Kwanini Padri Luther aliondoa baadhi ya vitabu kwenye Biblia, na kwanini alijiondoa Kanisa Katoliki?

Kwanini Padri Luther aliondoa baadhi ya vitabu kwenye Biblia, na kwanini alijiondoa Kanisa Katoliki?

Nini msingi wa kuondolewa vitabu vya deuterokanoni katika orodha ya Vitabu Biblia inayotumiwa na makanisa ya Protestant na kuendelea kutumiwa na makanisa ya Roma na Othodox?

Vitabu vya deuterokanoni (kutoka Kigiriki "deuteros" = ya pili na "kanon" = orodha) ni maandiko ya Agano la Kaleyanayotazamwa na Wakatoliki, na baadhi ya Waorthodoksi na ya Makanisa ya Kale ya Mashariki kama sehemu kamili ya Biblia.

Wayahudi na Waprotestanti wengi huviita apokrifa na kuvitazama kama vitabu vinavyostahili kuheshimiwa lakini si sawa na Biblia yenyewe.


Vitabu vya deuterokanoni vya Agano la Kale

Katika Biblia zinazotolewa na Kanisa Katoliki ni vitabu saba vifuatavyo (pamoja na sehemu za vitabu vya Kitabu cha Esta na Kitabu cha Danieli):

Tobiti

Yudith

Kitabu cha Wamakabayo I

Kitabu cha Wamakabayo II

Hekima

Yoshua bin Sira

Kitabu cha Baruk

Baadhi ya Waorthodoksi wana vitabu vingine pia kama vile Ezra 1 (Ezra ya Kiebrania huhesabiwa kama Ezra 2), Kitabu cha tatu cha Wamakabayo na Zaburi ya 151; kama nyongeza Kitabu cha 4 cha Wamakabayo; Ufunuo wa Ezra na hata vingine.

Vitabu hivyo vyote ama havikuandikwa (Bar, 2 Mak, Hek) ama havikupatikana mapema kwa lugha ya Kiebrania (asili kwa Sir, Judt, 1Mak) wala ya Kiaramu(asili kwa Tob), bali kwa Kigiriki tu.


Historia ya orodha ya vitabu vya deuterokanoniEdit

Hadi karne ya kwanza KK orodha ya vitabu vya Biblia ya Kiebrania ilikuwa haijaamuliwa, ingawa ilikuwa wazi ya kwamba vitabu vya Torati ni maandiko matakatifu kamili; katika suala la vitabu vingine Wayahudi bado walitofautiana, k.mf. Masadukayo walikataa hata vile vya Manabii.

Sehemu kubwa ya Wayahudi nje ya Israeli na Mesopotamia walitumia toleo la Kigiriki lililoitwa Septuaginta ambalo lilitafsiriwa na wataalamu Wayahudi huko Misri katika karne ya pili na tatu KK.

Wakati ule Septuaginta ilikuwa ndiyo Biblia ya Wakristo wa kwanza (ambao wengi wao hawakujua Kiebrania) kabla ya kukamilika kwa orodha ya vitabu vya Agano Jipya.

Baada ya maangamizi ya Hekalu la Yerusalemu (70) na hasa katika karne ya 2 wataalamu Wayahudi waliamua kutovikubali kama sehemu za Tanakhvitabu visivyopatikana kwa lugha ya Kiebrania wakati walipopatana juu ya mapokeo yao ili kujiimarisha dhidi ya Ukristo na ustaarabu wa kigeni.

Wakristo hawakufuata maazimio hayo ya Wayahudi, hivyo mwishoni mwa karne ya pili Wakristo katika magharibi ya Mediteranea walianza kutafsiri Septuaginta katika Kilatini kilichokuwa lugha kuu kwao.

Matamko ya Kanisa KatolikiEdit

Vitabu vya Deuterokanoni vilihesabiwa rasmi kuwa sehemu ya Biblia hasa kuanzia Hati ya Damasi au De explanatione fidei, iliyotolewa na Papa Damasus I mwaka 382 (kwa Kilatini).

Tafsiri ya Kilatini ya Hieronimokilichoitwa Vulgata ilipata kuwa toleo muhimu katika Kanisa Katoliki. Hieronimo mwenyewe alipotafsiri Biblia upya katika Kilatini alisema vitabu vya Septuaginta kama Hekima, Yoshua bin Sira, Yudith na Tobiti havistahili kuwemo katika Biblia lakini alivitafsiri ndani ya Vulgata kufuatana na maelekezo wa Papa Damaso I aliyemuagiza kazi.

[1]

Orodha hiyo ya Papa Damaso I ilipata nguvu Afrika Kaskazini kutokana na Agostino wa Hippo kuifanya ipitishwe na Mtaguso wa Hippo (393), Mtaguso wa Tatu wa Kartago (397) na Mtaguso wa Nne wa Kartago (419).

