Usiseme anaweza, andika Nyerere hakuwa fisadi, kama una ushahidi wowote wa ufiasadi wake tuwekee hapa.Anaweza kuwa hakuwa fisadi lakini hiyo haiondoi ukweli kuwa yeye ndiye aliyeunda mfumo wa kifisadi.
Nitakupa mfumo mmoja ambao utakupa picha kamili kwa nini yeye ni sehemu ya tatizo.
Unafikiri kwa nini Rais wa Tanzania hatakiwi kushtakiwa?
Kama Nyerere alikuwa ana ona mbali na hataki mafisadi, wezi na wauaji unafikiri kwa nini hiyo sheria ipo ya kumfanya Rais kuwa Mungu?
Then leo Rais akifanya wajibu wa kimungu mnapiga kelele kanakwamba yeye ndiye aliyeunda hizo sheria.
Unavyomuona Samia pale, yeye kwa mujibu wa katiba anasifa za mungy. Anaweza kuamua lolote hapo ulipo na asiwepo mtu wa kumzuia.
Kwa sababu anafanya mambo kwa mujibu wa katiba.
Hashtakiwi na kisheria na kifalsafa mtu asiyetakiwa kushtakiwa ni yule asiyefanya makosa na ambaye hafanyi makosa.
Mfumo= Watu+Sera+Sheria+Taasisi
Hivi kwenye utawala hupimwa kwa kipimo kiitwacho PERSISTENCE METRIC ambacho huangalia kwa muda ganii na jinsi gani MFUMO (Watu+Sera+Sheria+Taasisi) huathiri maisha ya vizazi
===================================================================================
Unaweza kuhisi umeongea kitu cha maana kumbe una ufahamu finyu kuhusu utawala. Hili ndilo tatizo lako wewe. Unaamini kwasababu wewe hukifahamu hiki basi na mwingine lazima atakuwa hakifahamu. Una matatizo makubwa kichwani mwako, Bwana Denoo G.
Kiutawala, taasisi zote duniani hata kama ziko (Autonomous/Semi-autonomous) ni kama kiumbe hai kinachojiongoza chenyewe. Lakini lazima kiwe na kichwa, ambaye kitaalamu tunamuita MTENDAJI MKUU (CHIEF EXECUTIVE), ambaye huamua mwelekeo mzima wa taasisi kwa wakati huo. Hili limesemwa na wataalamu wa utawala tokea miaka ya 1600 kama Locke, Hobbes na Montesquie (In Theory of Social Contract) na hata wasomi wa miaka hii ya karibuni kama Prof Max Webber, Issa G Shivji wamethibitisha nalolisema, kwamba mifumo hutegemea sana kiongozi binafsi (CHARISMATIC SYSTEMS).
Kwenye sheria ya katiba (CONSTITUTIONAL LAW) wale waliosoma sayansi ya siasa (Political Science) na sheria (Law) hufundishwa hili mapema wakiwa mwaka wa kwanza. Hufundishwa kwamba kwenye mifumo ya utawala wa nchi (State Systems) hasahasa nchi zetu ambazo zilitawaliwa na Uingereza zinafuata THE WESTMINSTER MODEL, mfumo huwa na uwajibikaji wa aina mbili: Uwajibikaji wa Jumla (Collective Ministerial Responsibility) na Uwajibikaji Binafsi(Individual Ministerial Responsibility).
Kuna mambo kwenye mifumo ya utawala wa nchi huwa yanapimwa kwa kurunzi maamuzi ya uwajibikaji wa jumla (Collective Ministerial Responsibility) na kuna maamuzi hupimwa kwa kurunzi ya (Individual Ministerial Responsibility). Kiutawala na dunia ya sasa, MFUMO unatakiwa ufuate sana COLLECTIVE MINISTERIAL RESPONSIBILITY, kuliko INDIVIDUAL MINISTERIAL RESPONSIBILITY. Bahati mbaya mno Tanzania katiba zake zote tokea 1964 zilitengeneza kitu kinaitwa IMPERIAL PRESIDENCY (Uraisi wa Kifalme) ambao unampa Kiongozi Mmoja ndani ya mfumo nguvu kubwa za kiutendaji kuliko wengine, jambo ambalo halitakiwi.
