Mohamed Said
JF-Expert Member
- Nov 2, 2008
- 21,967
- 32,074
Ndugu zangu,
Miaka zaidi ya 30 sasa imepita toka niliposoma Nyaraka za Sykes.
Hivi sasa katika mambo yanayonisikitisha ni kwa Sykes kuzirejesha hizi nyaraka kwenye ''safe,'' kuzifungia na kutoziweka wazi kwa watafiti kuzisoma.
Watafiti wangepewa fursa ya kuzipitia wangeona kuwa kila mzalendo pamoja na wakoloni Waingereza waliohusika katika siasa za kipindi kile wamo ndani ya nyaraka hizi.
MJ Molohan.
Nimemsoma ndani ya Nyaraka za Sykes.
MJ Molohan Mwingereza huyu alikuwa Kamishina wa Kazi nimemkuta katika Nyaraka za Sykes akipambana na Kleist Sykes miaka ya 1930s hadi 1950 anashughulika na watoto wa Kleist katika siasa za wafanyakazi Waafrika.
Kwanza na Abdul katika Dockworkers' Union kisha na Ally katika TAGSA.
Baada ya mgomo ule wa makuli na sheria ya kuundwa kwa vyama vya wafanyakazi kupita Molohan alianza mchakato wa kutafuta watu ambao wangeweza kushika nafasi ya Katibu Mkuu wa Dockworkers’ Union.
Islam Barakat alikuwa Labour Inspector wa kwanza Mwafrika ingawa alikuwa na damu ya Kiarabu na Kiafrika.
Molohan alimwomba Barakati amsaidie kutafuta mtu wa kusika nafasi ya Secretary General wa Dockworkers' Union.
Barakat alipeleka majina mawili.
Jina la Abdul Sykes na la Erika Fiah.
Abdul Sykes, kijana wa mjini miaka 24, mtoto wa mfanyabiashara na mwanasiasa maarufu Dar es Salaam.
Jina lingine lilikuwa la Erika Fiah miaka 53, mwanasiasa mpevu na mtu wa makamo.
Erika Fiah alikuja Tanganyika pamoja na ma crejeshi ya Waingereza kutoka Uganda wakati wa Vita Kuu vya Kwanza.
Baada ya vita alilowea Tanganyika na kuishi Mission Quarters ambako alihariri gazeti lake, Kwetu.
Fiah alikuwa Mwafrika wa kwanza kuanzisha na kumiliki gazeti lake mwenyewe katika Tanganyika.
Mtu wa pili alikuwa Ramadhani Mashado Plantan mtoto wa Chief Mohosh Shangaan kutoka Mozambique alikuyekuwa Tanganyika na Hermann von Wissman akiongoza jeshi la askari mamluki wa Kizulu.
Tanganyika akajulikana kama Affande Plantan mkuu wa Germany Constabulary.
Watoto wake kama walivyokuja kuwa watoto wa Kleist wameacha historia kubwa katika Tanganyika.
Fiah kama wanasiasa wote wa zama zake, alikuwa Mwafrika kwanza na uzalendo ukafuatia.
Vilevile alikuwa mmoja wa wafuasi wa mwanzo wa Karl Marx nchini Tanganyika na gazeti lake Kwetu, lilikuwa maarufu kwa sababu ya ukali na vijembe vyake dhidi ya ukoloni.
Fiah alikuwa mwanasiasa aliyekuwa amepea sana katika wakati wake.
Katika miaka ya 1930 aliwahi kujaribu kuhamasisha tabaka la wafanyakazi na wakulima kuwaunganisha dhidi ya ukoloni, lakini alishindwa kwa kuwa wananchi walikuwa bado hawajaamka kiasi cha kutosha kuweza kuitikia mwito wa kuuhamasisha umma kama tabaka.
Kwa wakati ule Fiah alikuwa na upeo mkubwa wa siasa na alikuwa na uwezo wa kuhamasisha zaidi kuliko kijana mdogo Abdul Sykes.
Vilevile Fiah alikuwa mtu mzima na uzee ni dawa.
Haiwezekani kumlinganisha Fiah na Abdul Sykes aliyekuwa kijana mdogo ambaye Fiah angeweza kuwa mtoto wake.
Kati ya kipindi kile kati ya vita vya kwanza na vya pili ya dunia, Fiah alitumia kalamu yake kudhihirisha bila ya woga matatizo yanayowakabili Waafrika.
Lakini Fiah hakuwa tu adui wa serikali alikuwa pia adui wa Kleist na Waafrika wengine mashuhuri, wengi wa hao wakiwa katika utumishi wa serikali.
Huko nyuma katika mwaka wa 1933 kulikuwako na mgongano baina ya Kleist na Fiah kuhusu uongozi wa African Association.
Kupitia gazeti lake Fiah alimshambulia Kleist akimshutumu kwa kile Fiah alichokiona kuwa tabia yake isiyokuwa ya kizalendo iliyotokana na asili yake ya Kizulu.
Fiah alidai kuwa mambo yanapokuwa mazuri kwa Watanganyika Kleist atajinasibisha na Utanganyika, lakini upepo unapobadilika na kuvuma upande wa Wazulu, mara Kleist anakuwa Mzulu.
Ili kuepuka mgongano Kleist alijiuzulu kama katibu wa African Association na Fiah alichaguliwa kushika nafasi hiyo.
Kalamu ya Fiah ilikuwa haina muhali. Katika rambirambi alizotoa za kijeuri na za dharau juu ya kifo cha Martin Kayamba, Fiah aliomboleza kwa kusema kwamba Waafrika hawakunufaika kwa elimu ya Kayamba wala kwa wadhifa wake kama karani wa kaimu Katibu Mkuu katika serikali ya Waingereza.
Fiah alipingana na Wazungu vilevile.
Mwaka wa 1940 aliandika tahariri iliyowalenga Wazungu waliokuwa wakimpinga kwa kueleza wazi wazi fikra zake na kwa kuchapisha gazetini makala juu ya haki za Waafrika.
Fiah alikuwa mwanaume kweli kweli hata ingawa wakati wa zile harakati za bandarini makuli wakiwa wanakwenda nyumbani kwa Kleist kumfuata mwanae Abdul kwa maandamano na hivyo kumpa hadhi ya uongozi wa harakati zile, kwa hakika Abdul Sykes hakuwa anafikia hadhi wala kiwango cha Fiah ktika siasa za nyakati zile.
Kumfananisha Abdulwahid na Fiah ilikuwa sawa na kufananisha mlima na kichuguu.
Mara kwa mara mawazo ya Erika Fiah kama ilivyotegemewa hayakupokelewa vizuri na serikali katika ya hao waliokuwa serikalini akiwa MJ Molohan.
Ndugu zangu ikiwa kama hamkumjua Fiah huyu ndiye Erika Fiah.
Erika Fiah, Kleist Sykes, Mzee bin Sudi, babu yangu Salum Abdallah kwa kuwataja wachache hawa wote wakifahamika kama ''Wakuja,'' na wenyeji wakiwasema kuwa wanapenda sana kujitia kimbelembele.
Ile ''Wakuja,'' wakiwa na maana kuwa hawana asili ya Tanganyika.
In Shaa Allah darsa litaendelea tutatazama mapambano baina ya Abdul Sykes na Erika Fiah.
Erika Fiah