Tutafakari sana kuhusu hiki anachokifikiria Masoud Kipanya

[N'yadikwa]

MAPENDEKEZO YANGU: TUKITAKA KUJENGA UCHUMI WA UZALISHAJI, KUNA MAAMUZI MAGUMU LAZIMA TUANZE KUYAFANYA

Kuna mambo ambayo naamini kabisa tukiamua kuyafanya kwa nia ya dhati yanaweza kubadilisha namna uchumi wetu unavyofanya kazi.

Kwanza, tupange upya biashara zetu mijini.

Hii tabia ya kila nyumba inayojengwa lazima mbele iwe na fremu nne, tano au kumi za biashara nafikiri tunahitaji kuifikiria upya.

Mwisho wake kila mtaa unakuwa commercial area isiyopangwa.

Kwa nini tusijenge na kuimarisha masoko rasmi yenye miundombinu mizuri, halafu biashara nyingi za consumer goods zikajikita huko?

Maeneo ya makazi yabaki zaidi kuwa residential, huku tukiruhusu huduma muhimu za karibu kama maduka ya dawa, maduka madogo ya mahitaji ya lazima na huduma nyingine ambazo mwananchi anahitaji ndani ya neighbourhood.

Masoko yakijengwa vizuri, yakawa safi, salama, yana parking, vyoo, maji na miundombinu inayostahili, biashara nazo zinakuwa concentrated na Serikali inakuwa na urahisi wa kupanga miji na kusimamia shughuli za biashara.

Pili, turudi kwa nguvu kwenye viwanda.

Tumekuwa tukizungumza kuhusu Tanzania ya viwanda kwa miaka mingi.

Nadhani sasa tunahitaji kwenda hatua nyingine: Which industries are strategic to Tanzania?

Tutengeneze orodha kabisa.

Viwanda muhimu vilivyokufa au kudhoofika tuangalie namna ya kuvifufua.

Tujenge uwezo kwenye textiles, leather, pharmaceuticals, fertilizers, food processing, packaging, construction materials, spare parts na maeneo mengine ambayo tuna comparative advantage.

Tatu, kuna bidhaa nyingine honestly hatuna sababu ya kuendelea kuagiza.

Chopsticks, toothpicks, baadhi ya furniture, packaging materials, simple plastic products, sukari na bidhaa nyingine ndogondogo ambazo teknolojia yake siyo rocket science.

Kwa nini container itoke China kuleta bidhaa ambayo tunaweza kuizalisha Kibaha, Morogoro, Tanga, Mwanza au Mbeya? Kama tunalazimika kuileta iwe ni kwa vipindi vya uadimu au kama uzalishaji hautoshelezi tu!!

Hapa ndipo tunapopoteza foreign currency na wakati huohuo tunakosa nafasi ya kutengeneza ajira.

Badala yake tujenge mazingira yatakayofanya bidhaa hizo Made in Tanzania ziwe competitive kwa quality na price na ziteke soko la SADC.

Nne, hata relationship yetu na China na partners wengine ibadilike kidogo.

China ni strategic economic partner wetu na hilo halina ubishi. Lakini tunahitaji kufika mahali tuseme:

"Hii bidhaa msituuzie tu kutoka China; njoo uitengeneze Tanzania na pesa yako sharti iwekwe kwenye mabenki ya kitanzania."

Tunataka factories hapa. Tunataka joint ventures. Tunataka technology transfer. Tunataka Watanzania waingie kwenye supply chains.

Kwa baadhi ya bidhaa ambazo tuna soko la kutosha na malighafi zake zinapatikana hapa, direction iwe local production first badala ya importation forever.

Lakini kubwa kuliko yote kwangu ni hili:

PREDICTABILITY YA MAZINGIRA YA UWEKEZAJI​

Hili nadhani ndilo jambo muhimu kuliko yote.

Mwekezaji anayekuja Tanzania leo anatakiwa awe na uwezo wa kufanya projection ya miaka 10 au 20 mbele.

Ajue mfumo wa kodi.

Ajue mfumo wa leseni.

Ajue tozo.

Ajue masharti ya kuingiza mitambo.

Ajue sera ya sekta anayowekeza.

Na Serikali ikitaka kufanya major policy change, kuwe na consultation na reasonable transition period.

Tusijenge mazingira ambayo mtu anaweka USD milioni 50 leo halafu baada ya miaka miwili anaamka asubuhi anakutana na policy mpya inayobadilisha kabisa business model yake au Enforcements za regulatory bodies zisizomithirika na zisizofuata utaratibu wala kujali kwamba huu ni uwekezaji mkubwa.