Hata Tundu Lissu ambaye mnamshabikia amekuwa akilisema sana hili miaka. Inaonesha hukuelewa anamaanisha hata nini. Maamuzi mengi mabaya yalifanywa na Mzee Nyerere kama CHIEF EXECUTIVE OF THE COUNTRY na kutekelezwa katika ngazi za kimfumo na viongozi wake wa chini. Lakini pia tunapoongelea mfumo hatuangalii tu utendaji, bali tunaangalia SERA, SHERIA na TAASISI ambazo zilitungwa au kuanzishwa wakati wa Mzee Nyerere na namna gani mpaka leo zinaendelea kutumika kuathiri maisha ya watanzania.
Asilimia 70% ya sheria kandamizi na sera zake zilitungwa na kuanzisha taasisi zake kipindi cha Mzee Nyerere akiwa Raisi. Hivyo tutaisema serikali yake kwa haya maovu (Collective Ministerial Responsibility) na yeye binafsi (Individual Collective Responsibility).Hivi ndivyo mifumo ya dunia ya kiutawala ipo.
SASA KAMA HUKUWA UNALIFAHAMU HILI, THAT's YOUR PROBLEM........
YOU CAN GET ANGRY, THROW TANTRUMS, DRENCH IN YOUR SORROWS and WALLOW IN YOUR TEARS ila huu ndiyo ukweli wa kiutawala duniani kote, wewe MTANZANIA mmoja huwezi kuupinga hata kama unauchukia na haukubaliani nao.
Yes,wengi wanamsifia na kumuona mzalendo na aliyekuwa na nia ya dhati kwa Taifa,nakubari katika uzalendo lakini si katika nia ya dhata kuhusu mustakabali wa kesho wa taifa hili.
Mambo mengi yanayotokea katika taifa hili kwa sasa chanzo chake kikubwa ni katika sheria mbovu zilizopo tangu mwanzo zilizo athiri mfumo wa utawala bora,haki na usawa.
Katiba ndio sheria ya kwanza iliyoharibu mfumo wa utawala bora wa Taifa hili kwa kutoa madaraka makubwa kwa mtu ambaye alidhaniwa hawezi kukosea na ikampatia kinga.
katiba ni ya mwaka 1977,wakati inaundwa Mwl.Nyerer alikuwepo madarakani,maana yake mchakato mzima uliasisiwa na kusimamiwa na yeye kutokana na nafasi yake kwa wakati huo,maana yake vifungu vyote alivijua kabla katiba haijapitishwa,na bila shaka alijua madhara ya ya baadhi ya ibara hususani ile ya 46,ilikuwaje hakutaka irekebishwe kabla haijapitishwa ili hali alijua madhara yake?,yamkini alitaka kujilinda.
Mara kadhaa alisikika katika mikutano akilalama kuhusu katiba na mamlka makubwa ya Rais,najiuliza iliwekanaje mtu aliye husika kwa kiasi kikubwa kuipitisha katiba hiyo ndio alalamike mapungufu yake ?,kwamba hakuyaona wakati huo akayaona sasa?,ni uzindukaya wa hovyo sana.
Huyu mzee na genge lake mzee Chenge ndio chanzo cha haya yote haya,mzee Warioba naye najiuliza alishindwa kumshauri mchonga meno au alishauriwa akashupaza shingo?
Haya Taifa linapitia chanzo ni huyu mzee ndio wakulaumiwa ,asingeruhusu mambo ya ajabu katika katiba haya mambo yasingefikia hapa yalipo.
Hawakujua kwamba hata ZUMBUKUKU anaweza kuwa Rais wakashindwa kutengeneza sheria zenye kumtia hofu?,leo anaibuka mtu mmoja na kusema "katiba ni kijitabu tu".
Sioni sababu ya kumpraise alidhamiria Taifa kuja kunajisiwa.
Unamaanisha Magufuli na hata Samia siku akifa tusiwalaumu kwa yaliyotokea oktoba 29, na vifo vya kina Ben Saanane?Kwanini unahangaika na marehemu, hivi kina nchi ilikuwa na mfumo kama USSR lakini ilianguka, gen Z wameonyesha njia lakini wewe kazi yako ni kulalamika mtandaoni.
