Bujibuji Simba Nyamaume
Platinum Member
- Feb 4, 2009
- 78,914
- 168,320
AKILI: NI NYINGI, NDOGO, AU IPO TU?
Bujibuji Simba Nyamaume
Watu wengi husema, "Yule ana akili nyingi, yule ana akili ndogo." Lakini je, ni kweli akili hupimika kwa wingi?
Mjadala huu una pande mbili.
Upande wa Kwanza: Akili ni moja. Unayo au hauna.
Wanaosema hivi wana hoja nzito. Kila mtu aliye hai ana ubongo. Tofauti si akili, bali matumizi ya akili.
Mfano, mtu mmoja anajua hesabu, mwingine anajua kulima. Je, mwenye hesabu ana akili nyingi kuliko mkulima? Hapana. Kila mmoja ametumia akili yake kwa njia yake.
Akili si maji kwenye ndoo - kwamba mwingine ana ndoo kubwa, mwingine ndogo. Akili ni kama moto. Moto ni moto. Mwingine anautumia kupika chakula, mwingine kuunguza nyumba. Moto ule ule, matumizi tofauti.
Kwa mtazamo huu, hakuna mjinga. Kuna mtu tu aliyekataa kutumia akili aliyonayo. Na hakuna mwerevu kupita kiasi. Kuna mtu tu aliyeamua kuitumia akili yake kila siku.
Upande wa Pili: Akili hutofautiana.
Wengine hupinga. Wanasema, kama akili ni sawa, kwa nini mmoja anashika darasani haraka, mwingine polepole? Kwa nini mmoja anabuni ndege, mwingine hawezi kutengeneza hata kiti?
Sayansi inasema uwezo wa ubongo hutofautiana. Kama urefu. Wote tuna urefu, lakini hatulingani. Hivyo ndivyo akili ilivyo.
Hitimisho Langu:
Kusema "akili ni moja" kuna ukweli wa kimaadili. Kunatufanya tusidharau watu. Kila mtu ana thamani sawa.
Lakini kusema "hakuna akili nyingi na ndogo" ni kukataa ukweli wa mbele yetu. Tofauti ipo.
Jibu la kati ni hili: Akili kama mbegu, kila mtu amepewa. Mbegu ni mbegu. Lakini mavuno hutofautiana kutokana na jinsi unavyoilima.
Hivyo, si kwamba mwingine hana akili. Bali ni kwamba bado hajaamua kuilima shamba lake.
Bujibuji Simba Nyamaume
Watu wengi husema, "Yule ana akili nyingi, yule ana akili ndogo." Lakini je, ni kweli akili hupimika kwa wingi?
Mjadala huu una pande mbili.
Upande wa Kwanza: Akili ni moja. Unayo au hauna.
Wanaosema hivi wana hoja nzito. Kila mtu aliye hai ana ubongo. Tofauti si akili, bali matumizi ya akili.
Mfano, mtu mmoja anajua hesabu, mwingine anajua kulima. Je, mwenye hesabu ana akili nyingi kuliko mkulima? Hapana. Kila mmoja ametumia akili yake kwa njia yake.
Akili si maji kwenye ndoo - kwamba mwingine ana ndoo kubwa, mwingine ndogo. Akili ni kama moto. Moto ni moto. Mwingine anautumia kupika chakula, mwingine kuunguza nyumba. Moto ule ule, matumizi tofauti.
Kwa mtazamo huu, hakuna mjinga. Kuna mtu tu aliyekataa kutumia akili aliyonayo. Na hakuna mwerevu kupita kiasi. Kuna mtu tu aliyeamua kuitumia akili yake kila siku.
Upande wa Pili: Akili hutofautiana.
Wengine hupinga. Wanasema, kama akili ni sawa, kwa nini mmoja anashika darasani haraka, mwingine polepole? Kwa nini mmoja anabuni ndege, mwingine hawezi kutengeneza hata kiti?
Sayansi inasema uwezo wa ubongo hutofautiana. Kama urefu. Wote tuna urefu, lakini hatulingani. Hivyo ndivyo akili ilivyo.
Hitimisho Langu:
Kusema "akili ni moja" kuna ukweli wa kimaadili. Kunatufanya tusidharau watu. Kila mtu ana thamani sawa.
Lakini kusema "hakuna akili nyingi na ndogo" ni kukataa ukweli wa mbele yetu. Tofauti ipo.
Jibu la kati ni hili: Akili kama mbegu, kila mtu amepewa. Mbegu ni mbegu. Lakini mavuno hutofautiana kutokana na jinsi unavyoilima.
Hivyo, si kwamba mwingine hana akili. Bali ni kwamba bado hajaamua kuilima shamba lake.