Rwanda Yaelekeza Macho Kenya; Yapanga Kituo Cha Mizigo Kupokea Bidhaa Kutoka Mombasa Kupitia SGR

[Wakaguongo]

Rwanda imepanga kuwekeza katika kituo cha usafirishaji na uhifadhi wa mizigo katika eneo la Mai Mahiu Special Economic Zone, Naivasha, hatua inayolenga kurahisisha usafirishaji wa bidhaa kutoka Bandari ya Mombasa kwenda nchini humo kupitia reli ya Standard Gauge Railway (SGR).

Waziri wa Biashara na Mambo ya Nje wa Rwanda, Dkt Usta Kayitesi, alitangaza mpango huo wakati wa ziara katika eneo hilo mnamo Oktoba 12, 2026. Alisema kituo hicho kitasaidia kurahisisha biashara na kupunguza changamoto zinazokumba usafirishaji wa mizigo katika ukanda huo.

Kwa nini Rwanda inataka kituo hicho Mai Mahiu?
Rwanda haina bandari ya bahari, hivyo hutegemea njia za usafirishaji za nchi jirani kuingiza na kusafirisha bidhaa. Bandari ya Mombasa ni mojawapo ya njia muhimu zinazoiunganisha na masoko ya kimataifa.

Mpango huo unalenga kutumia miundombinu iliyopo ya SGR kusafirisha makontena kutoka Mombasa hadi Naivasha, ambako mizigo inaweza kushughulikiwa na kuendelea na safari ya barabara kuelekea Rwanda.

Ni muhimu kufahamu kuwa hakuna reli ya SGR inayounganisha Mombasa moja kwa moja na Kigali kwa sasa. Kituo cha Mai Mahiu kinatarajiwa kuimarisha muunganiko wa reli na usafiri wa barabara, badala ya kuanzisha njia mpya ya reli hadi Rwanda.

Kayitesi aliishukuru serikali ya Kenya kwa kutenga ardhi kwa ajili ya kituo hicho, akisema kitasaidia kurahisisha biashara ya Rwanda na kupunguza umbali na changamoto za kusafirisha mizigo.

Sasa Kenya itanufaika kivipi lakini?
Kituo hicho ni sehemu ya juhudi za kuifanya Naivasha kuwa kitovu cha usafirishaji wa mizigo kwa nchi zisizo na bandari katika Afrika Mashariki na Kati.

Kwa mujibu wa Daily Nation, Kenya imetenga takriban ekari 10 kwa kila nchi jirani inayolenga kuanzisha kituo chake cha mizigo katika eneo hilo. South Sudan tayari imeanza ujenzi wa kituo chake, huku Rwanda ikijiunga na nchi zinazopanga kutumia eneo hilo.

Mamlaka ya Special Economic Zones imesema idadi ya wawekezaji wa ndani na wa kimataifa wanaovutiwa na eneo hilo imeongezeka kutoka 15 mwanzoni mwa mwaka hadi 24 kufikia Oktoba 2026. Eneo hilo pia linapangiwa kuwa na makazi ya wafanyakazi, shule, hospitali na kituo cha biashara.

Ikiwa mpango huo utatekelezwa, unaweza kufungua fursa kwa kampuni za usafirishaji, madereva, wafanyakazi wa maghala, mawakala wa forodha na biashara zinazohudumia mizigo. Hata hivyo, gharama ya mradi wa Rwanda, tarehe ya kuanza kwa ujenzi na uwezo wa kituo hicho kushughulikia mizigo bado havijawekwa wazi.

Kwa Kenya, kuvutia vituo vya mizigo vya nchi jirani kunaweza kuongeza matumizi ya SGR na miundombinu ya Naivasha, huku kukisaidia kupunguza msongamano katika Bandari ya Mombasa. Kwa Rwanda, kituo hicho kinaweza kurahisisha upatikanaji wa bidhaa kupitia njia ya Kenya.
Lakini manufaa hayo yatategemea gharama halisi za usafirishaji, kasi ya kushughulikia mizigo, utekelezaji wa miradi na fursa zitakazofunguliwa kwa biashara na wafanyakazi wa Kenya.

Je, uwekezaji wa Rwanda na nchi nyingine za kikanda Mai Mahiu utaifanya Kenya kuwa kitovu muhimu zaidi cha biashara Afrika Mashariki, na je wananchi wa Kenya watafaidikaje moja kwa moja?

Au mafanikio ya mradi huu yatategemea zaidi uwezo wa Serikali kubadilisha uwekezaji huo kuwa ajira, biashara na gharama nafuu za usafirishaji?