Facts gani wee mzee? Facts za michongo kama Walowezi, Maaskari wa kulipwa makatili na vibaraka wakubwa wa Wajerumani aka mercenaries hadi wakapewa majina ya Kijerumani na wakakubali kubaki nayo hayo majina ya Kijerumani wakayafanya ya ukoo hadi leo hii; Wahamiaji Wamanyema na Wazulu ndiyo unataka kutuambia walikuwa na uchungu sana na Tanganyika kuliko Wazawa wenyewe wa nchi hii? Huo Uzulu na «umbuyane» wa hao wajomba zako uliishia wapi, na kwanini hadi leo wameng’ang’ania jina «Sykes» kama la ukoo na mengineyo kama «Kleist» waliyopewa na Wajerumani kama Askari dhalinu na vibaraka wao dhidi ya Wazawa?
Golds...
Sijui kwa nini kila unaponiandikia inakupendeza kunivunjia heshima kwa lugha ambazo si za kiungwana.
Ningeweza kukunyamazia nikakuacha kama ulivyo na nikawajibu wengine walio na adabu na heshima zao.
Lakini kuna mambo umeyaleta hapa ningependa uyafahamu kama mchango wangu kwa jamii inayonizunguka khasa kwa kuwa mimi ni kitukuu cha Mmanyema mamluki aliyeingia Germany Ostafrika akitokea Belgian Congo kuja German Osta Afrika kuwasaidia Wajerumani kushinda vita dhidi ya Abushiri bin Salim Al Harith na Mtwa Mkwawa.
Hivi ni vitu vinavyofikirisha sana na ni ukweli ambao siwezi kuukataa.
Babu yangu mkuu ambae mimi ni kitukuu chake jina lake ni Muyukwa.
Muyukwa alikuwa askari katika Boma la Wajerumani Shirati, Musoma.
Akiwa Shirati alioa mwanamke wa Kitusi akazaliwa babu yangu akampa la jina la Rashid Abdallah Popo kutoka jina la baba yake Mwekapopo.
(Miaka mingi baadae babu yangu akabadili jina akawa Salum Abdallah lakini akaja kujulikana zaidi kwa jina la ''Baba Popo,'' kwa ajili ya kuwa na mtoto aliyempa jina la Humud Popo).
Rashid alipopata mtoto akampa jina Humud Popo, hili Popo jina la baba yake kama nilivyoeleza hapo juu.
Wazee wangu hawa wamechanganya majina yao ya Kimanyema na majina ya Kiarabu ukipnda majina ya Kiislam.
Mwanae mmoja baba yangu mdogo alimpa jina la Kimanyema, ''Numbi'' na la Kiarabu ukipnda la Kiislam, Farjallah na hili ni jina la babu yake mzaa mama, bibi yangu Zena bint Farjallah mwanamke wa Kimanyema.
Mama yake Bi. Zena bint Farjallah ni Mmanyema jina lake Safia bint Farjallah.
Humud na yeye akaja kujulikana zaidi kwa jina la Popo kuliko jina ka Humud.
Katika nyakati zao hawa wazee wangu wakati wa kupigania uhuru wa Tanganyika walikuwa watu maarufu Tabora na Dar es Salaam.
Babu yangu akiwa mmoja wa waasisi wa TANU na Tanganyika Railways African Union Tabora na ana historia ya kuvutia sana kwani aliongoza migomo mitatu (general strike) 1947, 1949 na 1960.
Huyu ni mtoto wa Mamluki wa Kimanyema kutoka Belgian Congo aliyezaliwa Shirati na akashiriki katika siasa za African Association Dar es Salaam katika miaka ya 1930s akifanya kazi Tanganyika Railways hadi alipohamishwa kwenda Tabora akiwa fundi mfua chuma katika Locomotive Shed ailiyotolewa Dar es Salaam na kupelekwa Tabora mwaka wa 1947.
Kwa nini babu yangu hakupewa majina ya Kijerumani na Wajerumani siwezi kufahamu.
