Kwenye ripoti kama hizi, mimi huwa siangalii tu Tanzania imekuwa ya ngapi, huwa naangalia pia ime'score' kiasi gani katika kila 'pillar' iliyotumika katika kupima overall rank. Mfano, kwenye ripoti hii, nchi 120 zilifanyiwa utafiti. Ukifuata idadi ya nchi zilizofanyiwa utafiti ukagawa kwa 2, utapata 60. Maana yake ni nini? Maana yake ni kwamba nchi zilizoshika nafasi 1-60 ni zile zilizofanya vizuri zaidi ya nchi zilizoshika nafasi kuanzia 61-120. Mind you sisi tumeshika nafasi ya 78.
Pillars 7 zilitumika kupima overall ranking. Kwenye leadership & foresight, Tanzania ilishika nafasi ya 40, kwenye robust laws & policies (80), kwenye strong institutions (95), kwenye financial stewardship (57), kwenye attractive market place (77), kwenye global influence & reputation (83) na kwenye helping people rise (86). Kwa hiyo, utaona katika pillars 7, ni pillars 2 tu Tanzania imekuwa kati ya 1-60, na katika pillars 5 imekuwa kati ya 61 na 120. Katika sub-Saharan Afrika, ni nchi 24 tu zilifanyiwa utafiti, na katika hizo, Tanzania imeshika nafasi ya 6, na pengine kama nchi zingefika 50+ tungeshika nafasi ya mbali zaidi.
Kwenye ripoti hii, kwa kulinganisha na ripoti ya mwaka jana, Tanzania imepanda juu kutoka nafasi ya 80 hadi 78.
Lakini pia unaweza kusoma ripoti inayoitwa 'People Power Under Attack 2024', na nyingine ya World Justice & Peace (WJP) Rule of Law Index 2024.
Kwa hizi, ripoti mbili matoleo ya mwaka huu bado hayajatoka.
Hata hivyo, jambo la msingi ni kujilinganisha na top performers na kuona maeneo ambayo inabidi yafanyiwe kazi zaidi. Kwenye ripoti ya Good Government Index 2025, top performer ni Singapore na ime'score' kama ifuatavyo: leadership & foresight ni ya 1, robust laws & policies (9), strong institutions (1), financial stewardship (5), attractive marketplace (1), global influence & reputation (25), na helping people rise (1).
Kwenye ripoti ya WJP Rule of Law Index 2024 katika nchi 142 Tanzania ilishika nafasi ya 96 kati ya nchi 142. Ukichukua 142 kugawa kwa 2 utapata 71. Hivyo, nchi zilizoshika nafasi 1-71 ni good performers kuliko zilizoshika nafasi 72-142.
Anyway, kwenye ripoti hii, katika pillars 8 na kati ya nchi 142, Tanzania ilishika nafasi ya 81 kwenye constraints on government powers, ya 94 kwenye absence of corruption, ya 111 kwenye open government, ya 112 kwenye fundamental rights, ya 80 kwenye order & security, ya 95 kwenye regulatory enforcement, ya 88 kwenye civil justice, na ya 96 kwenye criminal justice. Overall score ni 0.47 kwenye scale ya 0-1.
Top performer katika pillars zote 9 ni Denmark. Ni ya 1 kati ya nchi 142. Ilishika nafasi ya 1 kwenye constraints on government powers, ya 1 kwenye absence of corruption, ya 3 kwenye open government, ya 1 kwenye fundamental rights, ya 3 kwenye order & security, ya 1 kwenye regulatory enforcement, ya 1 kwenye civil justice, na ya 1 kwenye criminal justice. Overall score ni 0.90 kwenye scale ya 0-1.
Ripoti ya People Power Under Attack 2024, nchi 198 zilifanyiwa utafiti, na ziliwekwa kwenye categories 5: 1) Open Space, 2) Narrowed Space, 3) Obstructed Space, 4) Repressed Space, na 5) Closed Space. People Power Under Attack 2024 categorises Tanzania as a country with 'repressed civic space'.
