Uzi maalum wa kupeana Likes: Comment chochote upate "Like"

Lichumu na Emisilo

Kwa mujibu wa wakazi wa Ukara, mila zinazotumika kuwatenga wafiwa hao zinajulikana kama Lichumu na Emisilo. Lichumu ni mila ya kuwatenga wanaofiwa katika matukio ya ajali, wakati Emisilo huwatenga wafiwa wa vifo vya kawaida.

“Mila hizi bado zina nguvu katika familia ambazo bado zinaishi kwa kuamini, kulinda na kufuata utamaduni wao,” alisema Zakaria Chibuga ambaye ni mmoja wa wazee maarufu wa jamii ya Wakara na mkazi wa kisiwa hicho.
 
Kwa familia ambazo zimeingia na kuamini dini za Kikristo na Kiislamu, mila hizo hazina nguvu na hazifuatwi. Lakini kwa wanaoamini mila na desturi hizi, Lichumu na Emisilo zina nguvu sana na wanapata madhara wasipofuata.”

Lichumu na Emisilo haiwatengi mume na mke pekee wanapofiwa, bali hata watoto ambao wazazi wao wamefiwa.

Alipoulizwa kuhusu mila hizo, mkuu wa Mkoa wa Mwanza, John Mongella hakutaka kuzungumzia masuala hayo ya kiimani na kimila zaidi ya kuwataka wananchi wajiepushe nayo.
 
“Ni vema watu wetu wafikie hatua ya kuepukana na mila na desturi zilizopitwa na wakati, zikiwemo hizi za kuwatenga wafiwa kwa sababu zinawaongezea machungu,” alisema Mongella.

Mongella aliwataka viongozi wa dini kueneza mafundisho kwenye jamii kama njia ya kutokomeza mila na desturi zilizopitwa na wakati.

“Watu waliofikiwa na mafundisho na imani ya kidini wameondokana na mila za aina hii na hawadhuriki na lolote,” alisema.
 
Kumsaka mtakasaji

Akizungumzia jinsi mila hiyo inavyofanyika, Chibuga alisema anayefiwa haruhusiwi kuchangamana na jamii akisubiri utakaso ambao ni kujihusisha kimapenzi na mtu mwingine kutoka nje ya ukoo, kijiji au eneo analoishi.

“Analazimika kwenda kijiji jirani kumtafuta wa kumkatasa ndipo arejee kuchangamana na jamii kwenye eneo lake,” alisema.

“Iwapo atakosa wa kumtakasa katika vijiji jirani, basi mhusika hulazimika hata kusafiri hadi maeneo ya mijini kutafuta wa kulala naye.”
 
Mume au mke anapokamilisha mila hiyo, hurejea nyumbani ambako mila hukamilishwa na kuunganishwa na watu wengine nje ya familia yake.

“Mfiwa (mume au mke) akishakutana kimwili na mtu mwingine nje ya familia yake kama njia ya utakaso ndipo anaruhusiwa kushirikiana na watu wengine nje ya familia yake,” anasisitiza

Watoto wanaofiwa na mzazi mmoja au wote wawili nao ni lazima watakaswe kabla ya kuruhusiwa kujumuika na wengine nje ya familia yao.
 
Baba au mama anapotekeleza masharti ya utakaso moja kwa moja anawatakasa na watoto wake. Iwapo wazazi wote wawili wanafariki kwa wakati mmoja, basi jukumu la kutakasa watoto hubebwa na ndugu wa karibu anayesimamia masuala yote ya msiba,” anasema Mzee Chibuga.

Kwa mujibu wa mila na desturi ya Wakara, msimamizi wa msiba ni yule anayekuwa wa kwanza kuchimba kaburi kwa kuweka alama kwa jembe upande wa juu na chini ya kaburi.
 
Mtu huyo pia ndiye huwa wa kwanza kuweka udongo ndani ya kaburi na ndiye hubeba dhamana yote ya kufuata mila na desturi, ikiwemo utakaso wa familia.

“Wapo watu maalumu wa kuwatakasa wafiwa. Hawa wanajulikana kama abhesya na wanafanya kazi hiyo kwa malipo,” anasema Chibuga.

“Mtakasaji lazima awe mtu ambaye yuko kwenye ndoa au amewahi kuoa au kuolewa.

“Hii ndiyo maana jamii ya Ukara huwaoza hata watoto na ndugu zao wenye matatizo ya akili kwa sababu wanatumika kutakasa wafiwa,”
 
Chibuga alisema katika ndoa za Wakara kuna mafuta maalumu wanayopakwa mume na mke baada ya ndoa yanayoitwa litongo.

“Kupakwa mafuta ya litongo ndiyo ishara ya kuozwa. Hata wenye matatizo ya akili wanapoozeshwa hupakwa mafuta hayo na hivyo kupata sifa za kushiriki tambiko la kutakasa wafiwa,” anaeleza Chibuga
 
Matambiko kwa Wakara

Mkazi mwingine wa Ukara, Faustine Masatu anasema pamoja na kisiwa hicho kuwa na watu wa jamii au kabila moja, kuna aina tofauti ya matambiko inayozingatia aina ya miungu ya eneo wanaloishi.

Masatu anasema licha ya mila na desturi zao kulandana, wingi wa miungu kwa mujibu wa imani na mapokeo ya kila eneo kunafanya pawepo tofauti ya namna ya kutambikia.
 
You must log in or register to reply here.
Menu
Log in
Register
Cookies are required to use this site. You must accept them to continue using the site. Learn more…