Mabadiliko yanaanzia kwako mwenyewe, hawa tunaowalaumu , wanaotumiwa tunaishi nao ndani ya jamii kwanini usikae na kufikiri njia mbadala ya kuwashugulikia.
Kipimo cha akili ni pale unapokabiliwa na tatizo na kutafuta njia ya kulitatua, kwa kipimo hicho akili yako ni zero.
Nioneshe kwenye hiyo Katiba ya 1977, ni wapi imeruhusu UTEKAJI, DHULMA, WIZI, MAUAJI, WIZI WA KURA na UFISADI??
Hiyo katiba mpya itakuwa inashika bunduki kulazimisha watu KUITII???
Kwa akiki zenu za kijinga, mnadhani MTAWALA MUOVU anafuata Katiba hata iwe nzuri???
Ukisema namtetea sikuelewi.Unamtetea 😃😃😄
Lakini utetezi wako hauna nguvu.
Ungekuwa kwenye Power yaani umerithi utawala kwa Babu yako Nyerere ungefanya hizo Amendments hasa zinazogusa maslahi ya Utawala wako?
Hivi unajua Kina Mwinyi, Mkapa, Kikwete, Magufuli na sasa Samia ni Watoto na wajukuu wa utawala wa Nyerere? Unalijua hilo?
Au unataka kusema siku hizi Nyoka anazaa Jongoo?
Wewe ambaye sio mtoto wa Nyerere kimamlaka ndio utaona matatizo ila wenye familia wanaishi maisha ya Babu yao, Nyerere. Na wanafuata mfumo aliouacha Nyerere.
Usiseme anaweza, andika Nyerere hakuwa fisadi, kama una ushahidi wowote wa ufiasadi wake tuwekee hapa.
Mtu ambaye hakuwa na tone la ufisadi, kusema aliunda mfumo wa kifisadi kwasababu aliacha sheria ya Rais kutoshtakiwa, ni hoja dhaifu.
Jiulize, kwanini leo marais wanaogopa kupelekwa mahakamani?
Mostly wanajua ni kwasababu ya ufisadi wao, mara wameuza bandari, mara wametoa gesi ya Mtwara, hii ndio sababu kwao kuogopa kushtakiwa.
Nimeshakwambia Nyerere hakuwa malaika atufanyie kila kitu, pale alipoacha na mapungufu, tuyarekebishe sisi, kuendelea kumlaumu ni ukemavu.
Umeandika, mfumo = watu, sasa Nyerere ni watu au mtu!.Mfumo= Watu+Sera+Sheria+Taasisi
Hivi kwenye utawala hupimwa kwa kipimo kiitwacho PERSISTENCE METRIC ambacho huangalia kwa muda ganii na jinsi gani MFUMO (Watu+Sera+Sheria+Taasisi) huathiri maisha ya vizazi
===================================================================================
Unaweza kuhisi umeongea kitu cha maana kumbe una ufahamu finyu kuhusu utawala. Hili ndilo tatizo lako wewe. Unaamini kwasababu wewe hukifahamu hiki basi na mwingine lazima atakuwa hakifahamu. Una matatizo makubwa kichwani mwako, Bwana Denoo G.
Kiutawala, taasisi zote duniani hata kama ziko (Autonomous/Semi-autonomous) ni kama kiumbe hai kinachojiongoza chenyewe. Lakini lazima kiwe na kichwa, ambaye kitaalamu tunamuita MTENDAJI MKUU (CHIEF EXECUTIVE), ambaye huamua mwelekeo mzima wa taasisi kwa wakati huo. Hili limesemwa na wataalamu wa utawala tokea miaka ya 1600 kama Locke, Hobbes na Montesquie (In Theory of Social Contract) na hata wasomi wa miaka hii ya karibuni kama Prof Max Webber, Issa G Shivji wamethibitisha nalolisema, kwamba mifumo hutegemea sana kiongozi binafsi (CHARISMATIC SYSTEMS).
