ni hatari kwelikweliHuu utaratibu mpya usiyo na msingi wa kisheria kuna mhuni.
Atatengua agizo la rais au Waziri Mkuu na kuweka la kwake sijui itakuwaje.
Kwa uelewa wangu kisheria,
Chini ya Ibara ya 55 na 58 za Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, mawaziri wote ni wajumbe wa Baraza la Mawaziri na wana wajibu wa pamoja wa kiserikali (Collective Responsibility).
Licha ya kuwa vivuko vipo chini ya Wizara ya Ujenzi, kama Waziri wa Serikali, ana mamlaka ya kukagua na kutoa maagizo kuhusu mradi wowote wa umma unaogharamiwa na serikali, hasa anapofanya ziara maalum kwa niaba ya Mkuu wa Nchi (Rais) kukagua miradi mtambuka ya maendeleo.
Kiprofeshinali, kama kiongozi wa kisiasa (Waziri na Mbunge), wajibu wake kuu ni kusimamia sera, kasi ya maendeleo, na kuhakikisha thamani ya fedha za walipakodi inafikiwa.
Mamlaka yake hapa sio ya kiufundi au kiprofeshinali kama mhandisi wa majini, bali ni ya msukumo wa kisiasa na utendaji (executive/political pressure), akionya watendaji dhidi ya ukurasa wa kiutawala na itifaki zinazochelewesha huduma kwa wananchi huku fedha za umma zikiwa zimeshatumika
great thinker ndio unaadika vitu bila kujua usahihi wa jambo husika ilim mradi umeandika, kwanza wapi nimesifia kila kitu mpaka uniseme au hutaki kukosolewa kwakuwa unmajiita great thinker? kuna mwaziri wamepewa mikoa ya kuilea, pili makonda kasema kaagizwa na rais samia sasa hapo unasemaje ameingilia kazi za watu? kwani hujawahi kuona dc anakaimu wilaya fulani kikazi, mbona hili dogo sana kwa unavyojidai kuwa great thinker? unadhani makonda hajui mipaka yake? tatizo kujifanya unajua ndio maana mnaonekana hamna kitu.Hujajibu hoja kwa sababu unajua kabisa kazi yako ni kusifia kila kitu hawa Mawaziri wanachosema, hata pale wanapovunja misingi ya utawala bora.
Umesema nifanye utafiti, lakini badala ya kuonyesha kwa hoja wapi nilipokosea, unakimbilia kutupia watu maneno yasiyo na mbele wala nyuma. Tabia yako ya kukwepa hoja na kuleta vihoja visivyo na mashiko ni sawa na kumpa mtoto mchanga pacifier (chuchu bandia ya kulalazia) ili anyamaze—unadhani ukitupa vimaneno vyako vya kitoto ndio utakuwa umetuziba macho au umejibu hoja?
Huko ni kukosa ukomavu na viwango vya chini sana vya kiweledi. JamiiForums ni jukwaa la GT (Great Thinkers) wanaochambua mifumo na sheria, sio kijiwe cha kunyonya chuchu za bandia za kisiasa ili mradi tu mfurahi. Kama una huo utafiti uweke hapa mezani, vinginevyo unajivua nguo na kuonekana mchekeshaji (clown) tu uliyeishiwa mbinu mbele ya wenye akili zao! Shuka uwanjani ujibu hoja, porojo tuachie watoto!
great thinker ndio unaadika vitu bila kujua usahihi wa jambo husika ilim mradi umeandika, kwanza wapi nimesifia kila kitu mpaka uniseme au hutaki kukosolewa kwakuwa unmajiita great thinker? kuna mwaziri wamepewa mikoa ya kuilea, pili makonda kasema kaagizwa na rais samia sasa hapo unasemaje ameingilia kazi za watu? kwani hujawahi kuona dc anakaimu wilaya fulani kikazi, mbona hili dogo sana kwa unavyojidai kuwa great thinker? unadhani makonda hajui mipaka yake? tatizo kujifanya unajua ndio maana mnaonekana hamna kitu.
