Waziri wa Fedha Mwigulu Nchemba anawasilisha Bajeti Kuu ya Serikali 2025/2026

Waziri wa Fedha Mwigulu Nchemba anawasilisha Bajeti Kuu ya Serikali 2025/2026

Petrol na dizel kukatwa sh 10 Kwa kila Lita.
Hapa tutarajie nauli kupanda
Nilitegemea serikali ingepunguza Kodi na tozo kwenye mafuta ili kupunguza mzigo Kwa wananchi
 
Pangeni bajeti yenu bila kuwategemea US na EU, unless mkubali kufuata demokrasia na LAZIMA uchaguzi uwe huru na haki kwa kubadili sheria kabla ya October. Hamtaki basi Rais wetu hatatambulika na hawa miamba wa Dunia

No Reforms No election.
 
Farolito said:
Akiwasilisha inakuaje,?CCM akili zao wanazijua wenyewe maana bunge la bajeti lilikuwa lina jadili derby ya Simba na Yanga,Kumfukuza Gwajima,kuwajibu Gen Z na kumtukunuku Samia tuzo gani sijui,kwahio msitegemee la maana hapo.
Click to expand...
Chochote kitakachoongelewa hapo kitakuathiri tu! Utake usitake!
 
Roving Journalist said:
Leo Juni 12, 2025 Waziri wa Fedha, Dkt. Mwigulu Nchemba anatarajiwa kuwasilisha mbele ya Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Bajeti Kuu ya Serikali kwa mwaka wa fedha 2025/2026.

Machi 11,2025, Dkt. Mwigulu aliwasilisha Mwelekeo wa Bajeti ya Serikali kwa mwaka 2025/26 ilionyesha ongezeko la asilimia 13, ikikuwa kutoka TSh 50.29 Trilioni katika mwaka wa 2024|25 hadi TSh 57.04 trilioni.

Nini vitakuwa vipaombele vya serikari? Matarajio ya Wanachi, Taasisi na Asasi za Kiraia yatafikiwa?


"Mhe. Spika, katika Bajeti ya mwaka 2024/25, Serikali ilipanga kukusanya jumla ya Sh. Trilioni 50.29 kutoka katika vyanzo vya ndani na nje. Hadi Mei 2025, kiasi cha Sh. Trilioni 45.07 kimekusanywa, ikiwa ni sawa na asilimia 89.6 ya lengo la mwaka."

"Mapato yaliyokusanywa na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) yalikuwa Sh Trilioni 26.86 sawa na aslimia 91.3 ya lengo"

Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wapikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000hadi shilingi 30,000.

"Mapato yanayokusanywa na Mamlaka za Serikali za Mitaa yalifikia shilingi trilioni 1.26, sawa na asilimia 93.2 ya lengo"

"Misaada na mikopo nafuu kutoka nje ya nchi iliyopokelewa ilikuwa shilingi trilioni 5.32, sawa na asilimia 87.5 ya lengo"

"Mikopo ya ndani ikijumuisha mikopo ya kulipia dhamana za Serikali zilizoiva ilifikia shilingi trilioni 6.23, sawa na asilimia 94.1 ya lengo; na

"Mikopo ya masharti ya kibiashara ya nje ya nchi ilifikia shilingi trilioni 2.43, sawa na asilimia 81.3 ya lengo."

"Mhe. Spika, mapato ya ndani yameongezeka kutoka shilingi trilioni 20.59 mwaka 2020/21 hadi trilioni 29.83 mwaka 2023/24, huku wastani ukipanda kutoka trilioni 1.72 hadi 2.49 kwa mwezi. Kuanzia Julai 2024 hadi Mei 2025, wastani umefikia trilioni 2.83 kwa mwezi. Uwiano wa mapato kwa Pato la Taifa umeongezeka kutoka asilimia 13.7 hadi 15.0, ikidhihirisha mageuzi makubwa ya ukusanyaji mapato."

"Viashiria vinaonesha kuwa kwa mwaka 2024/25, tathmini ya sasa ya deni la Serikali kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 55, hivyo hatupaswi kuwa na hofu kuhusu jambo hili. Kwa upande wa thamani ya sasa ya deni la nje kwa Pato la Taifa, ni asilimia 23.6 dhidi ya ukomo wa asilimia 40 ambao ni kiwango cha kimataifa. Aidha, thamani ya sasa ya deni la nje kwa mauzo ya nje ni asilimia 123.8 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 180, hivyo hakuna sababu ya kuwa na hofu."