Capital loves certainty.

Hata kodi ikiwa ipo, mwekezaji anaweza kuiweka kwenye calculations zake. Tatizo kubwa ni pale ambapo hawezi kutabiri kesho itakuwaje.

Kwa hiyo kwangu industrialisation yetu isimame kwenye nguzo chache rahisi:

Panga biashara → Jenga masoko rasmi → Fufua viwanda → Zalisha tunachoweza kuzalisha → Punguza unnecessary imports → Vutia technology transfer → Linda ushindani → Halafu zaidi ya yote, jenga predictable investment environment.

Tukifanya hayo kwa consistency kwa miaka 10–20, naamini kabisa tunaweza kubadilisha structure ya uchumi wetu kutoka kuwa taifa linalouza malighafi na kununua bidhaa zilizokamilika, kwenda kuwa uchumi unaozalisha, unaongeza thamani na unaouza bidhaa zake ndani na nje ya nchi. Kwa kufanya hivi Dira 2050 tutaifikia kama tunasukuma mlevi!

Ni mawazo yangu tu.

Wenzetu waliofanikiwa kwenye industrialisation walifanya nini ambacho sisi bado hatujafanya?




MWISHO KABISA

Tujifunze kwa Indonesia.
Indonesia walibadili approach yao: badala ya kuendelea kuuza malighafi na kuagiza bidhaa zilizoongezwa thamani, wakasukuma sera ya downstreaming; kwamba, rasilimali zao zichakatwe na kuongezewa thamani nchini.

Mfano mkubwa ni nickel; wakasukuma wawekezaji kujenga smelters na viwanda ndani ya Indonesia, hatua iliyovutia uwekezaji mkubwa hadi kwenye battery na EV supply chain.

Tanzania nasi tunahitaji mindset hiyo: unaweza kutaka soko letu na malighafi zetu, lakini kwa bidhaa tunazoweza kuzalisha hapa, njoo uweke kiwanda hapa.

Tusiuze malighafi na kununua bidhaa milele (Iwe mwiko kabisa).

Rasilimali zetu ziwe sababu ya viwanda kujengwa Tanzania, na kila anaezitaka rasilimali zetu aelewe kwamba atachakatia hapahapa iwe Tanzanite, Cobalt, Magogo, Samaki, mazao ya kilimo, ngozi nk

 

[Doyi]

Duh

 

[comrade_kipepe]

Noma, kila nyumba iliyoangalia Barbara lazima iwe na mafrem

 

[N'yadikwa]

Noma, kila nyumba iliyoangalia Barbara lazima iwe na mafrem

muhimu sana kudhibiti ujenzi holela wa fremu kwenye kila nyumba iliyo kando ya barabara hii italinda mipango miji na matumizi sahihi ya ardhi. Kuacha kila nyumba kuwa eneo la biashara kunasababisha makazi kugeuka commercial strips zisizo na mpangilio, kuongeza foleni, parking holela, ajali, taka na kelele, huku kukizuia nafasi ya upanuzi wa barabara na kudhoofisha masoko rasmi yaliyopangwa. Suluhisho ni kuweka zoning madhubuti, biashara nyingi zikielekezwa kwenye masoko na maeneo rasmi ya kibiashara, huku mitaani zikiruhusiwa huduma muhimu za karibu kwa mujibu wa mipango ya eneo.

 

[N'yadikwa]

Duh

acha kabisa jombaa

 

[Vishu Mtata]

Hakika ni kweli kabisa.

 

[field marshall1]

MAPENDEKEZO YANGU: TUKITAKA KUJENGA UCHUMI WA UZALISHAJI, KUNA MAAMUZI MAGUMU LAZIMA TUANZE KUYAFANYA

Kuna mambo ambayo naamini kabisa tukiamua kuyafanya kwa nia ya dhati yanaweza kubadilisha namna uchumi wetu unavyofanya kazi.

Kwanza, tupange upya biashara zetu mijini.

Hii tabia ya kila nyumba inayojengwa lazima mbele iwe na fremu nne, tano au kumi za biashara nafikiri tunahitaji kuifikiria upya.

Mwisho wake kila mtaa unakuwa commercial area isiyopangwa.

Kwa nini tusijenge na kuimarisha masoko rasmi yenye miundombinu mizuri, halafu biashara nyingi za consumer goods zikajikita huko?

Maeneo ya makazi yabaki zaidi kuwa residential, huku tukiruhusu huduma muhimu za karibu kama maduka ya dawa, maduka madogo ya mahitaji ya lazima na huduma nyingine ambazo mwananchi anahitaji ndani ya neighbourhood.