Kwenye sheria ya katiba (CONSTITUTIONAL LAW) wale waliosoma sayansi ya siasa (Political Science) na sheria (Law) hufundishwa hili mapema wakiwa mwaka wa kwanza. Hufundishwa kwamba kwenye mifumo ya utawala wa nchi (State Systems) hasahasa nchi zetu ambazo zilitawaliwa na Uingereza zinafuata THE WESTMINSTER MODEL, mfumo huwa na uwajibikaji wa aina mbili: Uwajibikaji wa Jumla (Collective Ministerial Responsibility) na Uwajibikaji Binafsi(Individual Ministerial Responsibility).
Kuna mambo kwenye mifumo ya utawala wa nchi huwa yanapimwa kwa kurunzi maamuzi ya uwajibikaji wa jumla (Collective Ministerial Responsibility) na kuna maamuzi hupimwa kwa kurunzi ya (Individual Ministerial Responsibility). Kiutawala na dunia ya sasa, MFUMO unatakiwa ufuate sana COLLECTIVE MINISTERIAL RESPONSIBILITY, kuliko INDIVIDUAL MINISTERIAL RESPONSIBILITY. Bahati mbaya mno Tanzania katiba zake zote tokea 1964 zilitengeneza kitu kinaitwa IMPERIAL PRESIDENCY (Uraisi wa Kifalme) ambao unampa Kiongozi Mmoja ndani ya mfumo nguvu kubwa za kiutendaji kuliko wengine, jambo ambalo halitakiwi.
Hata Tundu Lissu ambaye mnamshabikia amekuwa akilisema sana hili miaka. Inaonesha hukuelewa anamaanisha hata nini. Maamuzi mengi mabaya yalifanywa na Mzee Nyerere kama CHIEF EXECUTIVE OF THE COUNTRY na kutekelezwa katika ngazi za kimfumo na viongozi wake wa chini. Lakini pia tunapoongelea mfumo hatuangalii tu utendaji, bali tunaangalia SERA, SHERIA na TAASISI ambazo zilitungwa au kuanzishwa wakati wa Mzee Nyerere na namna gani mpaka leo zinaendelea kutumika kuathiri maisha ya watanzania.
Asilimia 70% ya sheria kandamizi na sera zake zilitungwa na kuanzisha taasisi zake kipindi cha Mzee Nyerere akiwa Raisi. Hivyo tutaisema serikali yake kwa haya maovu (Collective Ministerial Responsibility) na yeye binafsi (Individual Collective Responsibility).Hivi ndivyo mifumo ya dunia ya kiutawala ipo.
SASA KAMA HUKUWA UNALIFAHAMU HILI, THAT's YOUR PROBLEM........
YOU CAN GET ANGRY, THROW TANTRUMS, DRENCH IN YOUR SORROWS and WALLOW IN YOUR TEARS ila huu ndiyo ukweli wa kiutawala duniani kote, wewe MTANZANIA mmoja huwezi kuupinga hata kama unauchukia na haukubaliani nao.
Ukisema namtetea sikuelewi.
Pale juu umetaja sheria mbovu ambazo unaamini Nyerere ndie alisababisha zikawepo.
Mimi nikakuuliza, hata kama Nyerere aliziacha, mbona bado mnaendelea kuziboresha wakati Nyerere hayupo?!
Sasa hapo naacha vipi kumtoa Nyerere, au kwako Nyerere bado anaishi mpaka leo!.
Huwezi kumuita Nyerere ndie msingi mkuu wa ufisadi, ikiwa yeye "msingi" hakujihusiha na hilo jambo.Nimetumia neno anaweza hakuwa fisadi kwa sababu siwezi kutoa hakiksho la asilimia 100.
Ninachojua yeye ndiye msingi Mkuu wa ufisadi kupitia mfumo na Katiba aliyoiweka.
Huenda wakati anaweza hiyo mifumo na katiba hakukumbuka mifumo hiyo pia inawapa nguvu watu ambao watakuja kuongoza wakawa mafisadi.
Ukitaka kujua ninachokisema na watu wenye mtazamo kama wangu.
Nyerere alishawahi kukiri kuwa Katiba na Mfumo aliouweka unamuweza mtawala kuwa mungumtu au Dikteta. Na hakutaka ubadilishwe.
Unajua maana ya udikteta na umungu mtu?