"Mhe. Spika, makadirio ya matumizi yaliyoidhinishwa na Bunge lako Tukufu kwa mwaka2024/25 ni shilingi trilioni 50.29 ambapo shilingi Trilioni 33.75 ni matumizi ya kawaida na shilingi Trilioni 16.54 ni matumizi ya maendeleo. Katika kipindi cha Julai 2024 hadi Mei 2025, ridhaa yamatumizi iliyotolewa ilikuwa shilingi trilioni 42.90,sawa na asilimia 85.3 ya lengo la mwaka."

"Mhe. Spika, kati ya kiasi hicho, shilingi Trilioni 30.63 (asilimia 90.8) zilitolewa kwa matumizi ya kawaida, na shilingi Trilioni 15.74 (asilimia 95.1) kwa miradi ya maendeleo, ikiwa ni pamoja na Trilioni 3.47 kutoka kwa Washirika wa Maendeleo kupitia D-Fund."

"Mhe. Spika, kati ya Julai 2024 hadi Mei 2025, fedha zilitumika kugharamia deni la Serikali shilingi Trilioni 11.16, mishahara ya watumishi Trilioni 10.27, na maandalizi ya Uchaguzi Mkuu ni Sh. Bilioni 741.5. Pia, Serikali imelipa madeni yaliyohakikiwa shilingi Trilioni 1.01, hatua iliyosaidia kulinda mitaji na kuchochea uchumi."

"Serikali imeendelea kugharamia miradi ya maendeleo ikiwemo ujenzi wa barabara, madaraja na viwanja vya ndege (Trilioni 1.58), reli ikiwemo SGR (Trilioni 1.68), pamoja na miradi ya umeme JNHPP na REA (Bilioni 574.8) pamoja na ujenzi wa viwanja vya mpira kwa maandalizi ya AFCON 2027 (Bilioni 179.8)."

"Serikali pia imeendelea kuboresha huduma za jamii kwa kugharamia mikopo ya wanafunzi wa Elimu ya juu na vyuo vya kati (Bilioni 636.0), Elimumsingi na Sekondari bila Ada (Bilioni 444.7), miradi ya maji (Bilioni 378.7), ununuzi wa dawa na vifaa tiba (Bilioni 414.7), ujenzi wa hospitali (Bilioni 47.2), na vituo vya afya na Zahanati (Bilioni 7.3)."

"Hadi Aprili 2025, deni la Serikali lilifikia shilingi Trilioni 107.70, likijumuisha deni la nje trilioni 72.94 na deni la ndani trilioni 34.76. Tathmini ya Oktoba 2024 imeonesha kuwa deni ni himilivu kwa muda mfupi, wa kati na mrefu, ambapo viashiria vinaonesha thamani ya sasa ya deni kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 (ukomo 55%), deni la nje kwa Pato la Taifa asilimia 23.6 (ukomo 40%), na deni la nje kwa mauzo ya nje asilimia 123.8 (ukomo 180%)."

"Kwa takwimu za 2024, shule za msingi zimeongezeka hadi 20,533 kutoka 3,270, walimu 229,840 kutoka 9,885 na wanafunzi 11.39m kutoka 486,470. Sekondari zimefika 6,269 kutoka 41, walimu 128,686 kutoka 764 na wanafunzi 3.31m kutoka 11,832. Vyuo vya ualimu 65 kutoka 8, vyuo vikuu 79 kutoka 1, wahadhiri 8,625 kutoka 6 na wanafunzi 334,854 kutoka 14."

"Baadhi ya hatua zilizochukuliwa ni pamoja na ruzuku kwa kaya maskini (Sh. bilioni 9,615), elimu bila ada (Trilioni 1.3), mikopo ya elimu ya juu (Trilioni 2.7), na ruzuku ya nusu bei ya mbolea (Bilioni 708.6) kati ya 2021/22–2023/24."

Utekelezaji wa Miradi ya Kimkakati

"Serikali ya Awamu ya Sita ilikuta Mradi wa JNHPP ukiwa unaendelea na sasa umefikia asilimia 99.93 na umeanza kuzalisha umeme. Pia, ujenzi wa Daraja la Kigongo–Busisi na barabara unganishi umekamilika kwa asilimia 100 na unatarajiwa kuzinduliwa Juni 19, 2025."