Masoko yakijengwa vizuri, yakawa safi, salama, yana parking, vyoo, maji na miundombinu inayostahili, biashara nazo zinakuwa concentrated na Serikali inakuwa na urahisi wa kupanga miji na kusimamia shughuli za biashara.

Pili, turudi kwa nguvu kwenye viwanda.

Tumekuwa tukizungumza kuhusu Tanzania ya viwanda kwa miaka mingi.

Nadhani sasa tunahitaji kwenda hatua nyingine: Which industries are strategic to Tanzania?

Tutengeneze orodha kabisa.

Viwanda muhimu vilivyokufa au kudhoofika tuangalie namna ya kuvifufua.

Tujenge uwezo kwenye textiles, leather, pharmaceuticals, fertilizers, food processing, packaging, construction materials, spare parts na maeneo mengine ambayo tuna comparative advantage.

Tatu, kuna bidhaa nyingine honestly hatuna sababu ya kuendelea kuagiza.

Chopsticks, toothpicks, baadhi ya furniture, packaging materials, simple plastic products, sukari na bidhaa nyingine ndogondogo ambazo teknolojia yake siyo rocket science.

Kwa nini container itoke China kuleta bidhaa ambayo tunaweza kuizalisha Kibaha, Morogoro, Tanga, Mwanza au Mbeya? Kama tunalazimika kuileta iwe ni kwa vipindi vya uadimu au kama uzalishaji hautoshelezi tu!!

Hapa ndipo tunapopoteza foreign currency na wakati huohuo tunakosa nafasi ya kutengeneza ajira.

Badala yake tujenge mazingira yatakayofanya bidhaa hizo Made in Tanzania ziwe competitive kwa quality na price na ziteke soko la SADC.

Nne, hata relationship yetu na China na partners wengine ibadilike kidogo.

China ni strategic economic partner wetu na hilo halina ubishi. Lakini tunahitaji kufika mahali tuseme:

"Hii bidhaa msituuzie tu kutoka China; njoo uitengeneze Tanzania na pesa yako sharti iwekwe kwenye mabenki ya kitanzania."

Tunataka factories hapa. Tunataka joint ventures. Tunataka technology transfer. Tunataka Watanzania waingie kwenye supply chains.

Kwa baadhi ya bidhaa ambazo tuna soko la kutosha na malighafi zake zinapatikana hapa, direction iwe local production first badala ya importation forever.

Lakini kubwa kuliko yote kwangu ni hili:

PREDICTABILITY YA MAZINGIRA YA UWEKEZAJI​

Hili nadhani ndilo jambo muhimu kuliko yote.

Mwekezaji anayekuja Tanzania leo anatakiwa awe na uwezo wa kufanya projection ya miaka 10 au 20 mbele.

Ajue mfumo wa kodi.

Ajue mfumo wa leseni.

Ajue tozo.

Ajue masharti ya kuingiza mitambo.

Ajue sera ya sekta anayowekeza.

Na Serikali ikitaka kufanya major policy change, kuwe na consultation na reasonable transition period.

Tusijenge mazingira ambayo mtu anaweka USD milioni 50 leo halafu baada ya miaka miwili anaamka asubuhi anakutana na policy mpya inayobadilisha kabisa business model yake au Enforcements za regulatory bodies zisizomithirika na zisizofuata utaratibu wala kujali kwamba huu ni uwekezaji mkubwa.

Capital loves certainty.

Hata kodi ikiwa ipo, mwekezaji anaweza kuiweka kwenye calculations zake. Tatizo kubwa ni pale ambapo hawezi kutabiri kesho itakuwaje.

Kwa hiyo kwangu industrialisation yetu isimame kwenye nguzo chache rahisi:

Panga biashara → Jenga masoko rasmi → Fufua viwanda → Zalisha tunachoweza kuzalisha → Punguza unnecessary imports → Vutia technology transfer → Linda ushindani → Halafu zaidi ya yote, jenga predictable investment environment.

Tukifanya hayo kwa consistency kwa miaka 10–20, naamini kabisa tunaweza kubadilisha structure ya uchumi wetu kutoka kuwa taifa linalouza malighafi na kununua bidhaa zilizokamilika, kwenda kuwa uchumi unaozalisha, unaongeza thamani na unaouza bidhaa zake ndani na nje ya nchi. Kwa kufanya hivi Dira 2050 tutaifikia kama tunasukuma mlevi!

