Kijana wa Ifoza
JF-Expert Member
- Oct 31, 2025
- 1,180
- 2,302
Msemo wa Eleanor Roosevelt na kioo cha fikra zetu hapa jukwaani
Heshima kwenu wakuu wa jukwaa hili la kipekee.
Leo nimekaa chini na kutafakari kwa kina kuhusu kauli moja maarufu sana duniani inayohusishwa na Eleanor Roosevelt, mke wa aliyekuwa Rais wa Marekani, Franklin D. Roosevelt. Aliwahi kusema kwamba "akili kubwa hujadili mawazo, akili za kati hujadili matukio, na akili ndogo hujadili watu". (Great minds discuss ideas; average minds discuss events; small minds discuss people).
Wengi wetu tumeuona msemo huu ukisambaa kwenye kurasa mbalimbali, lakini mara chache sana tunauvua nguo ili kuuona katika uhalisia wa maisha yetu ya kila siku, mifumo yetu ya malezi, na namna tunavyotumia muda wetu hapa jukwaani, majumbani ama kazini. Ukichunguza kwa umakini, utagundua kuwa huu ni kioo halisi kinachoakisi kiwango cha ukomavu wetu wa kiakili na kijamii.
Katika ngazi ya chini kabisa ya piramidi ya fikra za kibinadamu, Eleanor Roosevelt anaweka kundi la watu wanaotumia muda na uwezo wao wote wa kiakili kujadili watu wengine. Hapa hatuzungumzii tu ule udaku wa mitaani, bali tunazungumzia tabia sugu ya kiakili ambapo mtu haoni thamani ya kitu kingine chochote isipokuwa maisha binafsi ya watu wengine. Ni nani kafilisika, nani ameachika, au nani amefanya siri gani. Kisaikolojia, hii ni njia rahisi sana ya kujifariji na kukimbia kukabiliana na mapungufu ya maisha yako mwenewe. Ni rahisi kunyooshea kidole maisha ya mtu mwingine kuliko kusoma kitabu, kujifunza ujuzi mpya, au kutatua changamoto zako za kiuchumi. Unapowekeza akili yako kwenye maisha ya mtu, unampa mtu huyo nguvu ya kutawala hisia na mwelekeo wako bila yeye mwenyewe kujua. Hili kundi ni la wale Akili ndogo hujadili watu.
Kundi la pili liko juu kidogo, ambalo ni la akili za kati zinazojadili matukio. Hawa hawajishughulishi sana na nani kafanya nini katika maisha binafsi, bali wanajishughulishi na nini kimetokea. Wanajadili matukio ya kijamii, kisiasa, michezo, au mambo yanayoibuka kwa sasa hapa JamiiForums. Kundi hili ni muhimu kwa sababu linajenga uelewa wa mazingira, lakini Roosevelt analiita kundi la akili za kati kwa sababu kubaki kwenye matukio pekee kunamfanya mtu kuwa wa kukurupuka na kuitikia tu badala ya kuwa mletaji wa suluhisho.
Ugonjwa huu wa kubaki kwenye ngazi ya kati unadhihirika wazi hivi karibuni hapa jukwaani kupitia wimbi la baadhi ya wanachama kuwashambulia wale wote wanaotumia zana, mitindo, au mifumo mipya na ya kisasa katika kuandaa na kuwasilisha makala zao. Mtu mwenye akili ya kati anapoona uandishi uliorahisishwa au uliotumia mbinu ngeni za kimuundo, hashindani naye kwa hoja au mantiki iliyopo kwenye maandishi yale. Badala yake, anageuza lile tukio la kuonekana kwa mfumo huo mpya kuwa ndio uwanja wa vita. Anaanza kutoa maneno ya kejeli, kushambulia muundo wa uandishi, au kuhukumu uwezo wa mwandishi kiitikadi. Wanabaki kushambulia chombo kilichotumika au mtindo wa nje na kusahau kabisa kuwa jukwaa linahitaji maudhui yenye mashiko, haijalishi yamepitishwa au kurahisishwa katika muundo gani wa kisasa.
Hapa ndipo tunapohitaji kuvuka na kuhamia kwenye kilele cha ukomavu wa kiakili, ambapo akili kubwa hujadili mawazo. Akili kubwa haitazami watu kama chanzo cha mjadala, na haishishii nguvu zake kwenye kuhuzunika au kupiga vita mabadiliko ya mifumo na zana za kazi. Badala yake, inatumia matukio na mageuzi ya kijamii kama malighafi ya kuzalisha mawazo, mifumo, na falsafa mpya.