Wakati huohuo Papa Inosenti I aliituma kwa askofu Exuperius wa Toulouse(405).

Baadaye Mtaguso wa Firenze (1442) na Mtaguso wa Trento (1546) ilivitambua rasmi kuwa sehemu za Biblia kamili kwa Kanisa Katoliki.

Misimamo ya WaprotestantiEdit

Wakati wa Matengenezo ya kiprotestantikatika karne ya 16 Martin Luther na wengineo walishika msimamo mkali kuhusu kanuni ya Biblia akafuata azimio la Wayahudi na shauri la Hieronimo kuhusu vitabu hivyo.

Pamoja na hivyo waliweka pembeni hata baadhi ya vitabu vya Agano Jipyaambavyo zamani ulitokea wasiwasi juu yake na kwa sababu hiyo pengine vinaitwa pia deuterokanoni:

Waraka kwa Waebrania,

Waraka wa Yakobo

Waraka wa pili wa Petro

Waraka wa pili wa Yohane

Waraka wa tatu wa Yohane

Waraka wa Yuda

Ufunuo wa Yohane

Baada ya kifo cha Martin Luther, Waprotestanti walikubali tena vitabu vyote vya Agano Jipya na kurudisha umoja katika jambo hilo la msingi kwa Ukristo.


Vitabu vya Agano la Kale

Mwanzo Kutoka Walawi HesabuKumbukumbu Yoshua WaamuziRuthu Samueli I Samueli IIWafalme I Wafalme II Mambo ya Nyakati I Mambo ya Nyakati II EzraNehemia TobitiDKYudithiDKEstaWamakabayo IDKWamakabayo IIDKYobu Zaburi Methali MhubiriHekima DKSiraDKWimbo Bora IsayaYeremia MaombolezoBarukuDKEzekieli Danieli HoseaYoeli Amosi Obadia Yona MikaNahumu Habakuki Sefania HagaiZekaria Malaki - Alama ya DKinaonyesha vitabu vya deuterokanoni visivyopatikana katika matoleo yote ya Biblia

Wajuvi karibuni??
 
Kikubwa mkuu Mambo ya biblia na madhehebu hayakusaidii kitu wewe pambana kumtafuta mungu kama kweli yupo
Wacha uongo wewe umetokea wapi? Duniani au kuzimu hivi humu ndani kuna watu kamili na watu wa kuzimu, hayo maneno yako siyo sahihi kwa sababu Mungu tunaongea naye kupitia maandiko,sasa km hayamuhusu atajuaje ili asidanganywe
 
Hilo la Yesu kumuua mtoto, alirusha jiwe juu kwa bahati mbaya likatua utosini mwa mtoto akafa . Swala la Maria Magdalena lipo wazi . Yesu alikuwa mwanaume wa enzi hizo
This is so new to me.
 
Biblia ni kitabu kinachojumuisha vitabu mbalimbali vilivyoandikwa na watu mbalimbali katika nyakati tofauti na sehemu tofauti.
Biblia ni mkusanyiko wa hivi vitabu ambavyo viliandikwa na waandishi mbalimbali ksha vikapangwa katika mtiririko unaofaa kuanzia miaka ya mwanzo kabisa hadi ya mwisho (Mwanzo hadi ufunuo).

Kitabu cha kwanza kwenye biblia ni Mwanzo ambacho kinaelezea uumbaji wa hii dunia, binadamu wa kwanza na habari za awali kabisa za dunia na ulimwengu. Kitabu cha mwisho ni Ufunuo Kilichoandikwa na Yohane Mbatizaji.

Hivi vitabu viliandikwa katika lugha ya kiebrania eneo la mashariki ya kati na sehemu za kaskazini mwa Africa (Misri, Ethiopia, Libya n.k) kwa sababu ndipo MUNGU alipopachagua ili neno na habari zake zisambae sehemu nyingine za ulimwengu.
Biblia imeanza kutumika rasmi baada ya kuondoka kwa Yes Kristo ila maandiko yalikua yamehifadhiwa hata kabla ya Kristo kuja duniani.


Shida yangu ni hii
1/Kwanini vitabu kadhaa vitolewe kwenye biblia kwa misingi ya mawazo ya watu? Kama maandiko yanaonya kuongeza au kupunguza neno la MUNGU kwanini binadamu wanatoa hivyo vitabu?
2/Kitabu cha Enoch kimeondolewa, vitabu vya deuteron kanoni vinaumiwa na Roman Catholic ila Protestant na makanisa mengine hayavitumii! Injili ya Thomas, Bikira Maria, Injili ya Yuda, Injili ya Barnabas, Injili ya Eva na vitabu vingine vingi?
Ni kwaninihivi vitabu vitolewe wahusika hawakuona wanakwenda kinyume na maandiko ya MUNGU?
Hivyo vingine sivijui.