Ni mawazo yangu tu.

Wenzetu waliofanikiwa kwenye industrialisation walifanya nini ambacho sisi bado hatujafanya?




MWISHO KABISA

Tujifunze kwa Indonesia.
Indonesia walibadili approach yao: badala ya kuendelea kuuza malighafi na kuagiza bidhaa zilizoongezwa thamani, wakasukuma sera ya downstreaming; kwamba, rasilimali zao zichakatwe na kuongezewa thamani nchini.

Mfano mkubwa ni nickel; wakasukuma wawekezaji kujenga smelters na viwanda ndani ya Indonesia, hatua iliyovutia uwekezaji mkubwa hadi kwenye battery na EV supply chain.

Tanzania nasi tunahitaji mindset hiyo: unaweza kutaka soko letu na malighafi zetu, lakini kwa bidhaa tunazoweza kuzalisha hapa, njoo uweke kiwanda hapa.

Tusiuze malighafi na kununua bidhaa milele (Iwe mwiko kabisa).

Rasilimali zetu ziwe sababu ya viwanda kujengwa Tanzania, na kila anaezitaka rasilimali zetu aelewe kwamba atachakatia hapahapa iwe Tanzanite, Cobalt, Magogo, Samaki, mazao ya kilimo, ngozi nk

Tanzania kila mahali ni wachuuzi, barabarani, mbele ya ofisi za umma, stendi ya mabasi nk, Kungekuwa na sehemu maalum za kufanya biashara ingependeza, nchi hii haina utaratibu, merchandise zinawekwa ovyo ovyo kwenye vumbi, yaana hakuna mpangilio, Kariokoo na masoko mengine yamefurika hadi nje, barabara zilizojengwa kwa gharama kubwa zinazibwa na machinga....FUJO KILA MAHALI, hakuna mpangilio maalum. Hivi hao viongozi wenu mbona wanasafiri kila siku hawaoni umuhimu wa kuweka mpangilio maalum wenye kupendezesha miji na kuondoa misongamano. Kwanini masoko ya maana hayajengwi? Waafrika tuna shida sana.

 

[N'yadikwa]

Tanzania kila mahali ni wachuuzi, barabarani, mbele ya ofisi za umma, stendi ya mabasi nk, Kungekuwa na sehemu maalum za kufanya biashara ingependeza, nchi hii haina utaratibu, merchandise zinawekwa ovyo ovyo kwenye vumbi, yaana hakuna mpangilio, Kariokoo na masoko mengine yamefurika hadi nje, barabara zilizojengwa kwa gharama kubwa zinazibwa na machinga....FUJO KILA MAHALI, hakuna mpangilio maalum. Hivi hao viongozi wenu mbona wanasafiri kila siku hawaoni umuhimu wa kuweka mpangilio maalum wenye kupendezesha miji na kuondoa misongamano. Kwanini masoko ya maana hayajengwi? Waafrika tuna shida sana.

Unafika Kariakoo jioni au usiku au Soko Mjinga pale Mbeya Uyole na Soweto au Kabwe unakutana na watu wanakaanga vitumbua kwenye vumbi au wametandika Pilipili hoho chini na pembeni kuna mtaro wa maji taka yanavuja, unajiuliza halmashauri/Manispaa wako wapi wanafanya nini?

 

[Bush Dokta]

MAPENDEKEZO YANGU: TUKITAKA KUJENGA UCHUMI WA UZALISHAJI, KUNA MAAMUZI MAGUMU LAZIMA TUANZE KUYAFANYA

Kuna mambo ambayo naamini kabisa tukiamua kuyafanya kwa nia ya dhati yanaweza kubadilisha namna uchumi wetu unavyofanya kazi.

Kwanza, tupange upya biashara zetu mijini.

Hii tabia ya kila nyumba inayojengwa lazima mbele iwe na fremu nne, tano au kumi za biashara nafikiri tunahitaji kuifikiria upya.

Mwisho wake kila mtaa unakuwa commercial area isiyopangwa.

Kwa nini tusijenge na kuimarisha masoko rasmi yenye miundombinu mizuri, halafu biashara nyingi za consumer goods zikajikita huko?

Maeneo ya makazi yabaki zaidi kuwa residential, huku tukiruhusu huduma muhimu za karibu kama maduka ya dawa, maduka madogo ya mahitaji ya lazima na huduma nyingine ambazo mwananchi anahitaji ndani ya neighbourhood.

