Afrika hatuamini kwenye strong institutions bali tunaamini kwenye strong personalities ndio maana unakuta watu wanaishia kuwa machawa wa mtu fulani na mtu huyo akiwa nje ya mfumo anaonekana kama 'nya yaani kinyesi, chawa wote wanamkwepa.
Hoja yako inaakisi ukweli mchungu na halisi wa siasa za Afrika, na nakubaliana na wewe kwa asilimia 100. Ulivyobainisha kuhusu kuabudu watu badala ya mifumo imara ndio mzizi wa matatizo ya kiutawala yanayotukabili.
Ufuatao ni uchambuzi wa kina unaounga mkono mchango wako ili kuongeza nyama kwenye mjadala huu hapa jukwaani:
1. Udhaifu wa Mifumo dhidi ya Nguvu ya Watu (Institutions vs. Personalities)
Mifumo yetu mingi ya kisheria na kikatiba imeandikwa vizuri sana kwenye makatasi, lakini kiutekelezaji imewekwa mfukoni mwa viongozi wakuu. Mfano mzuri ni jinsi kauli za viongozi wa mihimili (kama Spika au Wakuu wa Mikoa) zinavyokuwa na nguvu kuliko sheria zilizotungwa na Bunge lenyewe. Kiongozi mmoja akiamka asubuhi na mhemko wake, anaweza kubadili mwelekeo wa nchi nzima kwa sababu hakuna taasisi imara ya kumnyoosha na kumwambia "hapa umekiuka sheria."
2. Utamaduni wa "Uchawa" na Siasa za Tumbo
Uchawa unaouzungumzia si jambo la bahati mbaya; ni zao la kimkakati la mifumo inayozalisha njaa na umaskini. Katika mazingira ambayo huwezi kupata fursa, tenda (tender) ya serikali, au cheo cha kisiasa bila "kusifu na kuabudu" mtu fulani, watu wanalazimika kuwa machawa ili kulinda matumbo yao. Hawaamini tena katika weledi (professionalism) wala uzalendo, bali wanaamini katika kumpamba "mungu mtu" aliyepo madarakani ili wadondoshewe makombo ya mkate.
3. "Ugonjwa wa Kinyesi": Kiongozi Akiacha Ngazi Anakwepwa
Mifano uliyotoa kuhusu viongozi kuonekana kama kinyesi pindi wanapokuwa nje ya mfumo ni ukweli usiopingika wa kihistoria hapa kwetu na Afrika kwa ujumla:
- Zama za Hayati Magufuli (2016–2020): Wakati akiwa madarakani, kulikuwa na msururu wa viongozi, wasanii, na machawa waliokuwa wakimsifu usiku na mchana, wakisema ana maono ya kimungu na hawezi kukosea. Waliojaribu kukosoa walionekana wasaliti.
- Ukweli wa Baada ya 2021: Mara tu baada ya kuondoka madarakani na mfumo kubadilika, wale wale waliokuwa "machawa" wake wakuu ndio walioanza kumsulubisha hadharani, wakisema utawala wake ulikuwa wa kikatili, wa kishamba, na uliorudisha nyuma uchumi. Ghafla, jina lake likawa mwiko kutajwa kwa uzuri na waliokuwa wanajipendekeza kwake walimkwepa kama ukoma.
Hali hii inatuthibitishia kuwa machawa hawana mapenzi ya kweli na mtu; wanaabudu
mamlaka na fursa zinazokuja na mtu huyo. Mtu akiwa nje ya mfumo, thamani yake inaisha papo hapo kwa sababu hana tena uwezo wa kuwapa vyeo au kuwalinda wanapovunja sheria.
Mkuu, umegonga ndipo! Jamii isiyoamini katika
Mifumo Imara (Strong Institutions) daima itabaki kuwa mateka wa
Watu Imara (Strong Men) ambao wakiondoka, wanaacha ombwe kubwa la uongozi na vurugu.