Kwanza kabisa naomba unieleze ni madereva gani hao ninaowatetea unaodai wanavunja sheria? Hapa hatutetei uvunjifu wa sheria, bali tunatetea haki ya msingi na ya kikatiba ya madereva kufanya maandamano na migomo pindi wanapoona mifumo inakandamiza maslahi yao ya kazi. Hapo hata kama ulikuwa na pointi nzuri, unajikaanga na kupuyanga kwa kuchanganya kupigania haki na uvunjifu wa sheria.
Sipingi hata kidogo kuwa adhabu za UK zipo na ni kali; kule faini ya makosa ya utupaji hovyo wa taka (Littering au Fly-tipping) inaweza kufikia hadi
£2,500 au £5,000 mahakamani, na gari lililotumika kutupa taka kiholela linaweza kutaifishwa na kupondwa na mamlaka za eneo husika (
Local Authorities). Hilo liko wazi kabisa na silitetei uvunjifu wa sheria.
Hoja yangu tangu mwanzo haikuwa kutetea madereva wanaovunja sheria, bali ilikuwa ni kuonesha
tofauti kubwa ya kiutendaji na mifumo ya haki (Due Process) iliyopo kati ya nchi hizo mbili:
- Haki ya kusikilizwa UK: Kule UK, wanapotumia kamera kukunasa, hupati adhabu hiyo ya juu kabisa ya £2,500 au kupondewa gari papo hapo barabarani kiholela. Unapewa notisi, na ukikataa kosa, unapewa haki ya kwenda mahakamani (Magistrates' Court) kujitetea na kuwasilisha ushahidi wako.
- Mazingira ya Tanzania: Hapa kwetu, madereva wanapogoma, hawagomi kwasababu wanataka kuvunja sheria au kwasababu wanapenda spidi 30 au 50 kwenye highway. Wanagoma kwasababu mfumo mpya wa kidijitali wa VTS unalalamikiwa kuwakata points moja kwa moja kwenye leseni zao kulingana na hizo spidi za konokono, bila kuwepo kwa mfumo wa uwazi wa dharura au mahakama huru ya rufaa ambapo dereva anaweza kujitetea kabla ya kufutiwa leseni yake.
Zaidi ya yote, tunapaswa kujiuliza swali la msingi la kiutawala na kiuwajibikaji: Katika mazingira ambayo viongozi na mawaziri wanabadilisha taratibu mara kwa mara bila tathmini ya kina (impact assessment) na bila kuchukuliwa hatua pale mifumo yao inapofeli, na huku kukiwa na malalamiko ya muda mrefu ya changamoto za kiadilifu na kimfumo ndani ya jeshi la polisi kutoka ngazi mbalimbali,
huoni kwamba kuleta mfumo mkali wa kukata points kidijitali bila haki ya rufaa kutageuka kuwa mradi mwingine wa kujinufaisha badala ya chombo cha usalama barabarani?
Ndio maana nikasema, tunapochukua 'Adhabu za UK' tukazileta huku bila kuleta 'Mifumo ya Haki, Uwazi na Miundombinu' ya UK, tunatengeneza mazingira ya kuumiza watu badala ya kusimamia usalama. Sio kwamba ninatetea makosa; ninaeleza ukweli wa jinsi sheria inavyotakiwa kusimamiwa kwa haki pande zote mbili. Ni vizuri kwamba sote tunaona changamoto zilizopo, na hapo ndipo tunapokutana kwenye hoja.