Masoko yakijengwa vizuri, yakawa safi, salama, yana parking, vyoo, maji na miundombinu inayostahili, biashara nazo zinakuwa concentrated na Serikali inakuwa na urahisi wa kupanga miji na kusimamia shughuli za biashara.

Pili, turudi kwa nguvu kwenye viwanda.

Tumekuwa tukizungumza kuhusu Tanzania ya viwanda kwa miaka mingi.

Nadhani sasa tunahitaji kwenda hatua nyingine: Which industries are strategic to Tanzania?

Tutengeneze orodha kabisa.

Viwanda muhimu vilivyokufa au kudhoofika tuangalie namna ya kuvifufua.

Tujenge uwezo kwenye textiles, leather, pharmaceuticals, fertilizers, food processing, packaging, construction materials, spare parts na maeneo mengine ambayo tuna comparative advantage.

Tatu, kuna bidhaa nyingine honestly hatuna sababu ya kuendelea kuagiza.

Chopsticks, toothpicks, baadhi ya furniture, packaging materials, simple plastic products, sukari na bidhaa nyingine ndogondogo ambazo teknolojia yake siyo rocket science.

Kwa nini container itoke China kuleta bidhaa ambayo tunaweza kuizalisha Kibaha, Morogoro, Tanga, Mwanza au Mbeya? Kama tunalazimika kuileta iwe ni kwa vipindi vya uadimu au kama uzalishaji hautoshelezi tu!!

Hapa ndipo tunapopoteza foreign currency na wakati huohuo tunakosa nafasi ya kutengeneza ajira.

Badala yake tujenge mazingira yatakayofanya bidhaa hizo Made in Tanzania ziwe competitive kwa quality na price na ziteke soko la SADC.

Nne, hata relationship yetu na China na partners wengine ibadilike kidogo.

China ni strategic economic partner wetu na hilo halina ubishi. Lakini tunahitaji kufika mahali tuseme:

"Hii bidhaa msituuzie tu kutoka China; njoo uitengeneze Tanzania na pesa yako sharti iwekwe kwenye mabenki ya kitanzania."

Tunataka factories hapa. Tunataka joint ventures. Tunataka technology transfer. Tunataka Watanzania waingie kwenye supply chains.

Kwa baadhi ya bidhaa ambazo tuna soko la kutosha na malighafi zake zinapatikana hapa, direction iwe local production first badala ya importation forever.

Lakini kubwa kuliko yote kwangu ni hili:

PREDICTABILITY YA MAZINGIRA YA UWEKEZAJI​

Hili nadhani ndilo jambo muhimu kuliko yote.

Mwekezaji anayekuja Tanzania leo anatakiwa awe na uwezo wa kufanya projection ya miaka 10 au 20 mbele.

Ajue mfumo wa kodi.

Ajue mfumo wa leseni.

Ajue tozo.

Ajue masharti ya kuingiza mitambo.

Ajue sera ya sekta anayowekeza.

Na Serikali ikitaka kufanya major policy change, kuwe na consultation na reasonable transition period.

Tusijenge mazingira ambayo mtu anaweka USD milioni 50 leo halafu baada ya miaka miwili anaamka asubuhi anakutana na policy mpya inayobadilisha kabisa business model yake au Enforcements za regulatory bodies zisizomithirika na zisizofuata utaratibu wala kujali kwamba huu ni uwekezaji mkubwa.

Capital loves certainty.

Hata kodi ikiwa ipo, mwekezaji anaweza kuiweka kwenye calculations zake. Tatizo kubwa ni pale ambapo hawezi kutabiri kesho itakuwaje.

Kwa hiyo kwangu industrialisation yetu isimame kwenye nguzo chache rahisi:

Panga biashara → Jenga masoko rasmi → Fufua viwanda → Zalisha tunachoweza kuzalisha → Punguza unnecessary imports → Vutia technology transfer → Linda ushindani → Halafu zaidi ya yote, jenga predictable investment environment.

Tukifanya hayo kwa consistency kwa miaka 10–20, naamini kabisa tunaweza kubadilisha structure ya uchumi wetu kutoka kuwa taifa linalouza malighafi na kununua bidhaa zilizokamilika, kwenda kuwa uchumi unaozalisha, unaongeza thamani na unaouza bidhaa zake ndani na nje ya nchi. Kwa kufanya hivi Dira 2050 tutaifikia kama tunasukuma mlevi!

Ni mawazo yangu tu.

Wenzetu waliofanikiwa kwenye industrialisation walifanya nini ambacho sisi bado hatujafanya?