Je ana kiapo cha kulikana jina lake asilia la DAB? Maajabu hayaishi, PM wake naye ni Madelu lakini hawahi kanusha hadharani kuwa anatumia majina yasiyo yakeMheshimiwa Paul Christian Makonda, akitoa agizo zito mkoani Mwanza. Akiwa kwenye Karakana ya Songoro Marine iliyopo wilayani Ilemela, Makonda ameamuru vivuko viwili vilivyokamilika vianze kazi mara moja ndani ya mwezi huu wa Oktoba bila kusubiri sherehe za uzinduzi rasmi.
Kwa uelewa wangu kisheria,
Chini ya Ibara ya 55 na 58 za Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, mawaziri wote ni wajumbe wa Baraza la Mawaziri na wana wajibu wa pamoja wa kiserikali (Collective Responsibility).
Licha ya kuwa vivuko vipo chini ya Wizara ya Ujenzi, kama Waziri wa Serikali, ana mamlaka ya kukagua na kutoa maagizo kuhusu mradi wowote wa umma unaogharamiwa na serikali, hasa anapofanya ziara maalum kwa niaba ya Mkuu wa Nchi (Rais) kukagua miradi mtambuka ya maendeleo.
Kiprofeshinali, kama kiongozi wa kisiasa (Waziri na Mbunge), wajibu wake kuu ni kusimamia sera, kasi ya maendeleo, na kuhakikisha thamani ya fedha za walipakodi inafikiwa.
Mamlaka yake hapa sio ya kiufundi au kiprofeshinali kama mhandisi wa majini, bali ni ya msukumo wa kisiasa na utendaji (executive/political pressure), akionya watendaji dhidi ya ukurasa wa kiutawala na itifaki zinazochelewesha huduma kwa wananchi huku fedha za umma zikiwa zimeshatumika
Punguza chuki mzee...Hizi siasa za hadaa zilipata nguvu sana wakati wa utawala wa Magufuli, na Magufuli alikuwa role model wa Makonda. Iliaminika siasa zile za kiki za Magufuli zilifanya kazi kwa mujibu wao, hivyo kila kiongozi anaiga style ile. Hata Mwigulu kwenye ziara zake anaiga tabia ile ile ya Magufuli. Makonda ameshajua huo udhaifu, anautumia sana ili apate nafasi ya kugombea urais 2030. Kwenye uchu huo hajali mipaka ya kazi yake, anachojali ni kuwa popular basi.
Akhsante sana ndugu Kijana wa Ifoza kwa kuleta tafakuri hii.Leo Jumatatu, Oktoba 12, 2026, kumekuwa na taarifa rasmi kwenye vyombo vya habari ikimuonesha Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo, Mheshimiwa Paul Christian Makonda, akitoa agizo zito mkoani Mwanza. Akiwa kwenye Karakana ya Songoro Marine iliyopo wilayani Ilemela, Makonda ameamuru vivuko viwili vilivyokamilika vianze kazi mara moja ndani ya mwezi huu wa Oktoba bila kusubiri sherehe za uzinduzi rasmi.
Kimsingi, hoja ya kutaka wananchi wapate huduma haraka badala ya kusubiri itifaki za kisiasa ni hoja nzuri na yenye mashiko kwa mwananchi wa kawaida anayesumbuka na mitumbwi Ziwa Victoria. Lakini, tukiangalia utaratibu wa kiutawala na uwajibikaji wa pamoja serikalini (Collective Responsibility), agizo hili linaibua maswali mazito ya kiutendaji na kisheria yanayoakisi mtindo uleule niliyowahi kuusema huko nyuma.
1. Mwendelezo wa Viongozi Kuacha Kazi Zao na Kuingilia Mambo Mengine
Kama mlivyowahi kunisoma kwenye uzi wangu uliopita niliyofungua hapa jukwaani unaohusu Utekaji na "Majeshi" Binafsi Vikitikisa Nchi: Kwanini Waziri Katambi na Boss Wake Wanaona Dudubaya na Uchafu wa Dar Ndio Kero Kubwa?, jamiiforums.com nimekuwa mstari wa mbele kukosoa jinsi viongozi wetu wa Serikali ya Awamu ya Sita wanavyoacha majukumu yao ya msingi ya kisheria na kukimbilia mambo ya "populism" au kuingilia majukumu ya sekta nyingine ili mradi tu wapate sifa za majukwaani.
