Mauaji ya Sergeant Major Kabera yana mizizi ya uhasama kati ya Kagame na mtangulizi wake, Fred Rwigyema?

[Parabolic]

​

Uchunguzi wa mazingira ya kifo cha Robert Kabera nchini Uganda umefungua upya mjadala kuhusu migogoro ya ndani ya RPF, urithi wa Fred Rwigyema na madai ya kutengwa kwa baadhi ya watu waliokuwa karibu na waanzilishi wa chama hicho.​

Kifo cha aliyekuwa mwanajeshi wa Rwanda, Sergeant Major Robert Kabera, anayejulikana pia kama Sgt Robert, kimeibua maswali kuhusu usalama wa wakosoaji wa Rais Paul Kagame wanaoishi nje ya Rwanda na historia ya migogoro ya ndani ya chama tawala cha Rwanda Patriotic Front (RPF).

Kabera, mwenye umri wa miaka 50, alikutwa ameuawa katika Kijiji cha Luwala, Wilaya ya Mpigi, nchini Uganda, Oktoba 17, 2026. Mwili wake ulikuwa hauna kichwa, ambacho kwa mujibu wa taarifa za polisi hakikuwa kimepatikana wakati uchunguzi ulipoanza.

Mwanajeshi huyo wa zamani alikuwa mkosoaji wa wazi wa utawala wa Kagame baada ya kuondoka Rwanda mwaka 2020 na kuhamia Uganda. Kupitia chaneli yake ya YouTube, Major Robert TV, alizungumzia masuala ya kisiasa, madai ya ukiukwaji wa haki za binadamu na migogoro aliyodai kuwepo ndani ya jeshi na RPF.

Soma zaidi: Mwanajeshi wa zamani na mkosoaji wa serikali ya Rwanda auawa chini Uganda

Lakini je, mauaji yake yanaweza kuwa na uhusiano na mvutano wa kihistoria unaodaiwa kuwepo kati ya Kagame na watu waliokuwa karibu na Jenerali Fred Rwigyema, mmoja wa waanzilishi wakuu wa RPF na kiongozi wa kwanza wa operesheni za kijeshi za chama hicho?

Kwa sasa, hakuna ushahidi wa wazi uliotangazwa na wachunguzi unaothibitisha kuwa mauaji ya Kabera yalipangwa na serikali ya Rwanda au yalihusiana moja kwa moja na mzozo wa kihistoria kuhusu Rwigyema. Hata hivyo, historia ya RPF na madai yaliyotolewa na wakosoaji wa serikali yanaweka msingi wa maswali yanayohitaji kuchunguzwa.

Rwigyema alikufa kabla ya RPF kushika madaraka​

Jenerali Fred Gisa Rwigyema alikuwa mmoja wa waanzilishi wakuu wa RPF, iliyoundwa na Wanyarwanda waliokuwa uhamishoni, wengi wao wakiwa na historia ya kuishi Uganda. Oktoba 1, 1990, aliongoza mashambulizi ya kijeshi dhidi ya serikali ya Rais Juvénal Habyarimana, hatua iliyoanzisha vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Rwanda.

Hata hivyo, Oktoba 2, 1990, siku moja tu baada ya kuanza kwa mashambulizi hayo, Rwigyema aliuawa. Paul Kagame, aliyekuwa rafiki yake wa karibu na mwanachama wa RPF, alirejea kutoka mafunzoni Marekani na kuchukua uongozi wa operesheni za kijeshi.

Kifo cha Rwigyema kimeendelea kuibua mijadala ya kihistoria. Maelezo rasmi yamehusisha kifo chake na risasi iliyompata vitani, lakini baadhi ya simulizi za wanahistoria na wanachama wa zamani wa RPF zimeibua uwezekano wa migogoro ya ndani ya uongozi. Hata hivyo, mazingira halisi ya kifo chake hayajathibitishwa kikamilifu katika taarifa zinazopatikana.

Ni muhimu kutofautisha madai hayo ya kihistoria na ushahidi. Hakuna msingi wa kuyachukulia moja kwa moja kuwa uthibitisho kwamba Kagame alihusika na kifo cha Rwigyema au kwamba uhasama wa binafsi kati yao ulisababisha matukio yaliyofuata.

Uhusiano wa Kabera na familia ya Rwigyema​

Moja ya mambo yanayoongeza uzito wa mjadala ni madai kwamba Kabera alikuwa na uhusiano wa kifamilia na familia ya Rwigyema.