"Dkt. Samia alipokea mradi wa SGR ukiwa asilimia 83.55 (Dar–Morogoro) na asilimia 57.57 (Morogoro–Makutupora), ambapo vipande hivyo sasa vimekamilika, treni zimeanza kazi na hadi Machi 2025 abiria 2,054,828 wamesafirishwa na mapato ya TSh. bilioni 60.25 kukusanywa."

"Mhe. Spika, sisi sote tumeshuhudia usafiri kwa kutumia reli ya SGR umepunguza muda wa safari kutoka saa tisa (9) hadi saa tatu (3) kwa safari kati ya Dar es Salaam na Dodoma. Vilevile, utekelezaji wa kipande cha tano cha kutoka Mwanza– Isaka (km 341) umefikia asilimia 63.16. Kwa upande mwingine, Serikali imefanya majaribio ya Treni ya mizigo ya SGR tarehe 01 Juni 2025."

"Itakumbukwa Mheshimiwa Dkt. Samia alianza ujenzi wa reli ya SGR ambapo utekelezaji umefikia asilimia 14.53 kwa Lot 3 (Makutupora–Tabora), asilimia 6.65 kwa Lot 4 (Tabora–Isaka), pamoja na kuanzisha Lot 6 (Tabora–Kigoma) na Lot 7 (Uvinza–Musongati). Serikali inaendelea kutafuta fedha na wabia kukamilisha miradi hiyo."

"Upatikanaji wa fedha utawezesha ujenzi wa reli ya SGR maeneo yaliyobaki kama Kaliua–Mpanda–Karema, Mtwara–Mbamba Bay na matawi ya Liganga na Mchuchuma, Tanga–Arusha–Musoma, pamoja na reli za mijini Dar es Salaam na Dodoma. Serikali za Tanzania, Zambia na China zilisaini MoU ya kuboresha uendeshaji wa reli ya TAZARA."

"Mhe. Spika, mwaka 2024/25 Serikali imewekeza katika bandari zetu ili kuongeza tija na kuchochea maendeleo, hasa katika kilimo, madini, na usambazaji wa bidhaa. Kupitia ushirikiano na sekta binafsi, Bandari ya Dar es Salaam imepata mafanikio kama ongezeko la mapato ya kodi ya forodha kutoka shilingi trilioni 7.08 hadi 8.26 kutoka Julai 2024 hadi Februari 2025, na kupungua kwa gharama za uendeshaji kutoka bilioni 975.0 hadi 685.2. Hii imetoa fedha za ziada kwa miradi kama ujenzi wa Kituo cha Matenki (Tank Farm) Bandari ya Dar es Salaam."

"Kupunguzwa kwa ushuru wa vinywaji vya kuongeza nguvu (energy drinks) vinavyozalishwa ndani kutoka Shilingi 561 hadi 134.2 kwa lita, lengo likiwa kuweka unafuu kwa wazalishaji wa ndani, kuongeza ushindani na kuchochea uwekezaji, hatua inayotarajia kupunguza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 170.2."

"Kutoza ushuru wa bidhaa kwa kiwango chaasilimia 10 kwenye sabuni zinazoingizwakutoka nje ya nchi zinazotambulika kwa HSCodes 3401.11.00, 3401.19.00, 3402.50.00 na 3402.90.00. Lengo la hatua hii ni kulindawazalishaji wa ndani na kuongeza ajira. Hatuahii inatarajia kuongeza mapato ya Serikali kwakiasi cha shilingi milioni 143,395.8."

"Kuongeza kiwango cha ushuru wa bidhaakwenye malipo ya kutazama vipindi maalumvya televisheni (pay per view) kutoka asilimia 5hadi asilimia 10. Lengo la hatua hii ni102kuongeza mapato ya Serikali. Hatua hiiinatarajia kuongeza mapato kwa kiasi chashilingi milioni 113,376.8."

"Kupunguza ada ya usajili wa pikipiki zabiashara kutoka shilingi 340,000 hadi shilingi 170,000 kwa miaka mitatu. Ada husika italipwa wakati wa usajili wa awali pekee."

"Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wa pikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000 hadi shilingi 30,000."

"Kutoza ushuru wa forodha kwa kiwango chaasilimia 25 badala ya asilimia 10 kwenyekaratasi za kutolea risiti za kielektronikizinazotambulika kwa HS Code 4811.90.00 kwamwaka mmoja. Lengo la hatua hii ni kulindaviwanda vya ndani vinavyozalisha bidhaa hii."

