Rorscharch
JF-Expert Member
- Jul 22, 2013
- 878
- 2,014
Kasumba hii inaathiri sana uwezo wa watu wetu wa kufikiri kwa kina, hasa katika bara letu la Afrika. Akili za Waafrika wengi zimekuwa kama sifongo zinazofyonza taarifa bila kuchuja wala kutafakari juu ya ukweli au mantiki ya kile kinachosemwa. Mara kwa mara hukutana na watu wanaoamini mambo ya kushangaza, lakini wakitakiwa kuelezea au kutetea mitazamo yao, wanashindwa kabisa. Hapa chini kuna mifano hai ya kasumba hii:
1. "Tunaambiwa binadamu alikuwa nyani, mbona hao nyani hawabadiliki kuwa binadamu?"
Ukweli ni kwamba hakuna mwanasayansi anayeamini binadamu alikuwa nyani wa kawaida. Utafiti wa kijenetiki unaonyesha kuwa sisi na nyani wa jamii kama sokwe tunashiriki urithi wa pamoja, kwa kuwa DNA yetu inafanana kwa zaidi ya asilimia 90. Hii haimaanishi kuwa tulikuwa nyani, bali tunatoka kwa mababu wa kale waliokuwa wa aina moja kabla ya jamii zetu kutofautiana kwa mamilioni ya miaka.
2. "Wazungu walituibia teknolojia zetu."
Hoja hii inasikitisha na kuchekesha. Tunawezaje kudai tulikuwa na teknolojia zilizopotea ilhali hatuna hata ushahidi wa jengo moja la kale kusini mwa Jangwa la Sahara ambalo halijajengwa kwa ushawishi wa Waarabu au Wazungu? Hata jamii kubwa kama Wazulu hawakuwa na uwezo wa kusafiri baharini na kufika Madagascar, kisiwa kilicho karibu na Afrika, lakini wakazi wa Madagascar ni watu wenye asili ya Asia ya Kusini-Mashariki. Ni muhimu kujiuliza: hizi teknolojia tulizoibiwa zilikuwa zipi, na kwa nini hatuna ushahidi wa kuzimiliki?
3. "Dunia ni tambarare, wazungu wanatudanganya kuwa ni duara."
Swali rahisi la kujiuliza ni, "Kwa nini wadanganye?" Kuna faida gani kwa yeyote kudanganya kuhusu umbo la dunia? Zaidi ya hayo, nchi nyingi zisizo za Magharibi, kama vile China na India, zina satelaiti angani, na zinategemea uelewa wa dunia kuwa duara. Ikiwa ni kweli dunia ni tambarare, kwa nini mataifa haya hayajawahi kufichua "uongo huu"?
4. Kuamini chakula chochote au tunda lenye rangi nyekundu linaongeza damu:
Hakuna msingi wa kisayansi wa madai haya. Damu haiwezi kuongezeka kwa kula kitu cha rangi nyekundu bila kuzingatia maudhui ya lishe kama chuma, folate, au vitamini B12. Tunahitaji kuacha kushikilia imani hizi bila uchunguzi wa kina.
5. Na kadhalika...
Mfano huu unaendelea katika mambo mengi yanayodhihirisha ukosefu wa uchambuzi wa kina.
USHAURI:
Ndugu zangu, teknolojia ya simu janja imefanya mambo kuwa rahisi sana. Tuna fursa ya kufanya utafiti wa haraka kabla ya kuamini au kusambaza taarifa. Tukijifunza utamaduni wa kuhakiki na kuchambua habari, tutapunguza kasumba hizi. Katika jamii zilizoendelea kama za Wachina na Wazungu, ni aibu kutoa hoja zisizo na msingi.
Kwa nini tuwe watu wanaojua safu za timu za mpira lakini hata maarifa rahisi kama "Jua ni nyota" yanatushinda? Tunaliangalia Jua kila siku, lakini hatujiulizi hata mara moja "kile ni nini?" Hebu tuanze kutumia akili zetu kwa bidii na kufanya utafiti kabla ya kuyapokea mambo kama ukweli.
1. "Tunaambiwa binadamu alikuwa nyani, mbona hao nyani hawabadiliki kuwa binadamu?"
Ukweli ni kwamba hakuna mwanasayansi anayeamini binadamu alikuwa nyani wa kawaida. Utafiti wa kijenetiki unaonyesha kuwa sisi na nyani wa jamii kama sokwe tunashiriki urithi wa pamoja, kwa kuwa DNA yetu inafanana kwa zaidi ya asilimia 90. Hii haimaanishi kuwa tulikuwa nyani, bali tunatoka kwa mababu wa kale waliokuwa wa aina moja kabla ya jamii zetu kutofautiana kwa mamilioni ya miaka.
2. "Wazungu walituibia teknolojia zetu."
Hoja hii inasikitisha na kuchekesha. Tunawezaje kudai tulikuwa na teknolojia zilizopotea ilhali hatuna hata ushahidi wa jengo moja la kale kusini mwa Jangwa la Sahara ambalo halijajengwa kwa ushawishi wa Waarabu au Wazungu? Hata jamii kubwa kama Wazulu hawakuwa na uwezo wa kusafiri baharini na kufika Madagascar, kisiwa kilicho karibu na Afrika, lakini wakazi wa Madagascar ni watu wenye asili ya Asia ya Kusini-Mashariki. Ni muhimu kujiuliza: hizi teknolojia tulizoibiwa zilikuwa zipi, na kwa nini hatuna ushahidi wa kuzimiliki?
3. "Dunia ni tambarare, wazungu wanatudanganya kuwa ni duara."
Swali rahisi la kujiuliza ni, "Kwa nini wadanganye?" Kuna faida gani kwa yeyote kudanganya kuhusu umbo la dunia? Zaidi ya hayo, nchi nyingi zisizo za Magharibi, kama vile China na India, zina satelaiti angani, na zinategemea uelewa wa dunia kuwa duara. Ikiwa ni kweli dunia ni tambarare, kwa nini mataifa haya hayajawahi kufichua "uongo huu"?
4. Kuamini chakula chochote au tunda lenye rangi nyekundu linaongeza damu:
Hakuna msingi wa kisayansi wa madai haya. Damu haiwezi kuongezeka kwa kula kitu cha rangi nyekundu bila kuzingatia maudhui ya lishe kama chuma, folate, au vitamini B12. Tunahitaji kuacha kushikilia imani hizi bila uchunguzi wa kina.
5. Na kadhalika...
Mfano huu unaendelea katika mambo mengi yanayodhihirisha ukosefu wa uchambuzi wa kina.
USHAURI:
Ndugu zangu, teknolojia ya simu janja imefanya mambo kuwa rahisi sana. Tuna fursa ya kufanya utafiti wa haraka kabla ya kuamini au kusambaza taarifa. Tukijifunza utamaduni wa kuhakiki na kuchambua habari, tutapunguza kasumba hizi. Katika jamii zilizoendelea kama za Wachina na Wazungu, ni aibu kutoa hoja zisizo na msingi.
Kwa nini tuwe watu wanaojua safu za timu za mpira lakini hata maarifa rahisi kama "Jua ni nyota" yanatushinda? Tunaliangalia Jua kila siku, lakini hatujiulizi hata mara moja "kile ni nini?" Hebu tuanze kutumia akili zetu kwa bidii na kufanya utafiti kabla ya kuyapokea mambo kama ukweli.