Kulikuwa na wakati ambapo ndoa ilikuwa zaidi ya sherehe ya wawili waliopendana; ilikuwa taasisi yenye mizizi katika jamii, iliyozingatia heshima, uvumilivu, na mshikamano wa kifamilia. Ilikuwa ni ahadi isiyovunjika kirahisi—zaidi ya mkataba wa mapenzi, bali ngome ya maisha ya pamoja. Lakini leo, kila tunapofungua macho, tunashuhudia mifarakano, kuvunjika kwa ndoa, na mapenzi yanayozimika kana kwamba hayakuwahi kuwapo. Tumefika wapi, na kwa nini?
Mtazamo wa Zamani: Ndoa kama Uwekezaji wa Kijamii
Kabla ya mapenzi kuwa uamuzi wa wawili peke yao, ndoa ilikuwa uhusiano kati ya familia mbili. Kijana alipompenda msichana, wazazi wake walihakikisha anayeolewa anafahamika, si kwa sura au mwonekano, bali kwa mizizi yake ya kifamilia. Walichunguza historia ya ukoo: Je, kuna matatizo ya kisaikolojia? Je, familia ni imara kimaadili? Je, kuna msukumo wa pamoja wa kuhakikisha ndoa inadumu?
Kwa njia hii, ndoa ilikuwa dhamana, si tu kati ya wawili bali kati ya vizazi. Familia zilihakikisha zinalinda ndoa kwa nguvu zao zote, maana mgogoro wa wawili haukuwa tatizo lao binafsi bali changamoto ya jamii nzima. Leo hii, mambo yamebadilika. Tunaingia kwenye ndoa tukijua kwamba hatutakiwi na mtu yeyote, na hatuhitaji idhini ya jamii. Lakini je, uhuru huu umeleta furaha au umezaa machungu mapya?
Mzigo wa Uchumi: Wanaume Wanaendelea Kufa Kijamii
Miaka inavyopita, jukumu la mwanaume limebaki pale pale, lakini thamani ya kipato chake imepungua kwa kasi ya kutisha. Mshahara wa milioni moja mwaka 2000 ulikuwa na nguvu sawa na milioni tano za sasa, lakini matarajio ya kifamilia hayajawahi kushuka. Wanawake bado wanahitaji maisha ya heshima, watoto wanahitaji elimu bora, na gharama za maisha zinazidi kupanda.
Katika hali hii, wanaume wanajikuta wamebanwa. Wanalazimika kufanya kazi mara mbili, kulinda heshima yao kama walezi wa familia, huku ulimwengu wa kisasa ukitaka kuwafanya waonekane si lolote, si chochote. Na cha kusikitisha zaidi, wakati mwanaume anapopigana kubaki kwenye mstari wa mbele wa maisha, bado asilimia 80% ya talaka zinaombwa na wanawake.
Je, kuna siku jamii itasimama na kusema, "Tumewabebesha wanaume mzigo wa ndoa bila kuwapa nafasi ya kuwa binadamu wa kawaida"?
Thamani ya Ndoa: Mahusiano Yamegeuka Biashara ya Muda Mfupi
Wakati fulani, ndoa ilihusiana kwa karibu na tendo la ndoa. Ilikuwa kiini cha ndoa—kiapo cha umoja wa kimwili na kihisia. Lakini sasa, tendo la ndoa limekuwa rahisi na la bei nafuu. Wanaume wa leo wanapitia idadi kubwa ya wanawake kabla ya ndoa, kiasi kwamba kufikia wakati wa ndoa, hawajisikii kama wanaingia katika jambo jipya, bali ni mwendelezo wa uhusiano wa muda mfupi waliouzoea.
Katika ulimwengu huu wa sasa, mwanamke si mgeni tena kwa mahusiano ya awali, na mwanaume haoni haja ya kupambana kuilinda ndoa yake. Kama wote tayari wamezoea kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine, kwa nini ndoa idumu?
Mwanamke Kama Chanzo Kikuu cha Talaka
Tukisema tuchunguze nani hasa anakuwa chanzo cha kuvunjika kwa ndoa, tunaweza kupata jibu la kushtua. Katika mataifa ya Magharibi, asilimia 80 ya talaka zinaombwa na wanawake. Wanaume, kwa namna fulani, wanavumilia mapungufu ya wake zao, lakini wanawake wanaonekana kutokuwa na uvumilivu wa aina hiyo.
Kinachoshangaza zaidi ni kwamba hata kwenye ndoa za jinsia moja, ndoa za wanawake wasagaji huvunjika zaidi kuliko ndoa za wanaume mashoga. Hii ina maana kwamba hata mwanamke anapokuwa na mwanamke mwenzake, bado wanashindwa kuvumiliana, wakati ndoa za wanaume zinaonyesha ustahimilivu mkubwa zaidi.
Je, hii inamaanisha kwamba mwanamke wa kisasa hana uvumilivu wa aina yoyote katika mahusiano ya muda mrefu? Je, jamii inahitaji kufikiria upya matarajio ya wanawake kuhusu ndoa?
Tumepoteza Nini?
Ndoto ya ndoa ilipaswa kuwa safari ya pamoja—wawili waliojitoa kwa kila mmoja wao, wakikumbatia mazuri na mabaya. Lakini leo, kila kitu kimekuwa biashara. Ndoa haijali tena upendo bali matarajio. Haizingatii tena mshikamano bali ubinafsi.
Ikiwa hatutasimama sasa na kujiuliza, "Tunakwenda wapi?", basi huenda tukafika mahali ambapo ndoa haitakuwa chochote zaidi ya kumbukumbu za historia—taasisi iliyowahi kuwepo, lakini ikafa kutokana na ubinafsi wa kizazi kilichothamini zaidi matakwa binafsi kuliko dhamira ya milele.
Je, tunapaswa kusubiri siku hiyo ifike, au tunapaswa kurekebisha hali hii sasa?
