Uzi maalum wa kupeana Likes: Comment chochote upate "Like"

Uzi maalum wa kupeana Likes: Comment chochote upate "Like"

Wangwa ni eneo la maji lililotengwa na bahari lakini kuna njia kwa maji kuingia na kutoka. Kama wangwa uko kwenye pwani na mito inaishia humo maji yake ni mchanganyiko wa maji ya chumvi na maji matamu. Kama wangwa haupokei maji ya mto na pia kuna njia nyembamba upande wa bahari tu inawezekana maji yake huwa na kiwango cha juu cha chumvi kutokana na uvukizaji.
 
Nyangwa zinaweza kutokea pale ambapo maji karibu na ufukoni hayana kina kirefu na mtelemko chini ya maji si mkali. Sharti lingine ni kwamba mawimbi ya kugonga ufukoni yasiwe makubwa mno.
 
Kawaida wangwa unatenganishwa na bahari kwa ulimi mwembamba wa nchi kavu uliojengwa na mkondo wa bahari uliobeba mchanga au matope, au na matope ya mto unaoishia humo. Katika bahari za tropiki matumbawe yanaweza kujenga ulimi huo.
 
Kuna pia nyangwa ndani ya atolli (kisiwa chenye umbo la mviringo) iliyojengwa na matumbawe na hapo pasipo na mito maji yake ni ya chumvi tu.
 
Nyangwa ni muhimu katika ekolojia ya bahari. Kuna samaki wengi kwa sababu spishi nyingi zinatega mayai katika nyangwa kwa sababu kina kifupi kinapunguza hatari kwa samaki changa ya kushambuliwa mara moja na samaki wakubwa. Ufuko wa nyangwa za tropiki unajaa mara nyingi miti ya mikoko na kati ya mizizi ya mikoko ni mahali pa spishi nyingi sana za viumbehai.
 
Kapa au wangwa (wengi: nyangwa) ni msitu unaokua katika maji ya chumvi kwenye fuko za bahari za kanda za tropiki na nusutropiki (kati ya latitudo za 25º kaskazini na 25º kusini). Jumla ya maeneo ya kapa duniani kote ilikuwa km² 137,800 (maili za mradi 53,190) katika nchi na maeneo 118 mwaka 2000[1][2].
 
Miti inayokua ndani ya nyangwa, kama mikoko na mikandaa, inaweza kumudu maji yenye chumvi nyingi. Na mizizi yao inaunda matawi yanayomea juu ya matope na kupumua hewa, kwa sababu matope hayana oksijeni ya kutosha. Spishi nyingine zinabebwa juu ya mizizi kama magongo.
 
Spishi za miti ya kapa zinazotokea Afrika ya Mashariki ni:

Familia Acanthaceae
Avicennia marina, Mchu (Grey mangrove)
Familia Combretaceae
Lumnitzera racemosa, Mkandaa dume (Tonga mangrove)
Familia Lythraceae
Sonneratia alba, Mliana (White mangrove)
Sonneratia caesolaria, Mkoko-mpia (Crabapple mangrove)
Familia Meliaceae
Xylocarpus granatum, Mkomafi (Cannonball mangrove)
Xylocarpus moluccensis, Mkelenge (Moluccan mangrove)
Familia Rhizophoraceae
Bruguiera gymnorrhiza, Mchofi au Mkoko Wimbi (Black mangrove)
Ceriops tagal, Mkandaa (Indian mangrove)
Rhizophora mucronata, Mkoko Magondi (Asiatic mangrove)
 
Mikoko ni aina za miti au vichaka vinavyokua katika maji ya chumvi kwenye fuko za bahari za kanda za tropiki[1]. Miti hii inaainishwa katika jenasi tatu: Bruguiera, Ceriops na Rhizophora katika familia Rhizophoraceae. Pengine jina hili hutumika kwa Theobroma cacao lakini afadhali jina mkakao litumike kwa mti huu.
 
Takriban 1/3 ya pwani kwenye tropiki huwa na mikoko au miti ingine inayoweza kukua katika maji ya chumvi[2]. Msitu wa mikoko huitwa kapa au wangwa.

Mizizi ya mikoko inaweza kushika matope na hivyo husaidia kukinga pwani na kujenga visiwa.
 
Spishi za Afrika Edit

Bruguiera gymnorhiza, Mchofi, Mkoko Wimbi, Mshinzi, Msindi, Msinzi au Mui (Black mangrove)
Ceriops tagal, Mkandaa au Mkoko Mkandala (Indian mangrove)
Rhizophora mangle, Mkoko Mwekundu Magharibi (Red mangrove)
Rhizophora mucronata, Mkoko Magondi au Mkoko Mwekundu Mashariki (Asiatic mangrove)
 
Spishi za mabara mengine Edit

Bruguiera cylindrica (Bakau putih)
Bruguiera exaristata (Rib-fruited mangrove)
Bruguiera hainesii (Haines's mangrove)
Bruguiera parviflora (Small-flowered mangrove)
Bruguiera sexangula (Upriver orange mangrove)
Ceriops australis (Ceriops australis)
Ceriops decandra (Ceriops decandra)
Ceriops pseudodecandra (Ceriops pseudodecandra)
Ceriops zippeliana (Ceriops zippeliana)
Rhizophora apiculata (Tall-stilt mangrove)
Rhizophora x harrisonii (Harrison's mangrove)
Rhizophora racemosa (Rhizophora racemosa)
Rhizophora samoensis (Samoan mangrove)
Rhizophora stylosa (Spotted mangrove)
 
Spishi za mabara mengine

Bruguiera cylindrica (Bakau putih)
Bruguiera exaristata (Rib-fruited mangrove)
Bruguiera hainesii (Haines's mangrove)
Bruguiera parviflora (Small-flowered mangrove)
Bruguiera sexangula (Upriver orange mangrove)
Ceriops australis (Ceriops australis)
Ceriops decandra (Ceriops decandra)
Ceriops pseudodecandra (Ceriops pseudodecandra)
Ceriops zippeliana (Ceriops zippeliana)
Rhizophora apiculata (Tall-stilt mangrove)
Rhizophora x harrisonii (Harrison's mangrove)
Rhizophora racemosa (Rhizophora racemosa)
Rhizophora samoensis (Samoan mangrove)
Rhizophora stylosa (Spotted mangrove)
 
68ad0f7cb3e15ee678469b83e483ad9c.jpg
 
Back
Top Bottom