"Kuongeza kifungu cha 8(7) ambacho kinampa mamlaka Waziri mwenye dhamana na masuala ya biashara kuainisha shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni. Utaratibu wa utekelezaji wa kifungu hiki utafanywa kupitia Amri (Order) itakayotolewa na Waziri ambayo itakua na orodha ya shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni."

"Kutoza shilingi 500 kwa kila tiketi inayotolewana mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya treni."

"Kutoza shilingi 1000 kwa kila tiketi inayotolewa na mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya anga. Hatua hizi kwa pamoja zinatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 586,404.9.
Click to expand...

Bajeti ya Serikali inasomwa kwenye bunge la wajinga alafu matumizi yakianza unasikia fedha za MAMA!
Wajinga wanabinua pua zao fedha za mama wakati mtiririko wa mchanganuo unaonesha ni fedha kutokana na Kodi, ushuru na tozo mbalimbali wala si kutoka kwa hilo MAMA lao!
 

Mwigulu Nchemba: Trilioni 56.49 ni Bajeti ya Mwaka wa Fedha 2025/2026​

Waziri wa Fedha, Mhe. Dkt. Mwigulu Nchemba (Mb), amewasilisha Hotuba ya Bajeti Kuu ya Serikali, ambapo ameliomba Bunge ridhaa ya kukusanya na kutumia jumla ya shilingi trilioni 56.49 kwa Mwaka wa Fedha 2025/26.

Dkt. Nchemba ameomba ridhaa hiyo bungeni jijini Dodoma, wakati akiwasilisha mapendekezo ya Serikali kuhusu makadirio ya mapato na matumizi kwa mwaka 2025/26, ambapo bajeti hiyo inatarajiwa kugharamiwa na mapato ya ndani ya shilingi trilioni 40.47, misaada shilingi trilioni 1.07 na mikopo ya shilingi trilioni 14.95.

‘‘Kati ya mapato ya ndani yanayotarajiwa, mapato ya kodi ni shilingi trilioni 32.31, mapato yasiyo ya kodi shilingi trilioni 6.48, na mapato ya Mamlaka za Serikali za Mitaa shilingi trilioni 1.68. Aidha, mikopo inajumuisha shilingi trilioni 6.27 kutoka vyanzo vya ndani na shilingi trilioni 8.68 kutoka vyanzo vya nje’’, alifafanua Mhe. Nchemba.

Alieleza kuwa makadirio ya matumizi ya Serikali ya shilingi trilioni 56.49 kwa mwaka 2025/26 yanajumuisha Stahiki za watumishi na michango ya pensheni (Serikali Kuu) shilingi trilioni 9.17 pamoja na ununuzi wa bidhaa na huduma shilingi trilioni 5.58.

Aliongeza kuwa matumizi mengine ni malipo ya riba za mikopo shilingi trilioni 6.49; na ruzuku kwa taasisi za Serikali, mashirika ya umma na Mamlaka za Serikali za Mitaa shilingi trilioni 22.17 na shilingi trilioni 7.72 kugharamia malipo ya mtaji kwa deni la ndani na nje.

‘‘Katika Mwaka wa Fedha 2025/26 Serikali inatarajia kuongeza kasi ya ukuaji wa Pato Halisi la Taifa kufikia asilimia 6.0 mwaka 2025 kutoka ukuaji wa asilimia 5.5 mwaka 2024, kuendelea kudhibiti kasi ya mfumuko wa bei na kuhakikisha kuwa unabaki kwenye wigo wa tarakimu moja ya wastani wa asilimia kati ya 3.0 - 5.0 katika muda wa kati’’, alifafanua Mhe. Nchemba.

Aidha, Dkt. Nchemba alisema Serikali inatarajia kuongeza Mapato ya ndani kufikia asilimia 16.7 ya Pato la Taifa mwaka 2025/26 ikilinganishwa na asilimia 15.8 mwaka 2024/25 na mapato ya kodi kufikia asilimia 13.3 ya Pato la Taifa mwaka 2025/26 kutoka asilimia 12.8 mwaka 2024/25.