Leo hii, ugonjwa uleule unajirudia kupitia kwa Paul Makonda. Masuala ya vivuko, ujenzi wake, na usimamizi wa Wakala wa Ufundi na Umeme (TEMESA) kisheria yako chini ya Wizara ya Ujenzi na siyo Wizara ya Habari na Michezo. Swali la kujiuliza hapa: Je, Paul Makonda anatoa agizo hili kama nani kiserikali? Je, wizara yake haina majukumu ya kutosha ya kusimamia habari, wasanii na maandalizi ya michezo yetu hadi aingilie sekta ya ujenzi na usafirishaji?
2. Hoja ya "Ulezi wa Mkoa" na "Kwa Niaba ya Rais"
Kwenye utetezi wake, imeelezwa kuwa Makonda ametoa maagizo hayo akionekana kama "Mlezi wa Mkoa wa Mwanza kiserikali" na akifanya hivyo kwa niaba ya Rais. Hapa ndipo penye mkanganyiko mkubwa wa kiutawala:
- Kama kila waziri ataanza kutoa maagizo kwenye wizara ya mwenzake kwa mwavuli wa "Ulezi wa Mkoa," tunatengeneza mfumo wa mawaziri wakuu vivuli ndani ya baraza la mawaziri.
- Inakuwaje Wizara ya Ujenzi inyamaze au isubiri waziri wa sekta nyingine aende mkoani kwake akatoe maagizo kwa watendaji walio chini ya bajeti na fungu la Wizara ya Ujenzi?
3. Madhara ya Kuingiliana kwa Mipaka ya Kazi (Overlap of Jurisdictions)
Kama nilivyochambua kwenye nyuzi zangu zilizopita ndani ya Jukwaa la Siasa la JamiiForums, mtindo huu una madhara makubwa:
- Kuvunja Ari ya Kazi (Demoralization): Unamfanya Waziri mwenye dhamana ya Ujenzi aonekane hafanyi kazi yake ipasavyo au amesinzia hadi mtu mwingine aje kuamsha watendaji wake.
- Mgongano wa Kiutendaji: Ikitokea changamoto ya kiufundi au kibajeti kwenye utekelezaji wa agizo hilo, watendaji watamwajibisha nani? Waziri aliyetoa amri jukwaani (Makonda) au Waziri anayewasainia fomu za malipo na bajeti (Waziri wa Ujenzi)?
- Ukiukwaji wa Itifaki: Katika utawala bora, kama waziri anaona mapungufu kwenye sekta nyingine akiwa ziarani, anapaswa kuwasiliana na Waziri mwenzake wa sekta husika au Waziri Mkuu ili hatua zichukuliwe kiutaratibu badala ya kutoa matamko ya jukwaani yanayoacha maswali kuliko majibu.
4. Utamaduni wa Kushukuru Viongozi: Rais ni Muajiriwa wetu, Hatakiwi Kushukuriwa!
Jambo jingine linalochosha kiutawala ni utamaduni uliopitwa na wakati wa viongozi kusimama majukwaani na kuanza "kumshukuru Rais kwa kuleta maendeleo au kuwekeza fedha." Ni lazima tufike mahali kama taifa tuwe na upeo wa kiutawala bora na kikatiba: video Makonda akitoa agizo na kumshukuru Rais
Kiongozi anapotekeleza mradi wa maendeleo, anafanya kazi yake ya msingi aliyoajiriwa kuifanya. Kumshukuru Rais kwa kujenga vivuko au barabara ni sawa na abiria kumshukuru dereva wa daladala kwa kufika kituo anachokwenda wakati abiria huyo amelipa nauli yake. Huu utamaduni wa "kuchawa" na kusifu kila wajibu wa kikatiba unadumaza uwajibikaji.
- Rais ni Muajiriwa wa Wananchi: Rais wa nchi sio mfadhili wala mtoa misaada. Ni muajiriwa mkuu wa wananchi wa Tanzania ambaye tulimpa dhamana ya kutekeleza majukumu tuliyomtuma kupitia ilani na katiba.
- Miradi Inatekelezwa kwa Fedha za Umma: Hizo Sh28.6 bilioni zilizotumika kujenga vivuko hivyo vya Mwanza sio fedha kutoka kwenye mfuko binafsi wa Rais, bali ni kodi za jasho la wananchi wa Tanzania na mikopo ambayo itakatwa kutoka kwenye kodi zetu.
