CHAGOSI GERALD
Senior Member
- Jan 25, 2020
- 162
- 286
Tangu utoto wetu, tumekuwa tukielezwa kuwa elimu ni njia ya mafanikio. Tumefundishwa kuheshimu walimu, kufuata ratiba, kuvaa sare, na kusoma ili tufanye mitihani na kufaulu. Lakini swali moja haliepukiki kwa yeyote mwenye akili huru:
Je, mfumo wetu wa elimu unatuandaa kuwa watu wa maadili, au unatuandaa kuwa watii wanaotekeleza maagizo bila kuhoji?
🔴Mfumo wa Elimu: Kiwanda cha Kutengeneza Wajinga.
Katika madarasa mengi, mwanafunzi anayefanya kila kitu anachoambiwa bila kuuliza huonekana kuwa "mzuri". Yule anayenyanyua mkono kuuliza swali tofauti na somo, au kukosoa kitu katika kitabu, mara nyingi huonekana kuwa "msumbufu".
Tunaulizwa “toa majibu sahihi” – lakini si “toa mawazo yako.”
Tunahimizwa kufuata mfumo, si kuutafakari.
Mfano halisi:
Mwanafunzi anapewa somo kuhusu historia ya taifa – lakini haambiwi kuwa historia hiyo inaweza kuwa na upendeleo wa kiitikadi. Haambiwi kwamba historia pia huandikwa na washindi. Hawezeshwi kuuliza: “Kwa nini tukio hili lilitokea? Je, kulikuwa na njia mbadala? Je, nani aliathirika zaidi?”
Badala yake, hufundishwa kuhifadhi majibu, ayarudie kwenye mtihani, apate daraja nzuri. Hii ni namna ya kutengeneza mtu anayetii mfumo – si mtu mwenye maadili anayefikiri kwa kina.
✔️Utii Bila Maadili: Athari za Kijamii
Tunaweza kuwa na wahitimu wa vyuo vikuu, lakini bado wakaenda kuchakachua kandarasi, kukubali rushwa, au kukaa kimya wanapoona uovu – kwa sababu waliwahi kufundishwa kutii wakubwa bila kuhoji.
Walifundishwa kusema "ndiyo" kwa walimu, wakubwa, serikali – si kusema "hapana" kwa maovu hata kama yanaungwa mkono na wengi.
Mfano mwingine:
Katika shule nyingi, mwanafunzi haambiwi umuhimu wa kuchukua hatua anapoona mwenzake ananyanyaswa. Badala yake huambiwa aripoti kwa mwalimu. Anaondolewa jukumu la kimaadili na kupewa maagizo ya kufuata. Hatimizi maadili yake ya ndani – anatimiza taratibu za mfumo.
✔️Elimu Inayojenga Maadili ni ipi?
Maadili hayajengwi kwa hofu ya adhabu au tamaa ya tuzo. Yajengwa kwa kuelewa tofauti ya jema na baya, na kuchagua jema hata kama hakuna anayekuona.
Mfumo wa elimu wa kweli unapaswa:
-Kufundisha vijana kuwaza kwa kina.
-Kuwatia moyo kuhoji mila, sheria, historia, na hata mamlaka.
-Kuwajengea dhamira inayowaongoza hata nje ya ukuta wa darasa.
Kama hatutabadilisha mwelekeo, tutajikuta na kizazi cha watu waliokwenda shule lakini wakawa vipofu wa kimaadili. Tutakuwa na wataalamu wa sheria wanaosaidia kunyonga haki, wahasibu wanaoficha takwimu, na viongozi wanaojua kusoma bajeti lakini si kutunza utu wa binadamu.
Mfumo wa elimu uliotawaliwa na serikali isiyo na dira ya maadili utazalisha watiifu – lakini si viongozi wa kweli. Na taifa lisilo na watu wa maadili, hata likiwa na madaktari, wahandisi, na maprofesa, litaangamia kwa ndani.
