Uzi maalum wa kupeana Likes: Comment chochote upate "Like"

[Mwifwa]

Nadharia isemayo kuwa “Kiswahili ni Kiarabu”, Kiswahili ni Pijini”, “Kiswahili ni lugha ya vizalia”nk. Ukifuatiia nadharia hizo kwa maini tabaini kuwa zina kasoro ndani yake kwa kuwa zinakosa uthibtisho wa kisayans

 

[Shimba ya Buyenze]

 

[Mwifwa]

Nadharia isemayo kuwa “Kiswahili ni Kibantu”, kutokana na ushahidi wake ndiyo pekee yenye mantiki na mashiko kwa kuwa inathibitisha ubantu wa Kiswahili kisayansi kwa kuhusianisha isimu ya lugha za Kibantu na lugha ya Kiswahili. Uhusiano uliopo kati ya lugha hizo ndio unaotufanya tufikie hitimisho la kusema kuwa ‘Kiswahili ni Kibantu’.

 

[Shimba ya Buyenze]

 

[Mwifwa]

Uwapo wa msamiati wa baadhi ya lugha za kigeni katika Kiswahili si dai kuntu la kudhihirisha Kiswahili si Kibantu. Hii ni kwa sababu lugha zina tabia ya kuathiriana.

 

[Mwifwa]

Zipo lugha nyingi ambazo ukizichunguza zina maneno mengi kutoka katika lugha za Kilatini na Kigiriki. Kiingereza kuwa na msamiati kutoka katika lugha si hoja tosha ya kuweza kueleza kuwa Kiingereza ni Kigiriki au ni Kilatini

 

[Shimba ya Buyenze]

Nadharia isemayo kuwa “Kiswahili ni Kibantu”, kutokana na ushahidi wake ndiyo pekee yenye mantiki na mashiko kwa kuwa inathibitisha ubantu wa Kiswahili kisayansi kwa kuhusianisha isimu ya lugha za Kibantu na lugha ya Kiswahili. Uhusiano uliopo kati ya lugha hizo ndio unaotufanya tufikie hitimisho la kusema kuwa ‘Kiswahili ni Kibantu’.

Kiswahili ni Kiarabu [emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️[emoji125]‍♂️

 

[Mwifwa]

Matilaba ya makala haya hasa ni kuonyesha nafasi ya lugha za Kibantu katika lugha ya Kiswahili na umuhimu wake kwani lugha ya Kiswahili ni lugha za Kibantu na Kiswahili ni sawa na pande mbili za sarafu moja. Hatuwezi kuzungumzia Kiswahili pasi kukihusisha na lugha za Kibantu. Ndiyo maana hata nadharia yenyewe ikaitwa “Kiswahili ni Kibantu.”

 

[Mwifwa]

Lugha za Kibantu zina umuhimu mkubwa katika Kiswahili. Ingefaa kila mmoja aifahamu lugha yake ya Kibantu kwa lugha hiyo ni sehemu ya utamaduni wake na ni ushamba kuzitumia. Kwa hakika si sahihi kuwaza hivyo.

 

[Mwifwa]

Lugha za kibantu ndizo zinazotupatia ushahiidi kuntu a kuweza kutetea ‘Ubantu wa Kiswahili” kutokana na kuhusisha data katika pande hizo mbili yaani za Uswahili na za Ubantu. Uwiano wa sentensi za Kiswahili na za kibantu ni ndio unaoonyesha mfanano wa lugha hizo mbili. Kwa hakika inavutia kuona jinsi kulivyo na uwiano katika maumbo ya maneno, miundo ya tungo, viambishi, nk.

 

[Mwifwa]

Pia lugha za kibantu zina mchango mkubwa wa msamiati katika Kiswahili. Yapo baadhi ya maneno ambayo yamechukuliwa katika lugha za kibantu na kutumiwa katika lugha ya Kiswahili. Miongoni mwa maneno hayo ni Ikulu (KIgogo/Kisukuma), Ngeli (Kihaya), Bunge (Kigogo/Kisambaa) na mengineyo. Bila kusahua kuwa lugha ya Kiswahili ilisanifiwa kwa kutumia lahaja ya kibantu ambayo ni Kiunguja.

 

[myoyambendi]

00:05

 

[Shimba ya Buyenze]

 

[Mwifwa]

Vievile fasihi ya Kiswahili imechota semi, hadithi, nyinbo na kazi nyingine za fasihi kutoka katika fasihi za kimakabila. Mfano mzuri ni kazi za kifasihi zilizofanyiwa utafiti na Taasisi ya Taaluma ya Kiswahili ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, yaani hadithi, semi na nyingine katika fasihi za kimakabila na kuwekwa katika maandishi ya Kiswahili.

 

[myoyambendi]

Siku ingine

 

[Shimba ya Buyenze]

 

[Mwifwa]

Kutokana na nafasi ya lugha za kibantu katika Kiswahili, hatuna budi kuzifahanu lugha hizi. Ipo kila sababu ya wazazi na walezi kujenga mazingira ya watoto wao kuzifahamu lugha zao za kibantu hata kama wanaishi mijini ambako lugha hizo hazitumiwi daima. Hii ni kwa sababu lugha za kibantu ndiyo msingi wa lugha yetu adhimu ya Kiswahili.

 

[myoyambendi]

Iwe ya amani

 

[myoyambendi]

Baraka tele

 

[Shimba ya Buyenze]