MWISHO KABISA

Tujifunze kwa Indonesia.
Indonesia walibadili approach yao: badala ya kuendelea kuuza malighafi na kuagiza bidhaa zilizoongezwa thamani, wakasukuma sera ya downstreaming; kwamba, rasilimali zao zichakatwe na kuongezewa thamani nchini.

Mfano mkubwa ni nickel; wakasukuma wawekezaji kujenga smelters na viwanda ndani ya Indonesia, hatua iliyovutia uwekezaji mkubwa hadi kwenye battery na EV supply chain.

Tanzania nasi tunahitaji mindset hiyo: unaweza kutaka soko letu na malighafi zetu, lakini kwa bidhaa tunazoweza kuzalisha hapa, njoo uweke kiwanda hapa.

Tusiuze malighafi na kununua bidhaa milele (Iwe mwiko kabisa).

Rasilimali zetu ziwe sababu ya viwanda kujengwa Tanzania, na kila anaezitaka rasilimali zetu aelewe kwamba atachakatia hapahapa iwe Tanzanite, Cobalt, Magogo, Samaki, mazao ya kilimo, ngozi nk

Tigo pesa, Mpesa, Airtel money, halopes imekuwa ndio uchumi wa Dar🤣🤣🤣

 

[N'yadikwa]

Tigo pesa, Mpesa, Airtel money, halopes imekuwa ndio uchumi wa Dar🤣🤣🤣

Hii sina shida nayo muhimu udhibiti sio kila mahala mtu anaweka genge lake au kibanda cha hizo mobile money...yaani ukitembea nchi za wenzetu ndio unaona uholela tulio nao...hapo hujazungumzia bajaj kwenye miji kama tunduma mbeya mjini na sasa imeanza Dar yaani zimekuwa hazina utaratibu wakati zilifaa kutoa huduma za usafirishaji pembezoni kuleta watu barabara kuu, sasa siasa imefanya kila kitu ni siasa tu! bad!

 

[Bush Dokta]

Tanzania kila mahali ni wachuuzi, barabarani, mbele ya ofisi za umma, stendi ya mabasi nk, Kungekuwa na sehemu maalum za kufanya biashara ingependeza, nchi hii haina utaratibu, merchandise zinawekwa ovyo ovyo kwenye vumbi, yaana hakuna mpangilio, Kariokoo na masoko mengine yamefurika hadi nje, barabara zilizojengwa kwa gharama kubwa zinazibwa na machinga....FUJO KILA MAHALI, hakuna mpangilio maalum. Hivi hao viongozi wenu mbona wanasafiri kila siku hawaoni umuhimu wa kuweka mpangilio maalum wenye kupendezesha miji na kuondoa misongamano. Kwanini masoko ya maana hayajengwi? Waafrika tuna shida sana.

Waanze kwanza kuzima vipaz sauti vy machinga pale Manzese,Nakumbushia, Kariakoo, Mbagala, Mbezi hii itakuwa jambo kubwa

 

[N'yadikwa]

Waanze kwanza kuzima vipaz sauti vy machinga pale Manzese,Nakumbushia, Kariakoo, Mbagala, Mbezi hii itakuwa jambo kubwa

Imekuwa ni uchafuzi wa mazingira huelewi usikilize kipi

 

[P didi]

MAPENDEKEZO YANGU: TUKITAKA KUJENGA UCHUMI WA UZALISHAJI, KUNA MAAMUZI MAGUMU LAZIMA TUANZE KUYAFANYA

Kuna mambo ambayo naamini kabisa tukiamua kuyafanya kwa nia ya dhati yanaweza kubadilisha namna uchumi wetu unavyofanya kazi.

Kwanza, tupange upya biashara zetu mijini.

Hii tabia ya kila nyumba inayojengwa lazima mbele iwe na fremu nne, tano au kumi za biashara nafikiri tunahitaji kuifikiria upya.

Mwisho wake kila mtaa unakuwa commercial area isiyopangwa.

Kwa nini tusijenge na kuimarisha masoko rasmi yenye miundombinu mizuri, halafu biashara nyingi za consumer goods zikajikita huko?

Maeneo ya makazi yabaki zaidi kuwa residential, huku tukiruhusu huduma muhimu za karibu kama maduka ya dawa, maduka madogo ya mahitaji ya lazima na huduma nyingine ambazo mwananchi anahitaji ndani ya neighbourhood.

Masoko yakijengwa vizuri, yakawa safi, salama, yana parking, vyoo, maji na miundombinu inayostahili, biashara nazo zinakuwa concentrated na Serikali inakuwa na urahisi wa kupanga miji na kusimamia shughuli za biashara.