Mtu mwenye akili kubwa anapoona mdahalo au makala iliyotengenezwa kwa mtindo wowote ule hapa jukwaani, yeye hajikiti kwenye kushambulia namna kazi hiyo ilivyowekwa. Anachokifanya ni kuichambua ile hoja iliyowekwa mezani na kujiuliza kama wazo hili lina mantiki au lina tija kwa jamii yetu. Zaidi ya hapo, akili kubwa inajadili dhana ya mabadiliko yenyewe kama fursa au changamoto ya kimkakati. Wanajiuliza jinsi ya kutumia mifumo mipya kuongeza uzalishaji na ufanisi wa fikra zetu, jinsi ya kulinda uhalisia wa jamii huku tukikumbatia njia bora zaidi za utendaji, na kwa namna gani tunaweza kujifunza vitu vipya ili tusiachwe nyuma na kasi ya ulimwengu. Huu ndio weledi wa hali ya juu. Badala ya kulalamikia ujio wa mitindo au mifumo mipya na kuwashambulia wale wanaoikumbatia, akili kubwa inajadili namna ya kutumia mabadiliko hayo kama daraja la kusukuma mbele gurudumu la maendeleo ya kifikra na kiuchumi.
Kila mmoja wetu ana vipande vyote vitatu ndani yake. Kuna muda tunajadili watu, kuna muda tunajadili matukio, na kuna muda tunajadili mawazo. Siri ya mafanikio na maendeleo ya mtu binafsi na taifa kwa ujumla ipo kwenye wapi tunatumia asilimia kubwa ya muda wetu. Kama tunataka kubadilisha maisha yetu na kuboresha ubora wa majadiliano hapa JamiiForums, lazima tuhame kwa makusudi kutoka kwenye kushambulia watu na zana au mitindo wanayotumia, tupite kwenye kuchambua tu matukio bila tija, na tuelekeze nguvu zetu kwenye kujenga na kujadili mawazo yatakayotatua changamoto zetu za sasa na za vizazi vijavyo.
Wakuu, mtazamo wenu ni upi katika hili? Ni mambo gani unadhani yanatukwamisha kama jamii kuhamia kwenye ngazi hii ya akili kubwa?
Mjadala upo wazi.
Ndimi Kijana wa Ifoza
Heshima kwenu wakuu wa jukwaa hili la kipekee.
Leo nimekaa chini na kutafakari kwa kina kuhusu kauli moja maarufu sana duniani inayohusishwa na Eleanor Roosevelt, mke wa aliyekuwa Rais wa Marekani, Franklin D. Roosevelt. Aliwahi kusema kwamba "akili kubwa hujadili mawazo, akili za kati hujadili matukio, na akili ndogo hujadili watu". (Great minds discuss ideas; average minds discuss events; small minds discuss people).
Wengi wetu tumeuona msemo huu ukisambaa kwenye kurasa mbalimbali, lakini mara chache sana tunauvua nguo ili kuuona katika uhalisia wa maisha yetu ya kila siku, mifumo yetu ya malezi, na namna tunavyotumia muda wetu hapa jukwaani, majumbani ama kazini. Ukichunguza kwa umakini, utagundua kuwa huu ni kioo halisi kinachoakisi kiwango cha ukomavu wetu wa kiakili na kijamii.
Katika ngazi ya chini kabisa ya piramidi ya fikra za kibinadamu, Eleanor Roosevelt anaweka kundi la watu wanaotumia muda na uwezo wao wote wa kiakili kujadili watu wengine. Hapa hatuzungumzii tu ule udaku wa mitaani, bali tunazungumzia tabia sugu ya kiakili ambapo mtu haoni thamani ya kitu kingine chochote isipokuwa maisha binafsi ya watu wengine. Ni nani kafilisika, nani ameachika, au nani amefanya siri gani. Kisaikolojia, hii ni njia rahisi sana ya kujifariji na kukimbia kukabiliana na mapungufu ya maisha yako mwenewe. Ni rahisi kunyooshea kidole maisha ya mtu mwingine kuliko kusoma kitabu, kujifunza ujuzi mpya, au kutatua changamoto zako za kiuchumi. Unapowekeza akili yako kwenye maisha ya mtu, unampa mtu huyo nguvu ya kutawala hisia na mwelekeo wako bila yeye mwenyewe kujua. Hili kundi ni la wale Akili ndogo hujadili watu.
