Uzi maalum wa kupeana Likes: Comment chochote upate "Like"

[D A E M U S H I N]

Kama alivyotabiri Babu wakati huo, kuwa uvamizi wa Marekani ulikuwa ‘ukitafuta kisingizio cha sheria za kimataifa ili kuiwezesha, siku za mbele, kuingilia kati katika nchi yoyote ile ya Dunia ya Tatu bila ya kushutumiwa … huku ikijificha chini ya maneno (yenye kutilia mkazo) ubinadamu na haki za binadamu’ (Babu, [1993] 2002).

 

[D A E M U S H I N]

Uvamizi wa Somalia, takriban mwaka mmoja kamili baada ya kuporomoka kwa Umoja wa Kisovieti ulikuwa ni mwanzo wa kipindi kipya ambacho kwa kumalizika kwa vita baridi, Marekani ambayo ghafla iliondokewa na adui, ilianza kutafuta na kumlenga adui mwengine – ugaidi wa Kiislamu. Kwa kulingana na hilo ndipo yalipokuja mahubiri kama yale yaliyoanzishwa na Samuel Huntington, aliyeigawa dunia katika utamaduni wa aina nane: Wa Kimagharibi, wa Kikonfuchi, wa Kijapani, wa Kiislamu, wa Kislavu-Orthodox, wa Marekani ya Kusini na labda wa Kiafrika’ (‘labda’ kwasababu hakuwa na hakika kama Waafrika walikuwa na utamaduni) na alidai kuwa ni utamaduni, siyo siasa au uchumi ndio utakaoigawa dunia.

 

[D A E M U S H I N]

Hii ni kwasababu ‘ni wa nchi za magharibi tu ndio wenye kuthamini “ubinafsi, uliberali, utawala wa kikatiba, haki za binadamu, usawa, uhuru, utawala wa sheria, demokrasia, masoko huria”. Kwa hivyo, nchi za magharibi (kusema kweli Marekani) lazima ziwe tayari kuvishughulikia kijeshi vitisho vinavyotokana na staarabu hizi pinzani (Ali, 2002: 299).

 

[D A E M U S H I N]

Hivi sasa makampuni ya mafuta kwa mara nyengine tena yanatafuta mafuta yenye utajiri mkubwa kwa mfano katika bonde la Dharoor na Bonde la Nugaal wakati vikosi kutoka Marekani, Uingereza, Uhabeshi na ‘walinda amani’ wengine wakiwa katika hali ya utayari wa kuchukua hatua. Nje ya ufukwe wa Somalia, kama walivyoandika Suzanne Dershowitz na James Paul:

Msururu wa manowari zenye nguvu [tokea mwaka 2008] umekuwa ukifanya doria baharini … Zaidi ya mataifa thalathini yamepeleka meli za kivita – pamoja na manowari za kubebea ndege za kivita, manowari za kusindikiza, manowari za ulinzi na vyombo vyengine vyenye silaha nzito – pamoja na ndege nyengine za kisasa kabisa za kijeshi. Kwa maelezo rasmi, vikosi hivi vya baharini vinatoa ulinzi baharini dhidi ya maharamia – Wasomali walio ndani ya mashua ndogo waliozikamata meli za kibiashara na watumishi wao ili kupata fidia kabla ya kuwakomboa mateka wao. Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa mara kwa mara limekuwa likiidhinisha harakati za kijeshi baharini huku likitoa tahadhari ya vitisho vya maharamia kutishia kuwepo njia salama kwa meli za kimataifa na ‘vitisho vyao dhidi ya amani ya dunia na usalama katika kanda hiyo. (Dershowitz na Paul, 2012:14)

 

[D A E M U S H I N]

Jukumu la Kijeshi la Marekani Nchini Tanzania
Bila shaka Tanzania ni tofauti na Somalia. Ni nchi iliyo maarufu kwa ‘utulivu’ wake. Kwa nini tena kuwepo askari jeshi wengi wa Kimarekani katika kila sehemu ya nchi? Nini jukumu lao na ni nani anaewapa ruhusa ya kuwasili na kuondoka? Nyaraka za siri zilizofichuliwa na WikiLeaks zinatudokeza habari za kuvutia.