Wito Wangu kwa Wana-JF:
Ni kweli kuwa tunataka maendeleo na tunapenda kasi. Lakini je, tunajenga taasisi imara au tunajenga "watu imara" wanaovuka mipaka yao ya kazi ili mradi tu wapate sifa za kisiasa jukwaani? Na je, tutaacha lini huu utamaduni wa kuwasujudu na kuwashukuru viongozi kwa kutumia fedha zetu wenyewe kutekeleza wajibu wao wa kisheria?
Mnaonaje wakuu? Mjadala uwe huru na wenye staha.
Mkuu labda ndugu Viali anaweza kuwa na jibuJe ana kiapo cha kulikana jina lake asilia la DAB? Maajabu hayaishi, PM wake naye ni Madelu lakini hawahi kanusha hadharani kuwa anatumia majina yasiyo yake
Jenga tabia ya kuvumilia ukweli mzee.Punguza chuki mzee...
Rais mtarajiwa wa Tanzania Makamu wake atakua Kavulata, Mwashambwa ama TlalahToshekeni na vyeo vyenu, msitamani vya wenzenu
mifano yako ya Uk na wales ni irrelevant linapokuja katika jukwaa la great thinkers...hapa ni watu wanaotumia ubongo kufikiri na kuchanganua mambo kwa weledi..sio sehemu ya akili mnemba...shame on youNi dhahiri kwamba uelewa wako kuhusu mifumo ya kazi katika karne hii ya 21 bado upo nyuma sana. Kudhani kuwa kila kinachotoka kwenye AI 'hakina mwandishi' ni sawa na kudhani kuwa gari linajiendesha lenyewe barabarani bila uwepo wa dereva anayeliongoza na kulipa amri ya wapi pa kwenda. Ubora wa matokeo ya AI unaakisi upeo wa akili ya yule anayeiongoza.
Ili kukutoa kwenye ulimwengu wako wa ujima na kukusaidia ujue jinsi ulimwengu unavyoenda sasa, fanya utafiti kidogo kuhusu mambo haya:
Majaji na Mahakimu—Majaji wa Mahakama Kuu nchini Uingereza na Wales tayari wana mifumo maalumu ya AI kama Judicial Copilot na Microsoft Copilot inayowasaidia kufanya muhtasari wa nyaraka ndefu za kesi kuhariri hukumu na hata kurahisisha lugha ngumu ya kisheria kuwa ya kawaida kwa ajili ya wananchi wasio na wanasheria
Mawakili na Wanasheria—Zaidi ya 90% ya wataalamu wa sheria duniani wanatumia angalau zana moja ya AI katika kazi zao za kila siku ambapo mifumo kama Matter AI na LawY inawasaidia mawakili kupitia mikataba kutafuta kesi za zamani na kuokoa hadi masaa 190 ya kazi kwa mwaka ili wajikite kwenye mikakati migumu ya kisheria
Wahasibu—Makampuni makubwa zaidi ya uhasibu duniani kama Deloitte, EY, PwC, na KPMG yanatumia AI kufanya ukaguzi wa mahesabu utafiti wa kodi na uchambuzi wa data ambapo AI inawasaidia wahasibu kupunguza muda wa kufunga hesabu za mwezi kwa wastani wa siku 7.5
Wataalamu hawa wote hawatumii AI kwa sababu hawana akili, bali wanaiamuru (command) AI kufanya kazi kwa haraka na kwa ufanisi mkubwa zaidi. Ni kilaza pekee asiyejua maendeleo ya kiteknolojia anayeweza kubeza matumizi ya zana hizi na kuona kuwa ni 'kujitia huruma.'
Kwahiyo, kuendelea kubishana na wewe kuhusu mambo haya ni sawa na kugalagala na nguruwe kwenye tope—mwisho wa siku nguruwe anafurahia, lakini wewe unachafuka. Kwa kiwango cha akili yako kilivyo sasa, hutaelewa kitu chochote hata ukiwekewa ushahidi wa kisayansi mbele ya macho yako. Baki huko huko ulimwengu wa kale.
Kama.kweli hivi. Ila siku ikiwa kama ulivyobashili basi waliochini yake watakoma kuliko.Totopendwa ameelekezwa na mamlaka ya uteuzi aanze kupiga jaramba kumrithi Madelu.