Determinantor
Platinum Member
- Mar 17, 2008
- 61,459
- 100,799
Katika siku za hivi karibuni kumekuwa na tabia inayozidi kuonekana katika baadhi ya shule binafsi hapa Dar es Salaam ambapo wanafunzi, hata wale wa Darasa la Kwanza wenye umri wa miaka sita au saba, hulazimishwa kuhudhuria masomo ya ziada wakati wa likizo. Hali hii inazua swali muhimu: Je, likizo bado ni likizo, au imegeuzwa kuwa mwendelezo wa muhula wa masomo?
Kwa mtazamo wa maendeleo ya mtoto, jibu ni wazi. Mtoto si mashine ya kufundishwa bila kupumzika. Likizo ni sehemu muhimu ya mchakato wa ukuaji wa mtoto, si zawadi anayostahili kupewa baada ya kufaulu mitihani. Kupumzika, kucheza, kushirikiana na familia na kufanya shughuli za ubunifu ni haki ya msingi ya mtoto na ni sehemu ya maendeleo yake ya kiakili, kijamii na kihisia.
Kwa mujibu wa tafiti mbalimbali za maendeleo ya watoto, mchezo na muda wa mapumziko vina mchango mkubwa katika ukuaji wa ubongo, uwezo wa kufikiri, ubunifu, kujiamini na kujenga mahusiano na wengine. UNICEF imeeleza kuwa mchezo si anasa bali ni haki ya mtoto na ni nyenzo muhimu kwa ujifunzaji, afya na ustahimilivu wa mtoto.
Ni vigumu kuelewa mantiki ya kumlazimisha mtoto wa miaka sita kwenda shule wakati wa likizo ilhali wataalamu wa elimu na saikolojia ya watoto wanaendelea kusisitiza umuhimu wa muda wa kucheza na kupumzika. Tafiti zimeonyesha kuwa mapumziko na muda wa kucheza huboresha tabia za wanafunzi, uwezo wa kujifunza na ustawi wao wa kihisia bila kuathiri maendeleo yao ya kitaaluma.
Athari za kuwanyima watoto mapumziko zinaweza kuwa nyingi.
Kwanza, mtoto anaweza kupata uchovu wa akili (mental fatigue) unaopunguza hamasa ya kujifunza.
Pili, anakosa fursa ya kukuza ujuzi wa kijamii kupitia michezo na mawasiliano na watoto wenzake.
Tatu, anakosa muda wa kuwa na familia yake, jambo ambalo ni muhimu katika kujenga ustawi wa kihisia na kuimarisha mahusiano ya kifamilia.
Nne, mazingira ya kujifunza bila muda wa kupumzika yanaweza kuongeza msongo wa mawazo na kuchangia matatizo ya afya ya akili kwa muda mrefu.
Aidha, watafiti wanaochunguza haki za watoto wakati wa likizo wameonya kuhusu tabia ya kubadilisha likizo kuwa kipindi kingine cha masomo. Wanasisitiza kuwa watoto wana haki ya muda wa mapumziko, burudani na michezo kama sehemu ya ustawi wao na maendeleo yao kamili.
Ni muhimu kutambua kwamba hakuna mzazi anayepinga elimu bora. Hata hivyo, elimu bora haiwezi kupimwa kwa idadi ya siku ambazo mtoto anakaa darasani. Elimu bora ni ile inayotambua kuwa mtoto anahitaji kujifunza, kucheza, kupumzika na kukua kwa uwiano. Mtoto wa Darasa la Kwanza anahitaji zaidi kujenga msingi wa kupenda kujifunza kuliko kulazimishwa kuishi katika ratiba ya masomo isiyo na mwisho.
Kwa hiyo, shule zinazowalazimisha watoto wadogo kuhudhuria masomo wakati wa likizo zinapaswa kujiuliza kama zinatanguliza maslahi ya mtoto au mashindano ya kitaaluma.