Kwa mfano, maelezo ya matayarisho ya ziara ya naibu waziri wa nchi za nje Lacob Lew nchini Tanzania yaliyotolewa na ubalozi wa Marekani mwezi Juni 2009 yanaeleza kuwa:

Mwezi Desemba 2006, Serikali ya Tanzania ilitoa idhini ya … kuwepo kwa Kikosi Kazi cha Pamoja Pembe ya Afrika, kuanzisha kuwepo kwa Kikosi cha Shughuli za Kiraia katika mwambao wa Uswahilini. Kikundi cha Shughuli za Kiraia (ambacho tumekipa jina la Kikosi cha Pamoja cha Afrika na Marekani – AFRICOM) kinaendesha miradi ya kibinadamu na kusaidia kujenga uwezo wa shughuli za kiraia na kijeshi katika Jeshi la Wananchi la Tanzania. (Ubalozi wa Marekani, 2009a)

 

[D A E M U S H I N]

Ikiwa lugha inaufanya ujumbe huu usieleweke, ufafanuzi wa kina unapatikana katika mtandao wa wanadhimu wa pamoja wa jeshi la Marekani. Shughuli za Vikosi vya Kiraia na vya Kijeshi (kama vile ambavyo uwezo wao unavyoongezwa ndani ya jeshi la Tanzania) ni shughuli ambazo mtandao huo unatwambia, pale ambapo jeshi linachukua majukumu ya kiraia ili kuwezesha kufanyika shughuli za kijeshi, kuimarisha na kuyafikia madhumuni ya Marekani.

 

[D A E M U S H I N]

Zinaweza kufanyika katika maeneo ya shughuli yaliyo rafiki, yasiyopendelea upande wowote au hata ya kiadui na kuzihusisha kazi za kijeshi ili ‘kuanzisha, kuendeleza, kushawishi au kuyatumia mahusiano’ na serikali, vyama visivyo vya serikali, mamlaka za wenyeji, na raia wa kawaida, na hata wakati mwengine kufanya ‘shughuli na kazi za serikali za mitaa, mikoa na taifa.

 

[D A E M U S H I N]

Shughuli hizi zinaweza kufanyika kabla ya, wakati wa au baada ya hatua nyengine za kijeshi (wanadhimu wa pamoja wa Jeshi la Marekani, 2008). Madhumuni ya kuanzishwa kwa Shughuli za Kiraia na Kijeshi ndani ya jeshi laTanzania ni kwa ajili ya kulitumia jeshi la Tanzania, serikali na Vyama Visivyo Vya Serikali kurahisisha kufanyika kwa shughuli za kijeshi zinazoendeleza maslahi ya Marekani, na kuchukua kazi na shughuli za serikali ya Tanzania pale na wakati serikali ya Marekani itakapohitaji kufanya hivyo.

 

[D A E M U S H I N]

Kama ufafanuzi wa Shughuli za Kiraia na za Kijeshi unavyozidi kueleza, ‘katika ngazi ya kimkakati, kiuendeshaji na kimbinu na katika shughuli zote za uendeshaji za kijeshi, shughuli za kijeshi uraiani kimsingi ni vyombo vya kuoanisha vyombo vya kijeshi na visivyokuwa vya kijeshi vyenye uwezo wa kitaifa.’ ‘Changamoto zinazoweza kuwepo ambazo Shughuli za Kijeshi na Kiraia itaweza kuzishughulikia vile vile ni muhimu sana.

 

[D A E M U S H I N]

Kwa maneno mengine, kama ilivyokuwa ‘madhara yanayoambatana na mashambulizi ya mabomu hayo’ ni neno mbadala la upole kwa vifo vya raia, Shughuli za Kiraia na Kijeshi ni neno mbadala la upole kwa shughuli mbalimbali zisizopendeza na za haramu. Shughuli hizo ni pamoja na vitendo kama vile vya upelelezi, utekaji nyara, kurudisha watu, utesaji, kuwepo vituo vya ndege zisizokuwa na rubani na misaada kwa hatua za kijeshi ili kupata rasilimali ambazo Marekani inazitaka kutoka Afrika.

 

[D A E M U S H I N]

Kusema kweli, katika mijadala ya taaluma ya kijeshi, upatikanaji wa mafuta unachukuliwa kuwa ni sawa kwa hali ya sasa na kile kilichokuwa kikijulikana kama ‘mzigo wa mtu mweupe’ wakati wa ukoloni. Kwa maneno mengine, ni wajibu wa jeshi la Marekani, kuwashughulikia Waafrika, hata kama kazi hii haiwapendezi kwa kiasi gani, na kuleta ‘utulivu’ katika nchi zao ili kupata rasilimali inayopungua ya mafuta.