Kubadilisha mfumo sio kazi ya watawala kwasababu unawanufaisha wao, hiyo ni kazi yetu.Nani abadilishe sasa?
Waliopo madarakani ni watoto na wajukuu wa Nyerere kiutawala na kimfumo. Inaweza kuwa sio kibaolojia
Wao mfumo waliourithi kwa Baba na Babu yao, Nyerere. Unawafavour kama ulivyom-favour Nyerere.
Sijui kama unaelewa jambo hilo.
Kama nyerere angekuwa mtakatifu kuliko Waliopo madarakani ninakuhakikishia huu mfumo na katiba waliyoirithi kwa Baba na Babu yao haviendani na mawazo na maslahi yao.
Hawabadilishi huo mfumo na Katiba ya Nyerere kwa sababu wao ni Nyerere wadogo
Huwezi kumuita Nyerere ndie msingi mkuu wa ufisadi, ikiwa yeye "msingi" hakujihusiha na hilo jambo.
Nyerere hakuwa malaika, kama aliacha mifumo iliyokuwepo kwa nia njema, kisha nyie mkaja kuitumia kwa nia ovu, hilo haliwezi kuwa kosa lake.
Rais hashtakiwi kwa mambo aliyofanya yaliyoko ndani ya mamlaka yake kisheria na kikatiba.Rais kama hashtakiwi huoni kwamba amepewa mamlaka ya kufanya chochote na bila kuwajibishws na yeyote?,
Hujui msingi mkuu wa ufisadi, utekaji, wizi wa uchaguzi, na mambo mengine unatoka kwenye mamlaka ya urais? Hujui hili kumbe?
Wewe unapoambiwa maelekezo kutoka juu unafikiri hayapo kikatiba?😂😂
Kubadilisha mfumo sio kazi ya watawala kwasababu unawanufaisha wao, hiyo ni kazi yetu.
Rais hashtakiwi kwa mambo aliyofanya yaliyoko ndani ya mamlaka yake kisheria na kikatiba.
Huwezi kusema Rais hashtakiwi kwa KUCHUKUA MUME wa mtu.
Utakuwa una akili ndogo kama NYUMBU.
Lakini pia hukumu yake inaweza kuwa KURA, kama inaheshimika lakini.
Huwezi kujua gharama nilizolipa,mimi inawezekana nisingekuwa naandika uzi huu hapa sababu ya MO29,mimi ni millenial,lakini niliwajibiki kama Gen-Z,nililipa gharama,,yawezekana wewe ulishuhudia kwenye clips na picha yale mauaji,lakini mimi nilishuhudia kwa macho yangu, na nilibeba majerua na hata maiti,usiandike kwa hisia hatujuani,mimi nina ushuhuda wa wazi.Namaanisha nilichokiandika.Kwanini unahangaika na marehemu, hivi kina nchi ilikuwa na mfumo kama USSR lakini ilianguka, gen Z wameonyesha njia lakini wewe kazi yako ni kulalamika mtandaoni.
Mabadiliko yanaanzia kwako mwenyewe, hawa tunaowalaumu , wanaotumiwa tunaishi nao ndani ya jamii kwanini usikae na kufikiri njia mbadala ya kuwashugulikia.
Kipimo cha akili ni pale unapokabiliwa na tatizo na kutafuta njia ya kulitatua, kwa kipimo hicho akili yako ni zero.
Kama ni mifumo kwa nini msiifumue sasa muweke yenye akili nyie wenye ufahamu tangu kafa? Miaka 40 ni michache kuunda mifumo mipya??
Kuleta porojo za kiwaki kwenye mambo ya msingi ni uponjoro wa hali ya juu,wewe huna tofauti na mtu yule aliyeambiwa flani kapasua ndoa na hiyo ndoo ilikuwa na maziwa halafu unauliza "maziwa yamemwagika?".Nioneshe kwenye hiyo Katiba ya 1977, ni wapi imeruhusu UTEKAJI, DHULMA, WIZI, MAUAJI, WIZI WA KURA na UFISADI??
Hiyo katiba mpya itakuwa inashika bunduki kulazimisha watu KUITII???
Kwa akili zenu za kijinga, mnadhani MTAWALA MUOVU anafuata Katiba hata iwe nzuri???