Kuna kitabu umukiita injili ya Barnaba....hiki ni kitabu cha kipropaganda cha kiislamu! Kimetungwa na waislamu. Nimewahi kukisoma kimejaa vituko na vichekesho kama kawaida ya waislam kulazimisha uislam ndani ya Biblia

Sent using Jamii Forums mobile app
 
Hivyo vingine sivijui.

Kuna kitabu umukiita injili ya Barnaba....hiki ni kitabu cha kipropaganda cha kiislamu! Kimetungwa na waislamu. Nimewahi kukisoma kimejaa vituko na vichekesho kama kawaida ya waislam kulazimisha uislam ndani ya Biblia

Sent using Jamii Forums mobile app
Kwahiyo waislamu ndio wanalazimisha uislamu ndani ya biblia na sio wakristo ndio wanalazimisha ukristo ndani ya biblia? Hebu nisaidie hapo mkuu.
 
Deogratius Kisandu,
Yaliyotokea yalitokea.. sisi kama Waafrica hayo hayatuhusu hata kidogo. Yanatuhusu labda kwa ujinga wetu, maana tunafuata falsafa za wenzetu ambazo zimekaa dhidi yetu.

Sisi yatupasa tujiulize maswali ya msingi kama vile
1. Kwa nini tulitwaliwa utumwa kwa miaka zaidi ya 300 na hatukujitetea?
2. Kwa nini na kivipi hatuna dini yetu rasmi kama watu wa Africa?
3. Inakuwa vipi hatuna lugha rasmi kama waafrica ambayo ingetumika kuhifadhi historia yetu?

4. Ni kweli kwamba waafrica hawakuchangia chochote katika historia na ustaarabu wa dunia?

5. Kwa nini hata baada ya maendeleo makubwa yaliyopo duniani, bado waafrica ni watu duni kabisa katika kila aspect?
6. Kwa nini hatuna cargo za kuuza nchi za nje? Kwa maana hatuna bidhaa za kuuza kwa wenzetu kama tunavyonunua kutoka kwao? Namaanisha kwa nini hata hatutengenezi nguo tukawauzie wao?
7. Inakuwa vipi hatuna falsafa katika utawala, uongozi na maendeleo?
8. Kwa nini mahusiano yetu yameshikiliwa na ukabila, ukoo, undugu badala ya uweledi, ujuzi na fursa?
9. Kwa nini bado waafrica hatuthamini maisha? Kwamba mtu anaweza akatekwa tu na akauawa na serikali au majambazi na tukachukulia powa?
10. Kwa nini watanzania waruhusu kuendelea kutawaliwa na ccm japokuwa wanafaham kuwa hakuna faida wala manufaa ya kuwepo hilo li chama?

Ni hayo tu kwa leo.. story za kina Luther zibaki tu kutukumbusha kuwa wao walikuwa na maswali, yalipokosa majibu wakaamua kufanya walivyofanya na matokeo yao waliifanya nchi yao kuwa mahala safi kwa kuishi vizazi vyao. Sisi siyo muafaka kuhoji kuondolewa vitabu kwenye bible, bali kuhoji vitu vinavyitugusa moja kwa moja
 
Kuna sababu kadhaa ambazo waisraeli walivikataa vitabu ambavyo ndivyo badae waprotestanti hawakuviweka katika biblia yao kama walivyo nayo leo ikiwa na vitabu 66 na wakatoliki ikiwa na vitabu 72.

Sababu ya kwanza waisraeli walikubali na kukipokea kitabu katika biblia yao pale tu kilippkuwa na uhusiano was moja kwa moja na Musa. Vitabu vingine vile ambavyo havikuwa na uhusiano na Musa havikukubalika.

Sababu ya pili wasraeli walikipokea na kukikubali kitabu katika biblia yao kama tu kimeandikwa na muyahudi. Vitabu ambavyo havikuandikwa na wayahidi havikupokelewa katika biblia ya kiyahudi.

Sababu ya tatu, kitabu kilikubaliwa na kupokelewa katika biblia ya wayahusi kama tu kina uhusiano wa moja kwa moja na Manabii. Vitabu ambavyo havikuhusiana na manabii havikupokelewa katika biblia ya kiyahudi.

Hivyo, ukiviangalia hivyo vitabu vilivyokataliwa na wayahudi na badae waprotestanti havina sifa hizo nilizozibainisha hapo juu.
 