 

[D A E M U S H I N]

Bila shaka, msimamo unaopindukia ule wa kikabila uliomo katika makala ya aliyekuwa Amirijeshi wa Kikosi cha Ulinzi wa Baharini cha Marekani ambaye sasa yupo katika chuo cha kijeshi cha vikosi vyote vya Marekani, yenye kichwa cha habari cha kupendeza cha Chuo cha Mapigano ya Kijeshi ya Kisasa:

Wengi, au wengi sana wa wazalishaji wakubwa wa mafuta wa Afrika – Nigeria, Angola, Kamerun, Gabon na Ginekweta – ni makaro ya ufisadi, umasikini na ufakiri uliokithiri. Lakini ili kuhakikisha upatikanaji wa kudumu wa nishati, masoko ya dunia yanazihitaji nchi hizi ziwe na utulivu wa kiasi fulani. (Coleman, 2009: 19)

 

[D A E M U S H I N]

Orodha ya nchi iliyotolewa na Coleman siyo ya hivi sasa kwa kuwa kwa kipindi cha miaka michache iliyopita imebainika wazi kuwa baadhi ya nchi katika Afrika ya Mashariki – Uganda, Kenya na Tanzania vile vile – zina kiasi kikubwa cha mafuta na gesi. Kwa kuelewa hilo, jeshi la Marekani limetengeneza miundo na mikakati kwa ajili ya kuingilia kati, siyo katika nchi moja moja tu bali katika kanda nzima kwa jumla – na nini tena kilicho na manufaa zaidi kwao kuliko kuvitumia ‘vita dhidi ya ugaidi’ ili kuhalalisha na kuimarisha uingiliaji kati wao?

 

[D A E M U S H I N]

Jumuiya ya Afrika ya Mashariki iliyoundwa mwaka 2000 inatoa fursa ya kuingilia kati kwa ajili ya udhibiti wa Marekani. Kwa juu juu, hili lilikuwa ni jaribio la mwisho la hivi karibuni katika mlolongo wa majaribio ya kuanzisha ushirikiano wa kikanda ambayo yote huko nyuma hayakuwa na mafanikio. Ilipofufuka hapo awali, Jumuiya hiyo ilikuwa inazijumuisha Uganda, Kenya na Tanzania tu. Sasa ina wanachama wapya wawili, Rwanda na Burundi. Kama ilivyokuwa hapo awali, serikali ya Kenya inaonekana kuwa ndiyo yenye nguvu zaidi.

 

[D A E M U S H I N]

Hata hivyo, hiyo haidhuru kwasababu wanachama wengine wakubwa wawili, serikali za Tanzania na Uganda, nazo pia zina shauku moja ya kupeleka mbele maslahi ya Marekani na ya nchi za Ulaya kama ilivyo Kenya. Ni wazi kuwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki imetoka nje kabisa ya malengo ya Umajumui wa Afrika ambayo mwanzo, wakati wa kufufuliwa kwake iliyaunga mkono. Jukumu lake katika vita dhidi ya ugaidi na kuziwezesha kwake shughuli za Kikosi cha Pamoja cha Afrika na Marekani kumeongezeka kwa haraka sana.

 

[D A E M U S H I N]

Kwa mfano, mwezi Februari 2008, ripoti ya balozi wa Marekani Mark Green ‘maelezo juu ya masuala ya ugaidi Tanzania’ ilifichua hatua za awali za namna Marekani inavyoitumia Jumuiya ya Afrika ya Mashariki katika vita dhidi ya ugaidi.

Kuna ushirikiano mdogo wa Serikali ya Tanzania na wenziwe katika kanda juu ya masuala ya Kupambana na Ugaidi kwa kupitia Jumuiya ya Afrika ya Mashariki, ambayo sasa inazijumuisha nchi za Kenya, Uganda, Burundi na Rwanda pamoja na Tanzania. Mataifa matano haya yanashirikiana kwa kupitia Programu ya Jumuiya ya Afrika ya Mashariki ya: Mkakati wa Kanda ya Afrika ya Mashariki wa Amani na Usalama … Mwisho wa mwaka 2007 Serikali ya Tanzania ilianzisha uhusiano na Serikali ya Sudan; hata hivyo kiwango cha ushirikiano wa kupambana na Ugaidi hakijulikani. Serikali ya Tanzania imefanyakazi kwa pamoja vile vile na serikali ya Kenya juu ya masuala ya Kupambana na Ugaidi hapo zamani na Tanzania ina nafasi ya kudumu katika ofisi ya Polisi wa Kimataifa iliyopo Nairobi. Zaidi ya hayo, Jeshi la Polisi la Taifa lina mawasiliano mazuri na majirani wao wa kanda wengi na limeshiriki katika programu za kikanda za kupambana na Ugaidi ikiwa ni pamoja na maafisa kutoka nchi za jirani kwa kupitia programu zinazogharamiwa na Serikali ya Marekani katika Chuo cha Kusimamia Sheria za Kimataifa kiliopo Gaborone, Botswana. (Ubalozi wa Marekani, 2008c)

