Kuna kitu nimekuwa nikikiona mara kwa mara. Waajiriwa wengi wanawatazama waliojiajiri kwa jicho la wivu. Wanaamini kujiajiri ndiyo uhuru wa kweli. Unaamka muda unaotaka, unafungua biashara muda unaotaka, unafunga muda unaotaka, hakuna boss wa kukupangia ratiba, hakuna mtu wa kukuuliza kwa nini umechelewa kazini. Kwa nje, maisha haya yanaonekana matamu sana. Lakini ukivuka upande wa pili ndipo unapogundua kwamba huo uhuru una gharama kubwa kuliko wengi wanavyofikiria.
Ukweli ambao watu wengi hawaujui ni kwamba waliojiajiri, hasa waliopo kwenye hatua za mwanzo za biashara, mara nyingi hawaifurahii hiyo freedom ambayo watu wa nje wanaiona. Kwenye hatua hizo, biashara inakutegemea karibu kwa asilimia mia moja. Ukilala, biashara inalala. Ukiumwa, biashara inaumwa. Ukichoka, biashara pia inachoka. Hapo ndipo unapogundua kuwa wewe si mmiliki wa biashara pekee, bali biashara ndiyo imeanza kukumiliki.
Mwajiriwa anaweza kuamua asinge kazini leo, akaomba ruhusa au akatumia likizo, na mwisho wa mwezi mshahara ukaingia kama kawaida. Lakini kwa mtu anayejiajiri, siku moja tu ya kupumzika inaweza kuwa tofauti kati ya kupata faida au hasara. Kuna biashara ambazo mwenyewe asipokuwepo madukani, mauzo yanashuka kwa kiasi kikubwa. Wateja wanarudi bila kununua, baadhi wanaenda kwa washindani, na pesa ambayo ingeingia siku hiyo inapotea kabisa.
Halafu bado kuna presha ambazo hazionekani kwa macho. Kila siku unatakiwa kuwaza namna ya kuongeza mauzo, kutafuta masoko mapya, kuvutia wateja wapya, kuboresha huduma, kushindana na watu wanaouza bidhaa zilezile kwa bei ya chini, na wakati huo huo kuhakikisha biashara inaendelea kuishi. Hakuna mwezi unaosema leo unaweza kupumzika, kwa sababu soko halisimami kwa ajili yako.
Ukishaajiri wafanyakazi ndipo unapokutana na sura nyingine ya kujiajiri. Wapo wanaofanya kazi kwa nguvu ukiwa umesimama pembeni yao, lakini ukiondoka dakika chache tu kasi inabadilika. Wengine wanaanza kupoteza muda, wengine wanawahudumia vibaya wateja, na wengine wanaanza tabia za udokozi ambazo zinaweza kukupotezea faida ya siku nzima. Hivyo badala ya kufurahia uhuru, unajikuta muda wote akili yako ipo kazini hata kama mwili wako upo nyumbani.
Watu wengi huona mfanyabiashara akiwa amekaa dukani akiongea na simu au akinywa soda, wakadhani hana kazi. Hawajui kwamba wakati huo huo kichwani anawaza kodi ya mwezi ujao, mishahara ya wafanyakazi, madeni ya wasambazaji, bidhaa zinazokaribia kuisha, ushindani wa soko, na namna ya kuifanya biashara isirudi nyuma. Kazi nyingi za mfanyabiashara haziwezi kuonekana kwa macho, lakini ndizo zinazomnyima usingizi kila usiku.
Ndiyo maana kuna watu waliojiajiri ambao hawajakaa na familia zao kwa utulivu kwa muda mrefu. Hawakumbuki mara ya mwisho walizima simu kwa siku nzima. Hawakumbuki mara ya mwisho walichukua likizo bila kufuatilia biashara zao. Wanaonekana huru, lakini ukweli ni kwamba biashara imewafunga kwa namna ambayo waajiriwa wengi hawawezi kuielewa mpaka siku watakapojaribu kujiajiri wenyewe.
Haya yote hayaandikwi kukatisha tamaa mtu yeyote anayetaka kujiajiri. Kujiajiri ni njia nzuri sana ya kujenga mali na uhuru wa kifedha. Lakini ni muhimu watu wajue kwamba kabla ya kuanza kula matunda ya biashara, kuna kipindi kirefu cha kupanda mbegu, kuzitunza, kuvumilia ukame na kupambana na changamoto ambazo hakuna anayeziona.
Kwa hiyo kama wewe ni mwajiriwa na una ndoto ya kuja kujiajiri siku moja, usijiandae kwa kutafuta mtaji pekee. Jiandae kiakili. Jifunze kuvumilia presha. Jifunze kufanya maamuzi magumu. Jifunze kuishi bila uhakika wa mshahara wa mwisho wa mwezi. Kwa sababu mtaji unaweza kukufungulia biashara, lakini akili, nidhamu na uvumilivu ndivyo vitakavyokufanya udumu.
Usimuone mtu anafungua na kufunga biashara muda anaotaka ukadhani ana uhuru kuliko wewe. Mara nyingi huo unaouona kama uhuru ndiyo mzigo anaoubeba kila siku. Na wakati mwingine, mfanyabiashara anafanya kazi masaa mengi zaidi kuliko mwajiriwa, ila tofauti ni kwamba hakuna anayemlazimisha–analazimishwa na ndoto yake mwenyewe.