Rorscharch
JF-Expert Member
- Jul 22, 2013
- 878
- 2,014
Katika mijadala mingi kuhusu dini na imani, kuna mkanganyiko mkubwa kati ya neno mpagani na mtu asiyeamini kabisa uwepo wa Mungu (atheist). Nimetumia neno wapagani kwenye kichwa cha habari ili kuvuta usikivu wako, lakini lengo la makala hii ni kufafanua tofauti kati ya makundi haya mawili na kuelezea kwa undani kundi la wasioamini, ambao mara nyingi huchanganywa na wapagani.
Kwa ufupi, mpagani ni mtu anayefuata dini au imani za kienyeji ambazo si sehemu ya dini kuu kama Ukristo, Uislamu, au Uyahudi. Kwa upande mwingine, mtu asiyeamini (atheist) ni yule anayekosa imani katika Mungu au miungu kwa ujumla. Hii inamaanisha kwamba mtu asiyeamini si mpagani bali ni mtu ambaye hana imani yoyote ya kiroho.
Je, Kutoamini ni imani?
Mtu asiyeamini katika Mungu mara nyingi huchukuliwa kuwa ana mtazamo wa dunia usio na msingi wa kiimani. Lakini je, kutoamini kunaweza kuwa aina fulani ya imani? Kwa mujibu wa utafiti uliofanywa na Matt Baker, ambaye ana PhD katika masomo ya dini kutoka Chuo Kikuu cha Warwick, watu wengi wasioamini (atheists) wanashiriki mtazamo wa dunia unaojulikana kama humanism—mtazamo unaotegemea sayansi, mantiki, na maadili yanayotegemea binadamu badala ya mamlaka za kimungu.
Hii inamaanisha kwamba, ingawa kutoamini si dini, watu wengi wasioamini hupatikana na imani katika misingi ya naturalism—dhana kwamba ulimwengu ni wa asili pekee bila nguvu za kiroho, na rationalism—imani kwamba akili ya binadamu na sayansi ndizo njia sahihi za kupata maarifa.
Aina za Wasioamini
Katika utafiti wake, Baker aligundua kuwa kuna aina tofauti za watu wasioamini:
1. Wasioamini wa Kawaida (Negative/Soft Atheists) – Hawa ni watu wasio na imani ya Mungu lakini pia hawawezi kusema kwa uhakika kuwa Mungu hayupo.
2. Wasioamini Wenye Uhakika (Positive/Hard Atheists) – Hawa ni wale wanaoamini kabisa kwamba Mungu hayupo.
3. Wasioamini Walio Wazi (Explicit Atheists) – Hawa ni wale waliowahi kufikiri sana kuhusu uwepo wa Mungu, na wakaamua kuwa hawawezi kuamini.
4. Wasioamini Wasiojali (Implicit Atheists) – Hawa ni watu ambao hawana mtazamo wowote kuhusu Mungu, labda kwa sababu hawajawahi kufikiria suala hilo.
Katika tafiti nyingi, inaonekana kwamba watu wengi wasioamini ni wale walio kwenye kundi la tatu—wale waliotafakari sana na wakaamua kuwa hawawezi kuamini kutokana na upungufu wa ushahidi wa kuwepo kwa Mungu.
Je, Wasioamini na Wanaoamini Wanatofautiana Kivipi?
Katika utafiti wa Baker, watu wasioamini walionekana kuwa na mitazamo tofauti na wale wanaoamini katika maeneo yafuatayo:
Mtazamo wa Ulimwengu (Ontology): Watu wasioamini mara nyingi huwa wanakubaliana na dhana ya naturalism—kuwa hakuna kitu cha kiroho kinachoendesha ulimwengu.
Njia za Kupata Maarifa (Epistemology): Watu wasioamini huamini zaidi sayansi na akili ya binadamu kama njia sahihi ya kujifunza ukweli, tofauti na wale wanaoamini ambao wanaweza kutumia maandiko matakatifu au ufunuo wa kiroho kama vyanzo vya maarifa.
Misingi ya Maadili (Axiology): Ingawa wasioamini na waumini mara nyingi hukubaliana kuhusu maadili ya msingi kama kusaidia wengine, watu wasioamini huamini kuwa maadili hutokana na mantiki na jamii badala ya maagizo ya Mungu.
Hitimisho
Ingawa wengi huchanganya kati ya wapagani na wasioamini, tofauti kubwa ipo kati yao. Wapagani wanafuata dini fulani za asili, wakati wasioamini hawana imani yoyote katika Mungu au miungu. Zaidi ya hayo, ingawa atheism yenyewe si mtazamo wa dunia kamili, watu wengi wasioamini hupatikana wakifuata mtazamo wa dunia wa humanism—mtazamo unaothamini sayansi, mantiki, na maadili yanayotegemea wanadamu badala ya mamlaka za kidini.