Kundi la pili liko juu kidogo, ambalo ni la akili za kati zinazojadili matukio. Hawa hawajishughulishi sana na nani kafanya nini katika maisha binafsi, bali wanajishughulishi na nini kimetokea. Wanajadili matukio ya kijamii, kisiasa, michezo, au mambo yanayoibuka kwa sasa hapa JamiiForums. Kundi hili ni muhimu kwa sababu linajenga uelewa wa mazingira, lakini Roosevelt analiita kundi la akili za kati kwa sababu kubaki kwenye matukio pekee kunamfanya mtu kuwa wa kukurupuka na kuitikia tu badala ya kuwa mletaji wa suluhisho.
Ugonjwa huu wa kubaki kwenye ngazi ya kati unadhihirika wazi hivi karibuni hapa jukwaani kupitia wimbi la baadhi ya wanachama kuwashambulia wale wote wanaotumia zana, mitindo, au mifumo mipya na ya kisasa katika kuandaa na kuwasilisha makala zao. Mtu mwenye akili ya kati anapoona uandishi uliorahisishwa au uliotumia mbinu ngeni za kimuundo, hashindani naye kwa hoja au mantiki iliyopo kwenye maandishi yale. Badala yake, anageuza lile tukio la kuonekana kwa mfumo huo mpya kuwa ndio uwanja wa vita. Anaanza kutoa maneno ya kejeli, kushambulia muundo wa uandishi, au kuhukumu uwezo wa mwandishi kiitikadi. Wanabaki kushambulia chombo kilichotumika au mtindo wa nje na kusahau kabisa kuwa jukwaa linahitaji maudhui yenye mashiko, haijalishi yamepitishwa au kurahisishwa katika muundo gani wa kisasa.
Hapa ndipo tunapohitaji kuvuka na kuhamia kwenye kilele cha ukomavu wa kiakili, ambapo akili kubwa hujadili mawazo. Akili kubwa haitazami watu kama chanzo cha mjadala, na haishishii nguvu zake kwenye kuhuzunika au kupiga vita mabadiliko ya mifumo na zana za kazi. Badala yake, inatumia matukio na mageuzi ya kijamii kama malighafi ya kuzalisha mawazo, mifumo, na falsafa mpya.
Mtu mwenye akili kubwa anapoona mdahalo au makala iliyotengenezwa kwa mtindo wowote ule hapa jukwaani, yeye hajikiti kwenye kushambulia namna kazi hiyo ilivyowekwa. Anachokifanya ni kuichambua ile hoja iliyowekwa mezani na kujiuliza kama wazo hili lina mantiki au lina tija kwa jamii yetu. Zaidi ya hapo, akili kubwa inajadili dhana ya mabadiliko yenyewe kama fursa au changamoto ya kimkakati. Wanajiuliza jinsi ya kutumia mifumo mipya kuongeza uzalishaji na ufanisi wa fikra zetu, jinsi ya kulinda uhalisia wa jamii huku tukikumbatia njia bora zaidi za utendaji, na kwa namna gani tunaweza kujifunza vitu vipya ili tusiachwe nyuma na kasi ya ulimwengu. Huu ndio weledi wa hali ya juu. Badala ya kulalamikia ujio wa mitindo au mifumo mipya na kuwashambulia wale wanaoikumbatia, akili kubwa inajadili namna ya kutumia mabadiliko hayo kama daraja la kusukuma mbele gurudumu la maendeleo ya kifikra na kiuchumi.
Kila mmoja wetu ana vipande vyote vitatu ndani yake. Kuna muda tunajadili watu, kuna muda tunajadili matukio, na kuna muda tunajadili mawazo. Siri ya mafanikio na maendeleo ya mtu binafsi na taifa kwa ujumla ipo kwenye wapi tunatumia asilimia kubwa ya muda wetu. Kama tunataka kubadilisha maisha yetu na kuboresha ubora wa majadiliano hapa JamiiForums, lazima tuhame kwa makusudi kutoka kwenye kushambulia watu na zana au mitindo wanayotumia, tupite kwenye kuchambua tu matukio bila tija, na tuelekeze nguvu zetu kwenye kujenga na kujadili mawazo yatakayotatua changamoto zetu za sasa na za vizazi vijavyo.
Wakuu, mtazamo wenu ni upi katika hili? Ni mambo gani unadhani yanatukwamisha kama jamii kuhamia kwenye ngazi hii ya akili kubwa?
Mjadala upo wazi.
Ndimi Kijana wa Ifoza