Kwa nini tulitwaliwa utumwa kwa miaka zaidi ya 300 na hatukujitetea?
2. Kwa nini na kivipi hatuna dini yetu rasmi kama watu wa Africa?
3. Inakuwa vipi hatuna lugha rasmi kama waafrica ambayo ingetumika kuhifadhi historia yetu?
Una uhakika kwamba wewe ni mwafrika? Pia, una hakika kwamba wewe asili yako ni Afrika? Lakini, je unaweza kuthibitisha kwamba matatizo ya wafrika ni kwasababu ya kutokuwa na dini yao? Na kama ni hivyo, hiyo dini ya waafrika mwanzilishi wake ni nani?
 
Nundu_Tanzania,
Acha kupotosha mkuu
Ungefanya kuongeza maarifa kwanza kufaham historia ya biblia na dini kwa ujumla wake.
Wayahudi unaowaongelea ni kwamba wakati biblia inaandikwa walishasambaratishwa na wavamizi. Labda kama unaongelea Wayahudi bandia tunsowaona sasa. Vile vitabu vilikusanywa kutoka maeneo ambako wamiliki walikuwa wameteketezwa katika genocide vikapelekwa Alexandria (Misri) ili kutafsiriwa katika lugha ya kiyunani (kigiriki). Katika kazi hiyo kuna mambo yaliachwa na mambo mapya yakaingizwa. Kimsingi lengo lilikuwa ni kuhifadhi nyaraka nyeti za kihistoria katika maktaba ya Mfalme wa Rumi.

Kuhusu Luther, ni vizuri kufaham vema kuhusu Holy Roman Empire, ambayo kwa kiwango kikubwa wakuu wake walikuwa watu wasio albino (blacks).. na zaidi biblia ilikuwa na mambo ya wazi ikionesha ni kina nani haswa (kabila zao na rangi zao) ilikuwa inahusu. Huyu padre Luther na baadaye kina Calvin waliamua kujenga hoja si kwamba mambo yaliyopingwa yalikuwa na shida sana, bali ni kwamba Roma ya wakati ule na tokea kuanzishwa kwake ilikiwa imeshikiliwa na watu wa rangi. Kwa hiyo yeye akiwa mzungu (albino) akaona si vema akaendelea kutukuza mtu mweusi. Vuguvugu lao lilikuwa lina protest baadhi ya mila, mafundisho na utamaduni wa kanisa la Rumi chini ya holy roman empire ya wakati huo. Miaka 150 baada ya luther ku protest, biblia ilichakachuliwa tena na kutengeneza inayotumika kwa wingi na mahali pengi, ilikuja kujulikana kama King James Version.

Hii sasa ndiyo bible ya albino aka wazungu. Ikiwa imetupilia mbali vitabu vyote vyenye dalili ya kuhusisha dini ya kikristo na watu weusi..

Kwenye picha.. ya kwanza inaonesha wayahudi wa Asili walivyofanana

Ya pili inaonesha Pontiff Benedict 16 na aliyemrithi wakisali mbele ya black maddona. Kuonesha kuwa kanisa la Rumi msingi wake ulitokana na watu weusi. Mzungu Luther hakupenda kuona haya yakiendelea (kuwasujudia watu weusi) ndo maana akaanzisha tifutifu.. akisingizia kuwa Papa hana haki wala malaka ya kusamehe dhambi.. Hii hoja huenda ilikuwa kweli lakini kulikuwa na zaidi ambayo Luther hakuyaweka wazi.

Nawasilisha
Church_8.jpg
Brit_91.jpg
 
Wakuu mbona mnabishanana sana wakati wazungu walioleta dini/ madhehebu hayo wakila bata na kupiga hatua za maendeleo kila kukicha?, cha msingi Naona kila mtu abaki na iman yake kukosoana na kutokwa na mapovu namna hii utadhan tulikuwepo wakati biblia inaandikwa hakuna maana. Kila mmoja asidharau iman ya mingine na hakuna aliye bora kuliko mwenzake as long as wote mmeumbwa kwa mf na sura ya Mungu
Ndio nashangaa vitabu vya Mungu, vinafutwa na mtu!!
 
Articles full of gestures.. Unavyosema Luther na wenzake walitaka piga hela kiurahisi, wenzake wapi? Walitaka kupigaje? Je Lurher alikuwa maskini? No research No right to speak brother.
 
Utamjua vipi mungu wa kweli bila kusoma maandiko?
Kwa nza kabisa niseme tu hata hivyo vitabu visingetolewa, Usingeweza kumjua Mungu kwa ukamilifu wake, Sisi tunamjua kwa kupapasapapasa tu; Hivyo excuse ya kwamba huwezi kumjua Mung
Mkuu hata hivyo vitabu vingewekwa; Bado waandishi walisema kwamba Waliandika kwa uchache tu; kama yangeandikwa yote/Kila kitu basi Hata dunia isingetosha.

Ila mimi nakushauri tu, kwamba hao waliopunguza hao wataulizwa wenyewe; Wewe tumia hicho kilichopo kwan kuna shida gani?
 
Back
Top Bottom