Siwezi kufahamu pia kwa nini yeye aliwapa wanae wawili wa kiume majina ya Kiarabu ukipenda ya Kiislam akachanganya na ya Kimanyema.
Mtwa Mkwawa jina lake la Kiarabu ukipenda la Kiislam ni Abdallah.
Katika mashujaa wa Maji Maji Songea Mbano jina lake ni Abdulrauf na Mkomanile ni Khadija.
Haya majina ni katika jamii zinavyoingiliana kwa namna nyingi kiasi una Mwafika anaitwa Fredrick Mwakitosi, Alexander Ngowi nk.
Hawa wameng'ang'ania majina yasiyo yao ya Wazungu na sote ndivyo tulivyo.
Hili si jambo kwa hakika la kumshughulisha mtu yeyote.
Mimi ni Mohamed Said Salum Abdallah na nikipenda naweza kuyaongeza majina ya babu zangu ya Kimanyema hayo niliyoyaweka hapo juu.
Ukoo wa Sykes.
Aliyekuja Germany Ostafrika kama mamluki ni Sykes Mbuwane kutoka Mozambique na akaoa mwanamke wa Kinyaturu Pangani jina lake Kwema akazaliwa mtoto ambae Wajerumani walimsajili kwa jina la Kleist jina la Kijerumani na ukipenda jina la Kikristo lakini baba yake akampa jina la Abdallah.
Pamoja na Sykes Mbuwane alikuwa Chief Mohosh Shangaan ambaye baadae alikuja kujulikana kama Afande Plantan na yeye alikuwa na watoto Thomas, Schneider baba yake akampa jina Abdillah, Machado akapewa jina Ramadhani na hawa wote wamezaliwa Mozambique chini ya utawala wa Wareno.
Hii ndiyo sababu ya jina la Ramadhani Machado Plantan.
Koo zote hizi mbili ya Sykes na Plantan watoto wao waliishi na majina yao hayo ya Kizungu na wameacha alama katika historia ya uhuru wa Tanganyika kwa yale waliyoyafanya katika TAA na TANU na pengine wangelala katika makaburi yao kwa amani ila kwa mimi baada ya kuona historia ya kizazi kizima chetu itapotea ndiyo nikaandika historia hii.
Bahati mbaya wewe historia hii inakuudhi kuwa kwa nini iwe Wazulu na Wamanyema watu ambao hawa asili ya nchi hii wawe mbele katika historia ya uhuru wa Tanganyika kuliko wenye nchi yao.
Sasa tunafanyaje katika hili.
Tuaweza kusema kukataa Kleist Sykes Mzulu aliasisi African Association na Al Jamiatul Islamiyya?
Tunaweza kukataa kuwa Mzee bin Sudi Mmanyema aliasisi African Association na Al Jamiatul Islamiyya?
Tunaweza kukataa kuwa Affande Plantan alikuwa Mkuu wa German Constabulary Tanganyika?
Tunaweza kukataa kuwa Thomas Pantan alikuwa President wa African Association.
Tunaweza kukataa kuwa Abdul na Ally Sykes walikuwa waasisi na wafadhili wakubwa wa TAA na TANU na ndiyo waliompokea Julius Nyerere?
Tunaweza kukataa kuwa Denis Phombeah Mnyasa kutoka Nyasaland alikuwa kiongozi wa TAA na kadi yake ya TANU ni No. 5?
Tunaweza kukataa Dome Okochi Budohi Mluya kutoka Kenya alikuwa kiongozi wa TAA na kadi yake ya TANU ni No. 6?
Ninachoweza kufanya ni kukupa pole kwani utake usitake hii ndiyo historia ya uhuru wa Tanganyika toka ilipoundwa African Association 1929 hadi ulipopatikana uhuru 1961.
Katika picha hiyo hapo chini wote unaowaona hapo ni Wamanyema ila Julius Nyerere:
Kulia: Haruna Iddi Taratibu, Saadan Abdu Kandoro, Julius Kambarage Nyerere, Sheikh Mohamed Yahya Ramia na Idd Faiz Mafungo Dodoma Train Station 1955/56