Kwa mujibu wa maelezo yaliyokusanywa kuhusu maisha yake, Kabera alidai kuwa baadhi ya matatizo yake ya kisiasa yalihusiana na uhusiano huo na nafasi ya familia ya Rwigyema katika historia ya RPF. Baada ya kuondoka Rwanda mwaka 2020, alitumia jukwaa lake la YouTube kukosoa uongozi wa Kagame na kuzungumzia madai ya migogoro ya ndani ya jeshi na chama tawala.

Hata hivyo, madai kuhusu undugu wake na familia hiyo, pamoja na uhusiano wa madai hayo na mauaji yake, yanahitaji kuthibitishwa kupitia vyanzo huru na ushahidi wa uchunguzi. Ripoti za polisi kuhusu kifo chake hazijathibitisha uhusiano huo kuwa sababu ya mauaji.

Kwa upande mwingine, serikali ya Rwanda imeendelea kumuenzi Rwigyema kama shujaa wa taifa. Jina lake lina nafasi muhimu katika historia rasmi ya ukombozi wa Rwanda, ingawa wakosoaji wa utawala wa sasa wamekuwa wakihoji kama familia yake na baadhi ya washirika wa zamani wa jenerali huyo wana nafasi inayolingana na mchango wake wa kihistoria.

Kukimbilia Uganda na hatari kwa wakosoaji​

Kabera alikimbilia Uganda Novemba 19, 2020, akieleza hofu kuhusu usalama wake. Kwa mujibu wa Daily Monitor, mwaka 2021 aliiambia Human Rights Watch kwamba alikuwa amepokea vitisho na kulazimika kuhama makazi yake kwa sababu ya kuhofia maisha yake. HRW iliripoti kuwa mamlaka za Uganda zilieleza kwamba alikuwa amepewa hifadhi kwa msingi wa madai yake ya kuteswa kisiasa na alikuwa akipatiwa ulinzi wa ziada.

Historia ya mahusiano kati ya Rwanda na Uganda pia ina umuhimu. Nchi hizo zimewahi kukumbwa na mvutano wa kidiplomasia, ikiwamo tuhuma za ujasusi na kuwafuatilia wapinzani walioishi katika nchi jirani. Matukio ya awali, kama kuuawa kwa mwandishi wa habari mkosoaji wa serikali ya Rwanda, Charles Ingabire, mjini Kampala mwaka 2011, yameongeza wasiwasi kuhusu usalama wa wakimbizi wa kisiasa.

Hata hivyo, kufanana kwa mazingira hayo hakuthibitishi kuwa mauaji ya Kabera yalitokana na sababu zilezile.

Uchunguzi ndio utakaotoa majibu​

Polisi wa Uganda wamethibitisha kufungua uchunguzi wa mauaji ya Kabera. Taarifa zilizotolewa Oktoba 19, 2026, zilisema hakuna mshukiwa aliyekuwa ametangazwa kukamatwa, na kichwa cha marehemu kilikuwa bado hakijapatikana. Polisi pia hawakuwa wameweka wazi sababu ya mauaji hayo au kuthibitisha kama yalihusiana na misimamo yake ya kisiasa.

Kwa hiyo, swali la kama mauaji ya Sergeant Major Robert Kabera yana mizizi katika uhasama unaodaiwa kuhusisha urithi wa Rwigyema na uongozi wa Kagame linabaki kuwa dhana inayohitaji uchunguzi, si hitimisho lililothibitishwa.

Majibu yanahitaji ushahidi kuhusu watu waliokutana na Kabera kabla ya kifo chake, mawasiliano yake, vitisho alivyopokea, na sababu zilizowafanya watekeleze mauaji hayo. Pia ni muhimu kuchunguza madai yake ya awali bila kuyachukulia moja kwa moja kuwa ukweli uliothibitishwa.

Hatimaye, uchunguzi huru na wenye uwazi nchini Uganda ndio unaweza kubaini iwapo mauaji hayo yalikuwa na sababu binafsi, za uhalifu au za kisiasa. Hadi ushahidi huo upatikane, kuhusisha kifo cha Kabera na mgogoro wa kihistoria kati ya Kagame na Rwigyema kutabaki kuwa swali muhimu la kuchunguza, lakini si ukweli uliothibitishwa.