 

[D A E M U S H I N]

Ilipofika mwanzo wa mwaka 2010, uhusiano wa Marekani na umoja huu wa kanda uliimarishwa zaidi. Hebu natuyaangalie mawasiliano ya Marekani katika muda wa siku tatu tu za uhai wa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki – Tarehe 2,3 na 4 Februari, 2010, na tuone mawasiliano hayo yanafichua nini kuhusu wanasiasa waandamizi wa Afrika ya Mashariki na uhusiano wao mkubwa wa unyenyekevu na Marekani. Katika simu ya kwanza iliyokuwa na kichwa cha habari ‘ Bunge la Afrika ya Mashariki linaweza kuwa ni chombo cha kuyafikia malengo ya Marekani katika kanda hii’ (Ubalozi wa Marekani, 2010a), Balozi Lenhardt aliripoti juu ya mkutano wake na Abdirahim Abdi wa Kenya, aliyekuwa spika wa Bunge la Afrika ya Mashariki, chombo cha Jumuiya ya Afrika ya Mashariki:

Abdi alisema, miswada inayopitishwa na Bunge la Afrika ya Mashariki ina uwezo wa kisheria kwa wanachama wote. Abdi alisema masuala ya mipakani kama vile magendo na usafishaji wa pesa au labda mapambano dhidi ya ugaidi na uhakika wa haki za binadamu, ni maeneo ambayo Bunge la Afrika ya Mashariki linaweza kuwa na jukumu kubwa.

 

[D A E M U S H I N]

Siku ya pili, Lenhardt aliripoti juu ya mkutano wake na Katibu Mkuu wa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki, Juma V. Mwapachu – mwanasiasa wa Tanzania aliyeteuliwa na Kikwete kuwa balozi wa hadhi ya juu kabisa na kupewa fursa ya kushika wadhifa huu. Lenhardt aliiarifu Washington kuwa Mwapachu alimwambia kuwa serikali za Afrika ya Mashariki zinashughulikia Mkataba wa Maelewano juu ya ushirikiano wa pamoja wa kijeshi na zitakaribisha mawazo kutoka katika Kikosi cha Pamoja cha Afrika na Marekani, na kuwa ‘wakati serikali za nchi tano za Jumuiya ya Afrika ya Mashariki zina amani wakati huu, historia ya nchi za kanda ya Maziwa Makuu (pamoja na wanachama wa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki, Burundi na Rwanda ) imekuwa ni ya machafuko.’

 

[D A E M U S H I N]

Mwapachu alimwomba msaada Lenhardt ili kuimarisha uhusiano wa kijeshi kati ya Jumuiya ya Afrika ya Mashariki na Jeshi la Pamoja la Afrika na Marekani, ambalo alilielezea kuwa ni ‘kikosi cha kuleta utulivu katika kanda hii’. Lenhardt alisema pia kuwa mara baada ya kusainiwa Mkataba wa Maelewano, Jumuiya ya Afrika ya Mashariki itaweza kushughulikia kuanzishwa kwa uhusiano wa kijeshi na Jeshi la Pamoja la Afrika na Marekani moja kwa moja … Mwapachu angelipenda kuona kuwa kuna ushirikiano zaidi katika maeneo ya kupambana na majeshi ya waasi, ujenzi wa amani na udumishaji amani, kwa kuendesha shughuli za kijeshi baharini na nchi kavu ‘ (Ubalozi wa Marekani, 2010b).

 

[D A E M U S H I N]

Tarehe 4 Februari, kwa mara nyengine tena Lenhardt amekuwa na habari njema kwa Marekani. Safari hii ni kuhusu Jeshi la Wananchi wa Tanzania ambalo tokea kuteuliwa kwa mkuu mpya wa majeshi ya ulinzi, Jenerali Davis Mwamunyange mwaka 2007 amekuwa ‘akiboresha vifaa vya kijeshi vilivyochakaa vya jeshi hilo na kujihusisha zaidi na masuala ya kikanda na shughuli za kimataifa za kulinda amani na amekuwa karibu na jeshi la Marekani.