Pili, turudi kwa nguvu kwenye viwanda.

Tumekuwa tukizungumza kuhusu Tanzania ya viwanda kwa miaka mingi.

Nadhani sasa tunahitaji kwenda hatua nyingine: Which industries are strategic to Tanzania?

Tutengeneze orodha kabisa.

Viwanda muhimu vilivyokufa au kudhoofika tuangalie namna ya kuvifufua.

Tujenge uwezo kwenye textiles, leather, pharmaceuticals, fertilizers, food processing, packaging, construction materials, spare parts na maeneo mengine ambayo tuna comparative advantage.

Tatu, kuna bidhaa nyingine honestly hatuna sababu ya kuendelea kuagiza.

Chopsticks, toothpicks, baadhi ya furniture, packaging materials, simple plastic products, sukari na bidhaa nyingine ndogondogo ambazo teknolojia yake siyo rocket science.

Kwa nini container itoke China kuleta bidhaa ambayo tunaweza kuizalisha Kibaha, Morogoro, Tanga, Mwanza au Mbeya? Kama tunalazimika kuileta iwe ni kwa vipindi vya uadimu au kama uzalishaji hautoshelezi tu!!

Hapa ndipo tunapopoteza foreign currency na wakati huohuo tunakosa nafasi ya kutengeneza ajira.

Badala yake tujenge mazingira yatakayofanya bidhaa hizo Made in Tanzania ziwe competitive kwa quality na price na ziteke soko la SADC.

Nne, hata relationship yetu na China na partners wengine ibadilike kidogo.

China ni strategic economic partner wetu na hilo halina ubishi. Lakini tunahitaji kufika mahali tuseme:

"Hii bidhaa msituuzie tu kutoka China; njoo uitengeneze Tanzania na pesa yako sharti iwekwe kwenye mabenki ya kitanzania."

Tunataka factories hapa. Tunataka joint ventures. Tunataka technology transfer. Tunataka Watanzania waingie kwenye supply chains.

Kwa baadhi ya bidhaa ambazo tuna soko la kutosha na malighafi zake zinapatikana hapa, direction iwe local production first badala ya importation forever.

Lakini kubwa kuliko yote kwangu ni hili:

PREDICTABILITY YA MAZINGIRA YA UWEKEZAJI​

Hili nadhani ndilo jambo muhimu kuliko yote.

Mwekezaji anayekuja Tanzania leo anatakiwa awe na uwezo wa kufanya projection ya miaka 10 au 20 mbele.

Ajue mfumo wa kodi.

Ajue mfumo wa leseni.

Ajue tozo.

Ajue masharti ya kuingiza mitambo.

Ajue sera ya sekta anayowekeza.

Na Serikali ikitaka kufanya major policy change, kuwe na consultation na reasonable transition period.

Tusijenge mazingira ambayo mtu anaweka USD milioni 50 leo halafu baada ya miaka miwili anaamka asubuhi anakutana na policy mpya inayobadilisha kabisa business model yake au Enforcements za regulatory bodies zisizomithirika na zisizofuata utaratibu wala kujali kwamba huu ni uwekezaji mkubwa.

Capital loves certainty.

Hata kodi ikiwa ipo, mwekezaji anaweza kuiweka kwenye calculations zake. Tatizo kubwa ni pale ambapo hawezi kutabiri kesho itakuwaje.

Kwa hiyo kwangu industrialisation yetu isimame kwenye nguzo chache rahisi:

Panga biashara → Jenga masoko rasmi → Fufua viwanda → Zalisha tunachoweza kuzalisha → Punguza unnecessary imports → Vutia technology transfer → Linda ushindani → Halafu zaidi ya yote, jenga predictable investment environment.

Tukifanya hayo kwa consistency kwa miaka 10–20, naamini kabisa tunaweza kubadilisha structure ya uchumi wetu kutoka kuwa taifa linalouza malighafi na kununua bidhaa zilizokamilika, kwenda kuwa uchumi unaozalisha, unaongeza thamani na unaouza bidhaa zake ndani na nje ya nchi. Kwa kufanya hivi Dira 2050 tutaifikia kama tunasukuma mlevi!

Ni mawazo yangu tu.

Wenzetu waliofanikiwa kwenye industrialisation walifanya nini ambacho sisi bado hatujafanya?




MWISHO KABISA

Tujifunze kwa Indonesia.
Indonesia walibadili approach yao: badala ya kuendelea kuuza malighafi na kuagiza bidhaa zilizoongezwa thamani, wakasukuma sera ya downstreaming; kwamba, rasilimali zao zichakatwe na kuongezewa thamani nchini.

