Prof_Adventure_guide
JF-Expert Member
- Dec 21, 2023
- 533
- 1,499
Wana JF heshima mbele!
Kwa anayefuatilia kesi ya Mheshimiwa Tundu Antipas Lissu kwa umakini na kwa kutumia misingi sahihi ya taaluma ya sheria, bila ushabiki wa kisiasa, ataona wazi kuwa hii si kesi ya jinai, bali ni maigizo ya kisheria yaliyopangwa na watu wasiolitakia mema taifa hili. Sheria iliyotumika kumfungulia Lissu mashtaka ya uhaini ni Sheria ya Kanuni ya Adhabu, Sura ya 16 ya Sheria za Tanzania (Penal Code Cap. 16, R.E. 2022), hususan Kifungu cha 39(a) na 40 ambavyo vinahusu kosa la "treason" (uhaini) na “treasonable offences”.
Lakini ndugu zangu, ukichambua kwa kina matamshi, misimamo, na kauli alizowahi kuzitoa Tundu Lissu katika majukwaa ya siasa, utaona wazi kuwa hakuna hata moja inayofikia threshold ya kosa la uhaini kisheria. Kifungu cha 39 kinazungumzia mtu anayetenda tendo kwa madhumuni ya kumwondoa au kumdhuru Rais wa Jamhuri, au kubadilisha serikali kwa nguvu au njia zisizo halali. Hakuna ushahidi wowote—kwa mujibu wa rekodi zilizowekwa mahakamani—unaodhihirisha kuwa Lissu alihamasisha mapinduzi au kushiriki mpango wa kijeshi au wa uasi dhidi ya mamlaka halali ya kiserikali. Hili ni kosa la kuzua, kulazimisha na kubambikiza, huku nia ikiwa si ya haki bali ya kumkomesha kisiasa.
Kosa la upande wa Jamhuri ni dhahiri. Kwa mujibu wa sheria hiyo hiyo, Kifungu cha 39(3) kinatoa tafsiri pana kuhusu vitendo vinavyoweza kuchukuliwa kama uhaini, lakini pia kinabainisha wazi kuwa lazima pawepo na ushahidi wa intentional and actual act ya kuhatarisha usalama wa taifa. Lissu hakuwahi kuwa na access ya kijeshi, wala hakutoa agizo la kuandaa silaha wala kuongoza uasi. Msimamo wa kisiasa si uasi. Kukosoa serikali si uhaini. Hii ni abuse of the criminal justice system kwa kiwango cha aibu na cha kihuni, ambapo prosecution inageuzwa chombo cha kutisha wapinzani, siyo kutenda haki.
Kutokana na uelewa huo huo wa sheria, tunaweza kusema kwa nguvu zote kwamba kesi hii inapaswa kutupiliwa mbali kwa msingi wa utetezi wa kikatiba, hususan Ibara ya 18 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 inayotoa haki ya kutoa maoni na uhuru wa kujieleza. Aidha, kwa mujibu wa Sheria ya Tafsiri ya Sheria (Interpretation of Laws Act, Cap 1), sheria yoyote inapaswa kutafsiriwa kwa mtazamo wa haki, mantiki, na maslahi ya umma. Hii kesi ya Lissu ni politically motivated indictment ambayo inalenga kuzima sauti ya uzalendo wa kweli.
Kwa mantiki hiyo, ikiwa mahakama itakubaliana na hoja za kisheria na kutupilia mbali kesi hii ya uhaini, basi ni wazi kuwa upande wa Jamhuri utakuwa umetenda kosa la jinai na kiutawala. Tunaweza kutumia Kifungu cha 96 cha Sheria ya Mwenendo wa Makosa ya Jinai (CPA – Criminal Procedure Act, Cap. 20 R.E. 2022) ambacho kinazuia matumizi mabaya ya taratibu za mahakama (abuse of process) na pia tukafungua shauri dhidi ya Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP) kwa kutumia mamlaka vibaya kinyume cha Ibara ya 13(6)(a) ya Katiba, inayolinda haki ya kusikilizwa kwa haki na bila upendeleo.
Hili ni jambo la kitaifa. Hatuwezi kuendelea kuwa taifa linalotumia sheria kuendesha visasi vya kisiasa. Wakili wa Serikali aliyesoma sheria na kuapa kuitumikia haki, hawezi kwa dhamira safi kuandaa mashtaka ya uhaini dhidi ya mtu kwa msingi wa kisiasa, halafu ajidai kuwa anatetea taifa. Taifa gani linalohitaji kulindwa dhidi ya mdomo wa mtu anayesema ukweli? Ni lini kusema “serikali imepotoka” kuligeuka kosa la jinai? This is not law – this is political thuggery in legal disguise!
Kwa kuhitimisha, kama taifa hatutakuwa na ujasiri wa kupinga maovu haya kwa kutumia sheria hizo hizo wanazozitumia kutubana, basi tusitarajie kupata taifa la haki. Sisi Watanzania si majuha. Tunaelewa sheria, tunaelewa haki, na tunajua tofauti kati ya utawala wa sheria (rule of law) na utawala wa mabavu kwa kivuli cha sheria. Na kama sisi hatutazungumza, basi ukimya wetu utatafsiriwa kama ridhaa.
