View attachment 2659469
Pitia, article 1 definitions inakuelezea ‘project agreement’ itakuwa ni mikataba watakayoingia baadae kwenye HGA na wanakuelezea hapo hiyo IGA unayoisoma sio mkataba rasmi.
Points zako
1. Kwanza umeweka maneno mkataba auna kikomo. Wakati appendices 1 inaelezea project zenyewe ni zipi na kila moja itakuwa na muda wa ujenzi na mkataba wake, kama article 1 ya project definition ilivyoolezea.
b. Sijakupata vizuri hapo una maanisha nini haswa.
Anyway nitajibu kwa nilivyo kuelewa katika hizo project agreements. Pamoja na investments kuna management na operation rights pia ambazo zinaisha baada ya kurudisha hela zao (logically speaking).
Sasa kama wanafanya kazi vizuri wanaweza weka option ya kuomba kuongezewa muda, ikifika review time wanaweza pewa au kataliwa kama ilivyokuwa kwa TICTS na Inchape kabla yao.
2. Doesn’t even make sense, utafutaje mkataba; halafu watu hao hao waliofuta mkataba waamue kuendelezaa kwa muda wanaodhani unafaa. Issue hapa labda ni interpretation zako tu.
3. Tatu hii nayo sijui umeitoa wapi.
IGA inakufa automatic toka ipitishwe bungeni kama ndani ya miezi 12 kutakuwa hakuna project agreement yeyote iliyosainiwa (hapo wanamaanisha katika zile zilizo orodeshwa in appendices 1). In other words hiyo IGA ni kama MoU tu lakini sio mkataba.
4. Hakuna nchi inaruhusiwa kujitoa na mengineyo uliyoyaelezea kwenye hiyo sentensi ya kwanza ya article 23 (4). Sentensi ya inayofuata hapo kwenye 23 (4) inasema isipokuwa kwa kufuata taratibu zilizowekwa in article 20.
Hayo masharti utayakuta kwenye IGA ni kwa mikataba yote ya kibiashara duniani uwezi kujitoa kiholela ukifanya ivyo utashitakiwa, so kuwepo kwake hapo ni emphasis tu. Vinginevyo njia za kumaliza migogoro ya uwekezaji zimetajwa.
Kutokuvunja mkataba ata serikali kubadilika au mahusiano ya nchi yakiaribika basically hiyo ni aspect ya stabilisation clause. Kwanini huwa inawekwa kama uwekezaji wako ili hela irudi inaweza chukua zaidi ya chaguzi tatu za nchi husika na hujui huyo atakae kuja mbele atakuwa na mtazamo gani. Kwenye kulinda investment return zao za muda mrefu hiko kipengele lazima kiwepo kwa mikataba yote ya muda mrefu (ipo hivyo duniani kote). However njia sahihi ya kufuata imeelezewa itakuwa ni article 20.
Migogoro kutatuliwa S.A, ni kawaida migogoro ya kibiashara inatatuliwa kupitia arbitration ya neutral ground na mnachagua nchi pamoja maana it doesn’t matter where. Regardless huko kwenye arbitration awatumii sheria za S.A kinachoangaliwa ni terms na sheria husika zilizotumika kuingia mkataba ambazo nyingi ni za Tanzania.
Arbitrator (mtoa maamuzi) kawaida ni industry expert labda mwanasheria tu mwenye uzoefu wa hiyo mikataba husika ya bandari duniani na ata yeye mnamuidhinisha kwa pamoja kabla ya kuchukua kesi.
Conclusion
As yet bado ujaonyesha mahala panaposema mkataba ni wa milele na auwezi vunjwa.
Mi siwezi kukuonyesha muda wa mkataba kwa sababu hayo mambo yatakuwa kwenye individual project agreements na HGA; ambazo hazipo kwa sasa.