Mfano mkubwa ni nickel; wakasukuma wawekezaji kujenga smelters na viwanda ndani ya Indonesia, hatua iliyovutia uwekezaji mkubwa hadi kwenye battery na EV supply chain.

Tanzania nasi tunahitaji mindset hiyo: unaweza kutaka soko letu na malighafi zetu, lakini kwa bidhaa tunazoweza kuzalisha hapa, njoo uweke kiwanda hapa.

Tusiuze malighafi na kununua bidhaa milele (Iwe mwiko kabisa).

Rasilimali zetu ziwe sababu ya viwanda kujengwa Tanzania, na kila anaezitaka rasilimali zetu aelewe kwamba atachakatia hapahapa iwe Tanzanite, Cobalt, Magogo, Samaki, mazao ya kilimo, ngozi nk

Kipanya anapiga kelele wenyewe ccm hawataki.

 

[Pendaelli]

Kwenye mipango miji nadhani kuna hitaji marekebisho makubwa sana .
Naomba kutolea mfano sehemu fulani bunju B panaitwa.
Miaka 5 nyuma hapakuwa na msongamano uliopo.

Pana kituo cha bajaji zinaenda ukanda wote wa pwani ya bagamoyo kama zinga, kerege, kimele , mapinga nk, kwahio pana bajaji zisizo pungua 200.

Pana vijiwe vya boda boda zaidi ya vitano na kwa ujumla bodaboda hazipingui 300.

Daladala zinazo enda bagamoyo ndio sehemu yake ya kupakia abiria , na daladala zinazotoka mjini ndio sehemu yake ya kushusha abiria.

Mabasi yanayo enda kaskazini yanashusha na kupakia abiria hapo .

Malori na magari madogo yanayo beba mizigo kama mchanga , maguta nk ndio yakapaki yakisubiri oda za mizigo.

Biashara ndogondogo zile zinazo pangwa chini, magenge na meza za bidhaa ndogo ndogo, hapakosi wafanya biashara wadogo wasiopungua 200.
Fremu za maduka madogo na makubwa hazipungui 500.

Yote hayo yapo kwenye eneo la barabara ya mkoa , ambao hiko kipande hakifiki umbali wa mita 700.

Pamekuwa na msongamano usio kuwa wa kawaida kiasi barabara hio haipitiki kwa wepesi.

Ila halmashauri ya kinondoni ipo na wala hamna juhudi zozote inayo onyesha kukabili hali hio.

 

[N'yadikwa]

Wakati mwingine hata mabarabara yanakuwa finyu sababu ya uholela wa biashara...bajaji anasimama barabarani, Mwakibinga nae anasimama kununua biskuti za mtoto kwenye barabara na kuleteleza foleni...yaani sisi bwana!

 

[P didi]

Kwenye mipango miji nadhani kuna hitaji marekebisho makubwa sana .
Naomba kutolea mfano sehemu fulani bunju B panaitwa.
Miaka 5 nyuma hapakuwa na msongamano uliopo.

Pana kituo cha bajaji zinaenda ukanda wote wa pwani ya bagamoyo kama zinga, kerege, kimele , mapinga nk, kwahio pana bajaji zisizo pungua 200.

Pana vijiwe vya boda boda zaidi ya vitano na kwa ujumla bodaboda hazipingui 300.

Daladala zinazo enda bagamoyo ndio sehemu yake ya kupakia abiria , na daladala zinazotoka mjini ndio sehemu yake ya kushusha abiria.

Mabasi yanayo enda kaskazini yanashusha na kupakia abiria hapo .

Malori na magari madogo yanayo beba mizigo kama mchanga , maguta nk ndio yakapaki yakisubiri oda za mizigo.

Biashara ndogondogo zile zinazo pangwa chini, magenge na meza za bidhaa ndogo ndogo, hapakosi wafanya biashara wadogo wasiopungua 200.
Fremu za maduka madogo na makubwa hazipungui 500.

Yote hayo yapo kwenye eneo la barabara ya mkoa , ambao hiko kipande hakifiki umbali wa mita 700.

Pamekuwa na msongamano usio kuwa wa kawaida kiasi barabara hio haipitiki kwa wepesi.

Ila halmashauri ya kinondoni ipo na wala hamna juhudi zozote inayo onyesha kukabili hali hio.

Ccm wapo kwa maslahi yao binafsi na si ya taifa.

 

[kawombe]

Haya yote ni CCM tu.
Kazi ni kipimo cha utu