Damaso
JF-Expert Member
- Jul 18, 2018
- 6,236
- 10,774
Siku ya jana pamoja na siku zingine nyuma, Tanzania imeshuhudia mashindano ya ngumi yanayojulikana kama “Knockout Ya Mama”, yakitajwa kuwa ni sehemu ya kukuza michezo nchini. Mashindano haya yamekuwa kivutio kikubwa kwa wananchi, hasa kutokana na zawadi nono zinazotolewa — ikiwemo shilingi milioni tano kwa mabondia wanaoshinda, zawadi zinazodaiwa kutolewa kwa jina la Rais Samia Suluhu Hassan.
Kwa macho ya kawaida, hatua hii inaonekana kama njia ya kuhamasisha vijana na kuendeleza mchezo wa ngumi nchini. Lakini kwa wachambuzi wa siasa na uchumi, mambo si mepesi namna hiyo. Swali linalozidi kuibuka ni pesa hizi zinatoka wapi? Ni fedha za serikali kupitia Baraza la Michezo la Taifa (BMT)? Ni bajeti ya Wizara ya Michezo, Sanaa na Utamaduni? Au ni fedha binafsi za Rais mwenyewe?
Ikiwa fedha hizo zinatoka kwenye mfuko wa umma, je, kuna kibali cha matumizi hayo? Je, fungu la maendeleo ya michezo lilipitishwa kwa ajili ya zawadi za mashindano haya? Na kama ni fedha binafsi za Rais Samia, je, zawadi hizo haziwezi kutafsiriwa kama njia ya kujenga taswira ya kisiasa kuelekea uchaguzi ujao wa mwaka 2025?
Wachambuzi wa mambo ya kisiasa wanasema, "Rushwa ya kisiasa si lazima iwe bahasha, inaweza kuwa zawadi yenye kivuli cha upendo tu." Kwa mantiki hiyo, “Knockout Ya Mama” inaweza kuwa jukwaa lenye sura ya michezo lakini lenye dhamira ya kisiasa — kuimarisha umaarufu wa Rais miongoni mwa vijana na wanamichezo.
Wapo wanaohoji kwa nini TAKUKURU haijatoa kauli kuhusu uhalali wa zawadi hizi, hasa ikizingatiwa kwamba sheria ya kupambana na rushwa inakataza utoaji wa zawadi zinazoweza kuathiri maamuzi ya kisiasa au kijamii. Wakati huo huo, Wizara ya Michezo na BMT wameendelea kuwa kimya kana kwamba jambo hili halina utata.
Kwa upande mwingine, wapo wanaoitetea “Knockout Ya Mama” wakisema ni hatua ya kipekee ya kuleta heshima kwenye mchezo wa ngumi uliosahaulika kwa muda mrefu. Kwao, zawadi hizo ni motisha kwa wanamichezo wanaotoka katika mazingira magumu, na ni sehemu ya juhudi za Rais Samia kuinua sekta ya michezo nchini.
Lakini hoja kubwa inabaki: Je, michezo inapaswa kuwa chombo cha siasa?
Michezo ni eneo linalopaswa kujengwa kwa uwazi, uwajibikaji na usawa. Wakati taifa linahitaji uwajibikaji wa kifedha, tunapaswa pia kujiuliza — kama zawadi hizi zinatolewa bila mfumo wa kisheria, kesho tutamlaumu nani fedha za umma zikipotea?
“Knockout Ya Mama” ni wazo zuri lililovurugwa na mashaka. Ikiwa serikali itatoa maelezo ya wazi kuhusu vyanzo vya fedha na malengo ya mashindano haya, Watanzania wataendelea kushangilia kwa amani. Lakini bila majibu, tutabaki kujiuliza — hii ni ngumi ya michezo au ngumi ya kisiasa?
Kwa macho ya kawaida, hatua hii inaonekana kama njia ya kuhamasisha vijana na kuendeleza mchezo wa ngumi nchini. Lakini kwa wachambuzi wa siasa na uchumi, mambo si mepesi namna hiyo. Swali linalozidi kuibuka ni pesa hizi zinatoka wapi? Ni fedha za serikali kupitia Baraza la Michezo la Taifa (BMT)? Ni bajeti ya Wizara ya Michezo, Sanaa na Utamaduni? Au ni fedha binafsi za Rais mwenyewe?
Ikiwa fedha hizo zinatoka kwenye mfuko wa umma, je, kuna kibali cha matumizi hayo? Je, fungu la maendeleo ya michezo lilipitishwa kwa ajili ya zawadi za mashindano haya? Na kama ni fedha binafsi za Rais Samia, je, zawadi hizo haziwezi kutafsiriwa kama njia ya kujenga taswira ya kisiasa kuelekea uchaguzi ujao wa mwaka 2025?
Wachambuzi wa mambo ya kisiasa wanasema, "Rushwa ya kisiasa si lazima iwe bahasha, inaweza kuwa zawadi yenye kivuli cha upendo tu." Kwa mantiki hiyo, “Knockout Ya Mama” inaweza kuwa jukwaa lenye sura ya michezo lakini lenye dhamira ya kisiasa — kuimarisha umaarufu wa Rais miongoni mwa vijana na wanamichezo.
Wapo wanaohoji kwa nini TAKUKURU haijatoa kauli kuhusu uhalali wa zawadi hizi, hasa ikizingatiwa kwamba sheria ya kupambana na rushwa inakataza utoaji wa zawadi zinazoweza kuathiri maamuzi ya kisiasa au kijamii. Wakati huo huo, Wizara ya Michezo na BMT wameendelea kuwa kimya kana kwamba jambo hili halina utata.
Kwa upande mwingine, wapo wanaoitetea “Knockout Ya Mama” wakisema ni hatua ya kipekee ya kuleta heshima kwenye mchezo wa ngumi uliosahaulika kwa muda mrefu. Kwao, zawadi hizo ni motisha kwa wanamichezo wanaotoka katika mazingira magumu, na ni sehemu ya juhudi za Rais Samia kuinua sekta ya michezo nchini.
Lakini hoja kubwa inabaki: Je, michezo inapaswa kuwa chombo cha siasa?
Michezo ni eneo linalopaswa kujengwa kwa uwazi, uwajibikaji na usawa. Wakati taifa linahitaji uwajibikaji wa kifedha, tunapaswa pia kujiuliza — kama zawadi hizi zinatolewa bila mfumo wa kisheria, kesho tutamlaumu nani fedha za umma zikipotea?
“Knockout Ya Mama” ni wazo zuri lililovurugwa na mashaka. Ikiwa serikali itatoa maelezo ya wazi kuhusu vyanzo vya fedha na malengo ya mashindano haya, Watanzania wataendelea kushangilia kwa amani. Lakini bila majibu, tutabaki kujiuliza — hii ni ngumi ya michezo au ngumi ya kisiasa?
