Tanzania – Tujifunze kwa Norway jinsi Inavyogawa Utajiri wa Taifa kwa Wananchi Wake.

Tanzania – Tujifunze kwa Norway jinsi Inavyogawa Utajiri wa Taifa kwa Wananchi Wake.

S.M.P2503

Platinum Member
Joined
Nov 25, 2008
Posts
3,689
Reaction score
7,145
Bandiko hili limekuwa inspired na Mwalimu Google TV hapa:
View: https://youtu.be/ilz7gIS9VLY?si=Ghkq5_IGuoDx8gLS

Norway ni mfano bora duniani wa jinsi nchi inaweza kugawa utajiri wa taifa kwa usawa kati ya wananchi wote. Baada ya kugundua mafuta na gesi baharini (North Sea) mwishoni mwa miaka ya 1960, serikali ilitengeneza mfumo madhubuti wa kuhakikisha faida zake zinawanufaisha wananchi wote, si tabaka dogo tu.

1. Mfuko wa Akiba ya Taifa (Government Pension Fund Global – GPFG)
  • Ulianzishwa mwaka 1990 kusimamia mapato ya mafuta na gesi.
  • Ni mfuko mkubwa zaidi duniani, wenye zaidi ya dola trilioni 1.6 (2025).
  • Mapato yote ya mafuta yanakwenda moja kwa moja serikalini. Baada ya gharama za uendeshaji, fedha hizo huwekezwa nje ya nchi (hisa, dhamana, mali isiyohamishika).
  • Kisheria, serikali inaruhusiwa kutumia asilimia 3 pekee ya thamani ya mfuko kila mwaka (kanuni ya matumizi endelevu). Hii inalinda fedha zisipotee haraka na kuhakikisha vizazi vijavyo pia vinanufaika.
2. Matumizi kwa Faida ya Wananchi
Faida zinazotokana na uwekezaji wa mfuko huu hutumika kugharamia huduma za kijamii:
  • Elimu bure au yenye ruzuku kubwa – kuanzia shule za msingi hadi vyuo vikuu.
  • Huduma za afya bure kwa wote.
  • Mfumo wa ustawi wa jamii: pensheni, bima ya ukosefu wa ajira, ruzuku ya watoto, likizo ya uzazi yenye mshahara n.k.
  • Uwekezaji katika miundombinu ya usafiri, nishati mbadala, na teknolojia.
Kwa njia hii, kila raia ananufaika moja kwa moja na mali ya taifa.

3. Umiliki wa Serikali na Uwazi
  • Mafuta na gesi yanamilikiwa na serikali kupitia kampuni kama Equinor (zamani Statoil).
  • Kodi ya mafuta ni kubwa sana (takribani 78% ya faida kutoka makampuni ya mafuta).
Usimamizi wa mfuko ni wa uwazi kabisa: kila uwekezaji unachapishwa mtandaoni, na kuna miongozo ya maadili inayokataza kuwekeza kwenye makampuni yenye ufisadi, ukiukaji wa haki za binadamu au uharibifu wa mazingira

4. Usawa na Ugawaji Upya
  • Mfumo wa kodi ni wa kupanda kulingana na kipato (matajiri wanalipa kodi kubwa zaidi).
  • Serikali hugawa fedha kwa miji na vijiji kupitia mfumo wa usawa wa mapato (ili maeneo maskini yasisalie nyuma).
  • Wananchi hawapati “mgawo wa pesa taslimu” moja kwa moja (tofauti na Alaska, Marekani), bali wananufaika kupitia huduma za kijamii na viwango vya juu vya maisha.
5. Haki kwa Vizazi Vijavyo
  • Kauli yao kuu ni: “Mafuta ni mali ya kila Mnorwe, wa sasa na wa baadaye.”
  • Ndiyo maana sehemu kubwa ya faida inawekezwa nje ya nchi badala ya kutumika zote mara moja. Hii inahakikisha hata baada ya mafuta kuisha, vizazi vijavyo vitanufaika.
Kwa ufupi:
Norway haitoi pesa taslimu kwa kila raia. Badala yake, inawekeza mapato ya mafuta kupitia mfuko wa akiba ya taifa, kisha inatumia faida zake kufadhili elimu bure, huduma za afya, ustawi wa jamii na miundombinu. Hivyo kila raia – wa sasa na wa baadaye – anashiriki katika utajiri wa taifa.

Hata sisi kupitia rasimaloi zetu tunaweza kuufuata mfumio huo kwa kutumia rasimali zetu mradi tu, tuwadhiti wahuni na wadokozi

Norway: Mfuko wa Akiba ya Taifa (GPFG)
  • Njia ya kugawa utajiri: kupitia huduma za kijamii na uwekezaji wa kimataifa.
  • Hakuna pesa taslimu kwa raia mmoja mmoja. Badala yake, mapato ya mafuta huwekezwa kwenye mfuko mkubwa zaidi duniani (takriban $1.6 trilioni).
  • Serikali hutumia asilimia 3 pekee ya thamani ya mfuko kila mwaka kugharamia huduma za bure (elimu, afya, pensheni, miundombinu).
  • Kila raia ananufaika kwa usawa kupitia viwango bora vya maisha na ustawi wa kijamii.
  • Lengo kubwa: kuhifadhi utajiri kwa vizazi vya sasa na vijavyo.
Hii ndio njia rahisi sana ya kuondoa haya mambo ya wahuni wa aina ya Rostam na Mitandao.
 
Haya yote yamewezekana kwa sababu wananchi wa Norway kama sio wote basi ni asilimia 95 ni smart wote wamesoma na kuelemika na ni wazalendo sio wa kuigiza.

Huwezi kufanya kama Norway kwa taifa kama Tanzania ambapo rais ni Mungu mtu asiyekosea wala kushtakiwa popote.
 
downloadfile.jpg
 
Mikataba yenyewe ya rasilimali za kitaifa zinasainiwa pasipo kushirikisha umma unategemea nini? Hapo ukihoji sana unamiminiwa risasi kama za Tal na kuitwa msaliti wa rasilimali
 
Waliostaarabika na wasio staarabika ni wawili tofauti.
 
Back
Top Bottom