TUNAKATAA!
Kwa anayefuatilia kesi ya Mheshimiwa Tundu Antipas Lissu kwa umakini na kwa kutumia misingi sahihi ya taaluma ya sheria, bila ushabiki wa kisiasa, ataona wazi kuwa hii si kesi ya jinai, bali ni maigizo ya kisheria yaliyopangwa na watu wasiolitakia mema taifa hili. Sheria iliyotumika kumfungulia Lissu mashtaka ya uhaini ni Sheria ya Kanuni ya Adhabu, Sura ya 16 ya Sheria za Tanzania (Penal Code Cap. 16, R.E. 2022), hususan Kifungu cha 39(a) na 40 ambavyo vinahusu kosa la "treason" (uhaini) na “treasonable offences”.
Lakini ndugu zangu, ukichambua kwa kina matamshi, misimamo, na kauli alizowahi kuzitoa Tundu Lissu katika majukwaa ya siasa, utaona wazi kuwa hakuna hata moja inayofikia threshold ya kosa la uhaini kisheria. Kifungu cha 39 kinazungumzia mtu anayetenda tendo kwa madhumuni ya kumwondoa au kumdhuru Rais wa Jamhuri, au kubadilisha serikali kwa nguvu au njia zisizo halali. Hakuna ushahidi wowote—kwa mujibu wa rekodi zilizowekwa mahakamani—unaodhihirisha kuwa Lissu alihamasisha mapinduzi au kushiriki mpango wa kijeshi au wa uasi dhidi ya mamlaka halali ya kiserikali. Hili ni kosa la kuzua, kulazimisha na kubambikiza, huku nia ikiwa si ya haki bali ya kumkomesha kisiasa.
Kosa la upande wa Jamhuri ni dhahiri. Kwa mujibu wa sheria hiyo hiyo, Kifungu cha 39(3) kinatoa tafsiri pana kuhusu vitendo vinavyoweza kuchukuliwa kama uhaini, lakini pia kinabainisha wazi kuwa lazima pawepo na ushahidi wa intentional and actual act ya kuhatarisha usalama wa taifa. Lissu hakuwahi kuwa na access ya kijeshi, wala hakutoa agizo la kuandaa silaha wala kuongoza uasi. Msimamo wa kisiasa si uasi. Kukosoa serikali si uhaini. Hii ni abuse of the criminal justice system kwa kiwango cha aibu na cha kihuni, ambapo prosecution inageuzwa chombo cha kutisha wapinzani, siyo kutenda haki.
Kutokana na uelewa huo huo wa sheria, tunaweza kusema kwa nguvu zote kwamba kesi hii inapaswa kutupiliwa mbali kwa msingi wa utetezi wa kikatiba, hususan Ibara ya 18 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 inayotoa haki ya kutoa maoni na uhuru wa kujieleza. Aidha, kwa mujibu wa Sheria ya Tafsiri ya Sheria (Interpretation of Laws Act, Cap 1), sheria yoyote inapaswa kutafsiriwa kwa mtazamo wa haki, mantiki, na maslahi ya umma. Hii kesi ya Lissu ni politically motivated indictment ambayo inalenga kuzima sauti ya uzalendo wa kweli.
Kwa mantiki hiyo, ikiwa mahakama itakubaliana na hoja za kisheria na kutupilia mbali kesi hii ya uhaini, basi ni wazi kuwa upande wa Jamhuri utakuwa umetenda kosa la jinai na kiutawala. Tunaweza kutumia Kifungu cha 96 cha Sheria ya Mwenendo wa Makosa ya Jinai (CPA – Criminal Procedure Act, Cap. 20 R.E. 2022) ambacho kinazuia matumizi mabaya ya taratibu za mahakama (abuse of process) na pia tukafungua shauri dhidi ya Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP) kwa kutumia mamlaka vibaya kinyume cha Ibara ya 13(6)(a) ya Katiba, inayolinda haki ya kusikilizwa kwa haki na bila upendeleo.
Hili ni jambo la kitaifa. Hatuwezi kuendelea kuwa taifa linalotumia sheria kuendesha visasi vya kisiasa. Wakili wa Serikali aliyesoma sheria na kuapa kuitumikia haki, hawezi kwa dhamira safi kuandaa mashtaka ya uhaini dhidi ya mtu kwa msingi wa kisiasa, halafu ajidai kuwa anatetea taifa. Taifa gani linalohitaji kulindwa dhidi ya mdomo wa mtu anayesema ukweli? Ni lini kusema “serikali imepotoka” kuligeuka kosa la jinai? This is not law – this is political thuggery in legal disguise!
Kwa kuhitimisha, kama taifa hatutakuwa na ujasiri wa kupinga maovu haya kwa kutumia sheria hizo hizo wanazozitumia kutubana, basi tusitarajie kupata taifa la haki. Sisi Watanzania si majuha. Tunaelewa sheria, tunaelewa haki, na tunajua tofauti kati ya utawala wa sheria (rule of law) na utawala wa mabavu kwa kivuli cha sheria. Na kama sisi hatutazungumza, basi ukimya wetu utatafsiriwa kama ridhaa.
TUNAKATAA!