Rwanda imeanza kutumia Mombasa kama njia mpya ya kuingiza mafuta baada ya metri tani 40,000 za petrol na diseli kuwasili katika Bandari ya Mombasa, ikiwa hii ndiyo shehena ya kwanza chini ya makubaliano ya Kenya na Rwanda yaliyotiwa saini Juni 29, 2026.
Meli MT Sea Wolf ilitia nanga Kipevu Oil Terminal 2 ikiwa na mzigo huo, ambao unakadiriwa kuwa sawa na karibu miezi 3 ya matumizi ya mafuta nchini Rwanda.
Kinachofanya habari hii iwe kubwa kwa Afrika Mashariki ni kwamba Mombasa sasa inaingia moja kwa moja kwenye ushindani wa njia za kusafirisha mafuta kuelekea Rwanda, eneo ambalo Tanzania kupitia Bandari ya Dar es Salaam na sasa Tanga pia imekuwa ikilitumikia.
Kwa mujibu wa Kenya, mpango huo unaweza kuongeza kiasi cha mafuta kinachopita 'Northern Corridor' kwenda Rwanda mara kumi, kutoka takriban cubic metres 60,000 hadi 600,000 kwa mwaka. Mafuta hayo yatasafirishwa kupitia mfumo wa Kenya Pipeline Company hadi Kisumu, kisha kuendelea kwa njia ya Ziwa Victoria kuelekea Rwanda.
Lakini elewa hivi: Rwanda haijaacha Tanzania. Waziri wa Rwanda Armand Zingiro alisema wazi kuwa mpango wa Kenya unaenda sambamba na njia mpya iliyofunguliwa kupitia Bandari ya Tanga. Lengo la Rwanda ni kuwa na njia mbalimbali za kuingiza mafuta na hivyo kuongeza usalama wa upatikanaji wa nishati.
Kwa Kenya, faida inayotarajiwa si mafuta pekee. Kuongezeka kwa mizigo ya Rwanda kunaweza kuongeza mapato ya Kenya Ports Authority na Kenya Pipeline Company, huku Mombasa ikiimarisha nafasi yake kama kitovu cha biashara ya nishati katika Jumuiya ya EAC.
Na kuna jambo lingine kubwa zaidi: Kenya tayari inatazamia siku ambayo haitakuwa njia ya kupitisha mafuta pekee, bali pia itasambaza bidhaa za mafuta kutoka Lamu Refinery kwenda Rwanda na masoko mengine ya kikanda.
Je, unadhani Rwanda ikizidisha matumizi ya Mombasa huku ikiendelea na Tanga, ushindani wa bandari za Afrika Mashariki kuhusu soko la Rwanda utaenda wapi?
