Peter Stephano 809
Senior Member
- Feb 29, 2020
- 120
- 162
Vijana ni nguzo ya Taifa hivyo Taifa lolote halina budi kuwa na vijana wenye weledi wa Mambo pamoja na Utashi katika kufanya Mambo, Jambo ambalo linaweza kuwapa historia kubwa hata baada ya mwisho wa uhai wao kitaifa na Kimataifa.
Tanzania kama Taifa liliasisiwa na Vijana makini kwa wakati ule, Oscar Kambona ni mmoja kati ya vijana walioandika historia ya taifa hili kabla na baada ya uhuru.
Hii ilikuwa ni kutokana na harakati zake katika kudai Uhuru na hata baada ya uhuru akiendelea kuleta changamoto ya mawazo chanya ambayo hadi leo imekuwa misingi ya Taifa hili.
Kambona alizaliwa Agosti 13, 1928 katika kijiji kidogo cha Kwambe kilichopo katika fukwe za ziwa Nyasa karibu na Mbamba Bay wilaya ya Nyasa.
Alikuwa ni mtoto wa kiume wa bwana David Kambona na Bi. Miriam Kambona. Baba yake alikuwa ni miongoni mwa waafrika wa mwanzo kupewa cheo cha uchungaji katika Kanisa la Kianglikana Tanganyika.
Oscar Mambona alipata elimu yake ya msingi chini ya mti wa mwembe ambao hadi sasa ungali umesimama huko kijijini kwao. Alisomeshwa na wazazi wake pamoja na mjomba ambaye nae alikuwa mwalimu.
Baada ya hapo alijiunga na shule ya kati ya mtakatifu Barnabas Liuli (St Barnabas Middle school) ambayo haikuwa mbali sana kutoka kijijini kwao.
Oscar Kambona alibahatika kulipiwa ada na Askofu wa Kanisa la Kianglikana Tanganyika kwani baba yake hakuwa na uwezo wa kumudu kulipa ada hiyo ambayo ilikuwa ni takribani paundi 30 za kiingereza kwa mwaka. Inasemekana Kambona alimshawishi askofu huyo kutokana na uwezo wake mkubwa wa kusoma sala ya Baba Mtakatifu kwa lugha ya kiingereza.
Hii ikawa hatua nyingine njema kwa Kambona kwani baada ya hapo alichaguliwa kujiunga na Shule ya wavulana ya Tabora ambapo kwa mara ya kwanza alikutana na Julius Nyerere ambaye alikuwa tayari amefundisha shule ya Mtakatifu Maria ya mjini Dodoma.
Kambona alikuwa ni kijana mwenye ushawishi na umaarufu mkubwa. Baada ya mwalimu Nyerere yeye alifuata. Mawazo yake juu ya ukombozi yalimfanya akubalike na kuteuliwa kuwa Katibu Mkuu wa TANU huku mwalimu Nyerere akiwa mwenyekiti.
Alishirikiana kwa ukaribu sana na watanganyika wengine kupigania uhuru, mnamo mwaka 1961 Tanganyika ilipata uhuru kutoka kwa mwingereza .
Baada ya uhuru, Kambona alibaki kuwa na ushawishi mkubwa hata baada ya muungano ambao ulizaa Tanzania na ikaaminika kuwa angekua Rais baada ya Mwalimu Nyerere kustaafu au kung’atuka madarakani kwa sababu yoyote ile.
Uwezo wake katika kuongoza ulithibitika pale alipokuwa Waziri wa Ulinzi alipowatuliza wanajeshi ambao walifura wakitaka kuipindua Serikali mwaka 1964 ambapo Rais Nyerere na Makamu wake Rashid Kawawa walipelekwa mafichoni sehemu salama kutokana wanajeshi kutaka kuwadhuru.
"Asante Sana ahsant endugu yangu" hii ndiyo ilikuwa kauli pekee ya Rais Nyerere baada ya upepo huo wa jaribio la Mapinduzi kupita alijitokeza hadharani kumshukuru kambona kwa kazi kubwa aliyoifanya kuwatuliza wanajeshi.
Viongozi wawili hawa walianza kutofautiana miaka michache baada ya uhuru. Mgawanyiko wa kwanza ulikuwa mwaka 1964 wakati wa jaribio la mapinduzi na mgawanyiko wa pili ulikuwa mwaka 1965 Tanzania ilipoingia rasmi kwenye mfumo wa chama kimoja.
