia ya kufanya, na bahati nono zinapatikana nyumbani nchini Tanzania."
Alimwambia Craig Mullaney wa Brunswick Review : "Kadiri nilivyotaka kufanya kazi Wall Street, nilifikiri kwamba ningefanya mabadiliko makubwa zaidi ikiwa ningerudi Tanzania."
Rudi Afrika
Uamuzi wa Mo Dewji kurejea nyumbani, licha ya kutiwa moyo na baba yake, badala ya kujitengenezea maisha mapya huko Magharibi kama walivyofanya wengi wa vizazi vyake na vilivyopita, ni muhimu. Inaonyesha mwelekeo unaokua kwa kasi miongoni mwa Waafrika ambao wamefanya vizuri sana kusoma au kufanya kazi katika nchi za Magharibi, kukwepa utulivu na fursa za ukuaji wa kibinafsi huko na kurudisha ujuzi wao mpya na mitazamo pana na yenye matarajio zaidi kwenye huduma ya nchi zao.
Mo alianza taaluma yake katika MeTL mwaka 1999 akiwa na umri wa miaka 24 na anasema alipitia madaraja kwa utaratibu, kutoka kwa mkurugenzi wa fedha hadi kuwa Rais wa kampuni hiyo.
Sawa na watu wengi wa enzi zake barani Afrika, alishangaa ni kwa nini mapinduzi ya viwanda ambayo bara hili yalihitaji sana na ambayo yamekuwa msingi wa sera nyingi za serikali yanachukua muda mrefu kutimia. Kwa nini kulikuwa na ongezeko kidogo sana la thamani, kwa nini bidhaa nyingi za walaji zilikuwa bado zinaagizwa kutoka nje? Je, Afrika ingesonga mbele bila kukumbatia uanzishwaji wa viwanda, kwa matumizi ya ndani na mauzo ya nje?
Aliandaa mipango ya kiwanda cha mafuta ya kula kwa kuanzia; baba yake alifikiri wakati ulikuwa bado haujawadia wa kuondoka katika eneo lao la kujidai la biashara ya ugavi na usambazaji lakini Mo, kwa mtazamo wake mpana alishawishika kuwa maendeleo ya viwanda ndiyo njia ya kwenda mbele zaidi huku pia ikijumuisha ugavi na usambazaji bidhaa, mashamba makubwa ya kilimo n.k