Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya (NHIF) wa Tanzania hivi karibuni umefanya marekebisho katika kifurushi chake kinachohusisha pia dawa, yakiwemo madawa ya antibiotic, ambapo imepunguza sana bei. Anaye command soko la dawa Tanzania ni NHIF. Na sasa hii ni RASMI kwamba soko la dawa litatawaliwa na makampuni ya dawa ya India, na hakika wameweza kutuletea dawa tunazozitaka. Ikumbukwe huko India kwa muda mrefu madaktari wao wanagoma kutoa dawa ze bei chee.
Kutegemea dawa za bei chee kutoka India, ambako kuna malalamiko mengi juu ya utengenezaji duni, kunakuja kuleta usugu wa antibiotics. Hebu fikiria NHIF wanataka walipe Antibiotic ya Ceftriaxone ya gramu moja kwa Tsh 1,300/=, wakati ukitaka Ceftriaxone ambayo inaweza kuwa bora, kwa bei ndogo, yamkini utapata ya Egypt, ambayo bei yake ya jumla haitopungua 9,000/=. Egypt ni kati ya nchi ambazo zina sheria kali za kuzalisha antibiotics. Wanataka kutuua hawa wandugu. Lakini nani alisema unapofanya costing uchukue the lowest?
Fikiria unanunua gari. Wakati unachagua gari ulikuwa ukitazama bei ndogo pekee bila kuzingatia historia ya gari husika, usalama, au jinsi linavyoaminika, unaweza kujikuta gari uliyonunua unatumia muda mwingi kwenye garage, au mbaya zaidi, inaweza kuharibika kipindi unaihitaji sana. Mfano huu unaweza kutumika kwa Tanzania ya sasa ya kutaka kupata dawa za bei chee, hasa antibiotics, ili kupunguza gharama za huduma ya afya.
Kwa kununua dawa kwa bei chee hasa antibiotics kutoka vyanzo vya uzalishaji visivyokuwa makini, kama baadhi ya wauzaji nchini India, Tanzania inachagua gari la bei ndogo bila kujali vitu vingine. Chaguo hili linaweza kuokoa pesa sasa, lakini linakuja na gharama zilizofichika ambazo zinaweza kuwa na madhara makubwa zaidi siku za usoni:
1. Ongezeko la Usugu wa Antibiotics: Kama vile gari la bei ndogo linavyoweza kushindwa kuwaka, antibiotics za bei chee zinaweza kushindwa kupambana na maambukizi. Bacteria wanaweza kuwa sugu kwa dawa hizi, ikimaanisha maambukizi ya kawaida ya bacteria yanaweza sababisha kifo kwa sababu antibiotics hazifanyi kazi.
2. Ubora wa Huduma ya Afya Hatarini: Kwa kuruhusu dawa duni kuingia sokoni, tunahatarisha afya na imani kwa mfumo wetu wa huduma ya afya. Ni kama kuwa na barabara zilizojaa na magari mabovu; hatimaye, usalama wa kila mtu unahatarishwa.
3. Gharama za Muda Mrefu: Kama vile gari la bei ndogo linavyokuwa ghali kutokana na matengenezo ya mara kwa mara, antibiotics duni zinaweza kusababisha magonjwa ya muda mrefu, matatizo makubwa zaidi ya afya, na gharama kubwa zaidi za huduma ya afya baadaye kwa sababu ya matibabu yasiyo na ufanisi na kuenea kwa bacteria sugu.
Kwa kifupi, ingawa ni muhimu kufanya huduma ya afya kuwa nafuu, ni muhimu pia kuhakikisha kwamba dawa tunazotumia ni salama, za ufanisi, na za ubora wa juu. Kuokoa pesa leo haipaswi kuja kutugharimu kesho. Kama ilivyo kwa magari, wakati mwingine bei chee huwa ghali zaidi baadaye.
A review of the annual reports of the countrys top 10 pharma companies shows that words like “counterfeit”, “spurious" or “fake” drugs do not find any mention.