Je, wewe ni zao la mfumo unaotii bila kuhoji, au ni mtu unayeishi kwa dhamira hata kama ni kinyume na mfumo?
Chaguo ni lako.
Je, mfumo wetu wa elimu unatuandaa kuwa watu wa maadili, au unatuandaa kuwa watii wanaotekeleza maagizo bila kuhoji?
🔴Mfumo wa Elimu: Kiwanda cha Kutengeneza Wajinga.
Katika madarasa mengi, mwanafunzi anayefanya kila kitu anachoambiwa bila kuuliza huonekana kuwa "mzuri". Yule anayenyanyua mkono kuuliza swali tofauti na somo, au kukosoa kitu katika kitabu, mara nyingi huonekana kuwa "msumbufu".
Tunaulizwa “toa majibu sahihi” – lakini si “toa mawazo yako.”
Tunahimizwa kufuata mfumo, si kuutafakari.
Mfano halisi:
Mwanafunzi anapewa somo kuhusu historia ya taifa – lakini haambiwi kuwa historia hiyo inaweza kuwa na upendeleo wa kiitikadi. Haambiwi kwamba historia pia huandikwa na washindi. Hawezeshwi kuuliza: “Kwa nini tukio hili lilitokea? Je, kulikuwa na njia mbadala? Je, nani aliathirika zaidi?”
Badala yake, hufundishwa kuhifadhi majibu, ayarudie kwenye mtihani, apate daraja nzuri. Hii ni namna ya kutengeneza mtu anayetii mfumo – si mtu mwenye maadili anayefikiri kwa kina.
✔️Utii Bila Maadili: Athari za Kijamii
Tunaweza kuwa na wahitimu wa vyuo vikuu, lakini bado wakaenda kuchakachua kandarasi, kukubali rushwa, au kukaa kimya wanapoona uovu – kwa sababu waliwahi kufundishwa kutii wakubwa bila kuhoji.
Walifundishwa kusema "ndiyo" kwa walimu, wakubwa, serikali – si kusema "hapana" kwa maovu hata kama yanaungwa mkono na wengi.
Mfano mwingine:
Katika shule nyingi, mwanafunzi haambiwi umuhimu wa kuchukua hatua anapoona mwenzake ananyanyaswa. Badala yake huambiwa aripoti kwa mwalimu. Anaondolewa jukumu la kimaadili na kupewa maagizo ya kufuata. Hatimizi maadili yake ya ndani – anatimiza taratibu za mfumo.
✔️Elimu Inayojenga Maadili ni ipi?
Maadili hayajengwi kwa hofu ya adhabu au tamaa ya tuzo. Yajengwa kwa kuelewa tofauti ya jema na baya, na kuchagua jema hata kama hakuna anayekuona.
Mfumo wa elimu wa kweli unapaswa:
-Kufundisha vijana kuwaza kwa kina.
-Kuwatia moyo kuhoji mila, sheria, historia, na hata mamlaka.
-Kuwajengea dhamira inayowaongoza hata nje ya ukuta wa darasa.
Kama hatutabadilisha mwelekeo, tutajikuta na kizazi cha watu waliokwenda shule lakini wakawa vipofu wa kimaadili. Tutakuwa na wataalamu wa sheria wanaosaidia kunyonga haki, wahasibu wanaoficha takwimu, na viongozi wanaojua kusoma bajeti lakini si kutunza utu wa binadamu.
Mfumo wa elimu uliotawaliwa na serikali isiyo na dira ya maadili utazalisha watiifu – lakini si viongozi wa kweli. Na taifa lisilo na watu wa maadili, hata likiwa na madaktari, wahandisi, na maprofesa, litaangamia kwa ndani.
Je, wewe ni zao la mfumo unaotii bila kuhoji, au ni mtu unayeishi kwa dhamira hata kama ni kinyume na mfumo?
Chaguo ni lako.