Kwa hivyo, iwapo mtu anasema kuwa yeye si muumini, usikimbilie kumuita mpagani. Badala yake, jiulize—je, ni kweli hana imani kabisa, au ana mtazamo wa dunia unaotegemea mantiki na sayansi?
Kwa ufupi, mpagani ni mtu anayefuata dini au imani za kienyeji ambazo si sehemu ya dini kuu kama Ukristo, Uislamu, au Uyahudi. Kwa upande mwingine, mtu asiyeamini (atheist) ni yule anayekosa imani katika Mungu au miungu kwa ujumla. Hii inamaanisha kwamba mtu asiyeamini si mpagani bali ni mtu ambaye hana imani yoyote ya kiroho.
Je, Kutoamini ni imani?
Mtu asiyeamini katika Mungu mara nyingi huchukuliwa kuwa ana mtazamo wa dunia usio na msingi wa kiimani. Lakini je, kutoamini kunaweza kuwa aina fulani ya imani? Kwa mujibu wa utafiti uliofanywa na Matt Baker, ambaye ana PhD katika masomo ya dini kutoka Chuo Kikuu cha Warwick, watu wengi wasioamini (atheists) wanashiriki mtazamo wa dunia unaojulikana kama humanism—mtazamo unaotegemea sayansi, mantiki, na maadili yanayotegemea binadamu badala ya mamlaka za kimungu.
Hii inamaanisha kwamba, ingawa kutoamini si dini, watu wengi wasioamini hupatikana na imani katika misingi ya naturalism—dhana kwamba ulimwengu ni wa asili pekee bila nguvu za kiroho, na rationalism—imani kwamba akili ya binadamu na sayansi ndizo njia sahihi za kupata maarifa.
Aina za Wasioamini
Katika utafiti wake, Baker aligundua kuwa kuna aina tofauti za watu wasioamini:
1. Wasioamini wa Kawaida (Negative/Soft Atheists) – Hawa ni watu wasio na imani ya Mungu lakini pia hawawezi kusema kwa uhakika kuwa Mungu hayupo.
2. Wasioamini Wenye Uhakika (Positive/Hard Atheists) – Hawa ni wale wanaoamini kabisa kwamba Mungu hayupo.
3. Wasioamini Walio Wazi (Explicit Atheists) – Hawa ni wale waliowahi kufikiri sana kuhusu uwepo wa Mungu, na wakaamua kuwa hawawezi kuamini.
4. Wasioamini Wasiojali (Implicit Atheists) – Hawa ni watu ambao hawana mtazamo wowote kuhusu Mungu, labda kwa sababu hawajawahi kufikiria suala hilo.
Katika tafiti nyingi, inaonekana kwamba watu wengi wasioamini ni wale walio kwenye kundi la tatu—wale waliotafakari sana na wakaamua kuwa hawawezi kuamini kutokana na upungufu wa ushahidi wa kuwepo kwa Mungu.
Je, Wasioamini na Wanaoamini Wanatofautiana Kivipi?
Katika utafiti wa Baker, watu wasioamini walionekana kuwa na mitazamo tofauti na wale wanaoamini katika maeneo yafuatayo:
Mtazamo wa Ulimwengu (Ontology): Watu wasioamini mara nyingi huwa wanakubaliana na dhana ya naturalism—kuwa hakuna kitu cha kiroho kinachoendesha ulimwengu.
Njia za Kupata Maarifa (Epistemology): Watu wasioamini huamini zaidi sayansi na akili ya binadamu kama njia sahihi ya kujifunza ukweli, tofauti na wale wanaoamini ambao wanaweza kutumia maandiko matakatifu au ufunuo wa kiroho kama vyanzo vya maarifa.
Misingi ya Maadili (Axiology): Ingawa wasioamini na waumini mara nyingi hukubaliana kuhusu maadili ya msingi kama kusaidia wengine, watu wasioamini huamini kuwa maadili hutokana na mantiki na jamii badala ya maagizo ya Mungu.
Hitimisho
Ingawa wengi huchanganya kati ya wapagani na wasioamini, tofauti kubwa ipo kati yao. Wapagani wanafuata dini fulani za asili, wakati wasioamini hawana imani yoyote katika Mungu au miungu. Zaidi ya hayo, ingawa atheism yenyewe si mtazamo wa dunia kamili, watu wengi wasioamini hupatikana wakifuata mtazamo wa dunia wa humanism—mtazamo unaothamini sayansi, mantiki, na maadili yanayotegemea wanadamu badala ya mamlaka za kidini.
Kwa hivyo, iwapo mtu anasema kuwa yeye si muumini, usikimbilie kumuita mpagani. Badala yake, jiulize—je, ni kweli hana imani kabisa, au ana mtazamo wa dunia unaotegemea mantiki na sayansi?