Elimu inayomnyima mtoto utoto wake haiwezi kuitwa elimu kamili. Likizo ni sehemu ya elimu, kwa sababu wakati mwingine mtoto hujifunza zaidi akiwa anacheza, anachunguza mazingira yake na anatumia muda na familia yake kuliko anavyoweza kujifunza akiwa darasani kwa lazima.
Kwa mtazamo wa maendeleo ya mtoto, jibu ni wazi. Mtoto si mashine ya kufundishwa bila kupumzika. Likizo ni sehemu muhimu ya mchakato wa ukuaji wa mtoto, si zawadi anayostahili kupewa baada ya kufaulu mitihani. Kupumzika, kucheza, kushirikiana na familia na kufanya shughuli za ubunifu ni haki ya msingi ya mtoto na ni sehemu ya maendeleo yake ya kiakili, kijamii na kihisia.
Kwa mujibu wa tafiti mbalimbali za maendeleo ya watoto, mchezo na muda wa mapumziko vina mchango mkubwa katika ukuaji wa ubongo, uwezo wa kufikiri, ubunifu, kujiamini na kujenga mahusiano na wengine. UNICEF imeeleza kuwa mchezo si anasa bali ni haki ya mtoto na ni nyenzo muhimu kwa ujifunzaji, afya na ustahimilivu wa mtoto.
Ni vigumu kuelewa mantiki ya kumlazimisha mtoto wa miaka sita kwenda shule wakati wa likizo ilhali wataalamu wa elimu na saikolojia ya watoto wanaendelea kusisitiza umuhimu wa muda wa kucheza na kupumzika. Tafiti zimeonyesha kuwa mapumziko na muda wa kucheza huboresha tabia za wanafunzi, uwezo wa kujifunza na ustawi wao wa kihisia bila kuathiri maendeleo yao ya kitaaluma.
Athari za kuwanyima watoto mapumziko zinaweza kuwa nyingi.
Kwanza, mtoto anaweza kupata uchovu wa akili (mental fatigue) unaopunguza hamasa ya kujifunza.
Pili, anakosa fursa ya kukuza ujuzi wa kijamii kupitia michezo na mawasiliano na watoto wenzake.
Tatu, anakosa muda wa kuwa na familia yake, jambo ambalo ni muhimu katika kujenga ustawi wa kihisia na kuimarisha mahusiano ya kifamilia.
Nne, mazingira ya kujifunza bila muda wa kupumzika yanaweza kuongeza msongo wa mawazo na kuchangia matatizo ya afya ya akili kwa muda mrefu.
Aidha, watafiti wanaochunguza haki za watoto wakati wa likizo wameonya kuhusu tabia ya kubadilisha likizo kuwa kipindi kingine cha masomo. Wanasisitiza kuwa watoto wana haki ya muda wa mapumziko, burudani na michezo kama sehemu ya ustawi wao na maendeleo yao kamili.
Ni muhimu kutambua kwamba hakuna mzazi anayepinga elimu bora. Hata hivyo, elimu bora haiwezi kupimwa kwa idadi ya siku ambazo mtoto anakaa darasani. Elimu bora ni ile inayotambua kuwa mtoto anahitaji kujifunza, kucheza, kupumzika na kukua kwa uwiano. Mtoto wa Darasa la Kwanza anahitaji zaidi kujenga msingi wa kupenda kujifunza kuliko kulazimishwa kuishi katika ratiba ya masomo isiyo na mwisho.
Kwa hiyo, shule zinazowalazimisha watoto wadogo kuhudhuria masomo wakati wa likizo zinapaswa kujiuliza kama zinatanguliza maslahi ya mtoto au mashindano ya kitaaluma.
Elimu inayomnyima mtoto utoto wake haiwezi kuitwa elimu kamili. Likizo ni sehemu ya elimu, kwa sababu wakati mwingine mtoto hujifunza zaidi akiwa anacheza, anachunguza mazingira yake na anatumia muda na familia yake kuliko anavyoweza kujifunza akiwa darasani kwa lazima.