Kama mmoja wapo wa baraza la mawaziri, Oscar alipinga mabadiliko hayo akidai kuwa hakukuwa na mikakati wala mwongozo kwa Serikali kikatiba kutawaliwa na chama kimoja huku hofu yake kubwa ikiwa Katiba ilikuwa haina ulinzi kama nchi ama Serikali itageuka kuwa ya kidikteta.
Mwaka 1967 baada ya azimio la Arusha lililoazimia Ujamaa na Kujitegemea, Kambona alikuwa haamini katika Ujamaa hivyo alipingana na mfumo huu akiitaka Serikali kuanzisha sehemu chache za matazamio kama mfumo huu ungekidhi maendeleo kitaifa.
Utofauti mkubwa wa Rais Nyerere na Kambona ulikuwa kwenye masuala ya kisera ambapo Kambona alikuwa si muumini wa sera ya Ujamaa na Kujitegemea ambayo Nyerere alikuwa akiiamini.
Kuna msemo wa kiswahili usemao "Fahari wawili hawakai zizi moja". Mnamo mwezi Julai 1967, Kambona aliondoka nchini akiambatana na mke wake pamoja na watoto wake kuelekea London nchini Uingereza. Kuondoka kwake kuliripotiwa na vyombo mbalimbali vya habari ikiwemo radio, magazeti na runinga.
“Mwacheni aende” hiyo ndio sauti kuu iliyotoka katika kinywa cha Mwalimu Nyerere aliposikia kuondoka kwake, pia alisisitiza kuwa Kambona aliondoka na kiasi kikubwa cha pesa ambacho hakikuendana na mshahara wake.
“Je, alipata wapi mapesa yote yale" Nyerere alihoji kwani kulikuwa na tetesi kua alijitajirisha alipokuwa ofisini kupitia pesa za Harakati za Ukombozi wa Bara la Afrika chini ya Umoja wa Afrika (OAU) ambapo yeye alikuwa mwenyekiti wa kamati hiyo ya ukombozi Kusini mwa Afrika.
Naye Kambona hakutaka kushindwa mara moja, alijibu tuhuma hizo mbele ya umma wa wanahabari huko ughaibuni akisema “Sina hatia yoyote juu ya hili, iwapo kuna mwenye ukweli basi anifanyie uchunguzi na anianike hadharani”.
Mwaka uliofuata wa 1969, Kambona alitangaza kuwa atafanya Mapinduzi mnamo mwezi wa Oktoba, lakini bado mpango wake ukakwama kwani wahisani wake wote walitiwa nguvuni na Kambona alishitakiwa kwa UHAINI licha ya kuwa ughaibuni na hukumu ikasomwa mahakamani.
Wakati wa hukumu, mmoja wa washirika wake “John Chifupa” aliulizwa: “Je, ulimaanisha nini uliposema unataka kummaliza Nyerere? Chifupa akakana akisema “la hasha hakimu mimi sikumaanisha kummaliza Nyerere kimwili bali nilimaanisha nataka kummaliza kisiasa”
Baada ya kesi hiyo kuunguruma miaka kadhaa, Kambona aliendelea kuwa mwiba kwa Serikali ya Mwalimu Nyerere akiwa huko ughaibuni mpaka pale Nyerere alipong'atuka madarakani.
Ilikuwa mwaka 1992, baada ya Tanzania kurejesha mfumo wa vyama vingi naye Kambona akaamua kurejea nyumbani Tanzania na kujiunga na chama kimojawapo cha siasa baada ya kukaa uhamishoni kwa muda mrefu zaidi ya miaka 25.
Licha ya kuwa mstari wa mbele katika kupigania Uhuru miaka ya 1960, Kambona alinyimwa nafasi ya kugombea uongozi katika chaguzi zote za miaka ya 90 ikidaiwa kuwa si mtanzania bali Mmalawi. Wengine walisikika wakisema ni raia wa Msumbiji. Kambona alijibu mapigo kwa kumwambia Nyerere nae si mtanzania bali Mnyarwanda.
Mnamo mwezi Julai 1997 huko London, Uingereza, Oscar Kambona aliaga dunia baada ya kuugua kwa muda mrefu. Kambona atabaki katika historia ya vijana wa wakati ule akijumuishwa na vijana wengine jasiri wa wakati huo kama Chifu Said Fundikira na wengine wengi waliokuwa mstari wa mbele katika siasa na maendeleo ya Taifa.