Mhaya
JF-Expert Member
- Aug 20, 2023
- 2,818
- 7,940
Rais wa Kenya, William Ruto, ameagiza kuanza kwa operesheni ya nchi nzima dhidi ya raia wa kigeni wasio na vibali na wanaoendesha biashara ndogo ndogo, maduka ya rejareja, vibanda na biashara za kuzunguka mitaani. Wafanyabiashara hao wameelekezwa kufunga biashara zao.
Hatua hiyo inalenga kuzuia ushiriki mkubwa wa wafanyabiashara wa kigeni katika uchumi usio rasmi wa Kenya, kwa lengo la kulinda fursa na maisha ya wafanyabiashara wa Kenya, pamoja na kukabiliana na tatizo la ukosefu wa ajira miongoni mwa vijana.
Serikali imewaagiza wafanyabiashara wa kigeni kufunga biashara zao, huku utekelezaji wa agizo ukitarajiwa kuanza jumatatu ya 7 Sep 2026
Sekta zinazolengwa zaidi ni Maduka madogo ya rejareja, vibanda, biashara za mitaani na biashara nyingine ndogo katika maeneo ya makazi.
Msimamo wa kiuchumi wa Serikali unataka sekta ya biashara ndogo za rejareja katika uchumi usio rasmi ihifadhiwe kwa raia wa Kenya, ili kulinda biashara zinazomilikiwa na Wakenya.
Serikali imesisitiza kwamba bado inakaribisha uwekezaji mkubwa kutoka kwa wageni, hasa uwekezaji unaoongeza uzalishaji na kutengeneza ajira.
Agizo hilo linakuja wakati Bunge la Kenya likijadili Local Content Bill, inayolenga kuweka msingi wa kisheria wa kutenga baadhi ya sekta za kiuchumi kwa raia wa Kenya pekee.
Serikali inataka kulinda masoko ya ndani hata kabla ya muswada huo kupitishwa rasmi kuwa sheria.
Muktadha wa ndani na mwitikio wa wananchi
Maandamano ya wafanyabiashara: Wafanyabiashara wadogo, hasa Nairobi, wamekuwa wakilalamikia ushindani wanaouona kuwa si wa haki pamoja na kupanda kwa gharama za kuendesha biashara.
Usawa wa kikanda: Baadhi ya wachambuzi wameeleza kuwa nchi jirani, ikiwemo Tanzania, zimewahi kuweka masharti makali kwa wafanyabiashara wa Kenya wanaoendesha biashara ndogo ndani ya mipaka yao.
Mashaka ya kisiasa: Wakosoaji wamehoji muda na namna agizo hilo litakavyotekelezwa, hasa katika maeneo yenye wafanyabiashara wengi wa kigeni kama Eastleigh. Pia kuna wasiwasi kuhusu namna hatua hizo zitakavyowaathiri wakimbizi au wageni ambao bado wanatafuta nyaraka halali za kuishi na kufanya biashara.
Hatari zinazoweza kujitokeza
Wachambuzi wa uchumi na siasa wameonya kwamba operesheni hiyo inaweza kusababisha mvutano wa kidiplomasia katika Afrika Mashariki.
Ikiwa utekelezaji hautakuwa na mfumo makini, unaweza kusababisha:
1. Raia wa kigeni wenye nyaraka halali kulengwa kimakosa.
2. Biashara kuvurugika.
3. Migogoro kati ya wafanyabiashara wa nchi mbalimbali.
4. Hatua za kulipiza kisasi dhidi ya wafanyabiashara wa Kenya wanaofanya biashara nje ya nchi.
5. Kuongezeka kwa hisia za chuki dhidi ya wageni (xenophobia).
Inadaiwa Rais William Ruto alitoa agizo hilo Septemba 2, 2026, akielekeza wafanyabiashara wote wa kigeni wanaofanya biashara katika sekta ya rejareja isiyo rasmi kufunga biashara zao kabla ya kuanza kwa utekelezaji huo.
Hatua hiyo inalenga kuzuia ushiriki mkubwa wa wafanyabiashara wa kigeni katika uchumi usio rasmi wa Kenya, kwa lengo la kulinda fursa na maisha ya wafanyabiashara wa Kenya, pamoja na kukabiliana na tatizo la ukosefu wa ajira miongoni mwa vijana.
Serikali imewaagiza wafanyabiashara wa kigeni kufunga biashara zao, huku utekelezaji wa agizo ukitarajiwa kuanza jumatatu ya 7 Sep 2026
Sekta zinazolengwa zaidi ni Maduka madogo ya rejareja, vibanda, biashara za mitaani na biashara nyingine ndogo katika maeneo ya makazi.
Msimamo wa kiuchumi wa Serikali unataka sekta ya biashara ndogo za rejareja katika uchumi usio rasmi ihifadhiwe kwa raia wa Kenya, ili kulinda biashara zinazomilikiwa na Wakenya.
Serikali imesisitiza kwamba bado inakaribisha uwekezaji mkubwa kutoka kwa wageni, hasa uwekezaji unaoongeza uzalishaji na kutengeneza ajira.
Agizo hilo linakuja wakati Bunge la Kenya likijadili Local Content Bill, inayolenga kuweka msingi wa kisheria wa kutenga baadhi ya sekta za kiuchumi kwa raia wa Kenya pekee.
Serikali inataka kulinda masoko ya ndani hata kabla ya muswada huo kupitishwa rasmi kuwa sheria.
Muktadha wa ndani na mwitikio wa wananchi
Maandamano ya wafanyabiashara: Wafanyabiashara wadogo, hasa Nairobi, wamekuwa wakilalamikia ushindani wanaouona kuwa si wa haki pamoja na kupanda kwa gharama za kuendesha biashara.
Usawa wa kikanda: Baadhi ya wachambuzi wameeleza kuwa nchi jirani, ikiwemo Tanzania, zimewahi kuweka masharti makali kwa wafanyabiashara wa Kenya wanaoendesha biashara ndogo ndani ya mipaka yao.
Mashaka ya kisiasa: Wakosoaji wamehoji muda na namna agizo hilo litakavyotekelezwa, hasa katika maeneo yenye wafanyabiashara wengi wa kigeni kama Eastleigh. Pia kuna wasiwasi kuhusu namna hatua hizo zitakavyowaathiri wakimbizi au wageni ambao bado wanatafuta nyaraka halali za kuishi na kufanya biashara.
Hatari zinazoweza kujitokeza
Wachambuzi wa uchumi na siasa wameonya kwamba operesheni hiyo inaweza kusababisha mvutano wa kidiplomasia katika Afrika Mashariki.
Ikiwa utekelezaji hautakuwa na mfumo makini, unaweza kusababisha:
1. Raia wa kigeni wenye nyaraka halali kulengwa kimakosa.
2. Biashara kuvurugika.
3. Migogoro kati ya wafanyabiashara wa nchi mbalimbali.
4. Hatua za kulipiza kisasi dhidi ya wafanyabiashara wa Kenya wanaofanya biashara nje ya nchi.
5. Kuongezeka kwa hisia za chuki dhidi ya wageni (xenophobia).
Inadaiwa Rais William Ruto alitoa agizo hilo Septemba 2, 2026, akielekeza wafanyabiashara wote wa kigeni wanaofanya biashara katika sekta ya rejareja isiyo rasmi kufunga biashara zao kabla ya kuanza kwa utekelezaji huo.