Dkt. Nchemba alisema vipaumbele vya bajeti ya mwaka 2025/26 ni pamoja na kuendelea kutekeleza na kukamilisha miradi ya kielelezo na ile ya kimkakati, kuimarisha sekta za uzalishaji zenye matokeo chanya katika kukuza uchumi, kuimarisha rasilimali watu hususan katika sekta za huduma za jamii na kuboresha mazingira ya ufanyaji biashara na uwekezaji nchini ili kuvutia ushiriki wa sekta binafsi katika shughuli mbalimbali za kiuchumi.

‘‘Maeneo mengine mahsusi ya vipaumbele ni pamoja na ugharamiaji wa Deni la Serikali; mishahara na stahiki za watumishi wa umma, pamoja na ujenzi na ukarabati wa viwanja vya michezo kwa ajili ya maandalizi ya michuano ya AFCON 2027. Aidha, nipende kuwafahamisha Watanzania kuwa Uchaguzi Mkuu wa Mwaka 2025 tutaugharamia kwa fedha zetu za ndani’’, alisema Mhe. Nchemba.

Aidha, Dkt. Nchemba alisema katika mwaka 2025/26, Serikali itaendelea kuchukua hatua mbalimbali za kuimarisha ukusanyaji wa mapato ikiwemo kuendelea kuhamasisha umma kuhusu kutoa na kudai risiti za malipo za kielektroniki za EFD na kuboresha utaratibu wa ukusanyaji wa mapato kutoka vyanzo vinavyosimamiwa na mamlaka za udhibiti.

‘‘Serikali itaendelea kuboresha Mfumo wa TAUSI ili kuhakikisha vyanzo vyote vya mapato vya Mamlaka za Serikali za Mitaa vinajumuishwa katika mfumo huo, kuongeza ufanisi wa mifumo ya ukusanyaji wa mapato ya mashirika, taasisi za umma na wakala za Serikali ili kuhakikisha gawio na michango stahiki inawasilishwa kwa wakati na kuendelea kutekeleza Mpango wa Kuboresha Mazingira ya Biashara na Uwekezaji (MKUMBI)’’, alifafanua Mhe. Nchemba.

MABORESHO YA MIFUMO YA KODI

Dkt. Nchemba alisema Serikali inalenga kufanya maboresho ya mfumo wa kodi, ikiwemo baadhi ya viwango vya kodi, tozo na ada zinazotozwa chini ya sheria mbalimbali pamoja na kuboresha taratibu za ukusanyaji na usimamizi wa mapato ya Serikali ili kuwa na mfumo wa kodi ambao ni tulivu na wa kutabirika unaolenga kuchochea shughuli mbalimbali za uzalishaji mali ndani ya nchi.

Mapendekezo ya kurekebisha mfumo wa kodi kwa mwaka 2025/26 yanatarajiwa kuiongezea Serikali jumla ya shilingi milioni 4,260,023.77 ambapo baadhi ya mapendekezo hayo ni kusamehe kodi ya ongezeko la thamani kwenye viuatilifu vinavyotambulika kwa HS Codes 3808.61.00, 3808.62.00 na 3808.69.00, ili kuwapa unafuu wakulima ya kupata dawa za kuua wadudu mashambani na hivyo kuongeza uzalishaji wa mazao nchini.

Kusamehe kodi ya ongezeko la thamani kwenye miamala ya ununuzi wa bima mtawanyo inayofanywa baina ya kampuni za bima na zile za bima mtawanyo ili kuongeza ushindani wa kampuni za ndani, kukuza Sekta ya Bima na kuhamasisha matumizi ya bima katika kukabiliana na majanga nchini.

Kutoza kodi ya ongezeko la thamani kwa kiwango cha asilimia 0 kwenye bidhaa za nguo zinazotengenezwa kwa kutumia pamba inayolimwa nchini kwa kipindi cha mwaka mmoja ili kuleta unafuu kwa wakulima wa pamba na viwanda vinavyotengeneza nguo nchini.

Kutoza kodi ya ongezeko la thamani kwa kiwango cha asilimia 0 kwenye mbolea inayozalishwa ndani ya nchi kwa kipindi cha miaka mitatu ili kuleta unafuu kwa wakulima na walaji hasa katika kipindi hiki ambacho dunia imetoka kwenye mdororo wa kiuchumi duniani.

Kusamehe kodi ya ongezeko la thamani kwenye mafuta ya kula yanayozalishwa ndani ya nchi kwa kutumia mbegu zinazozalishwa nchini kwa muda wa mwaka mmoja ili kuendelea kuleta unafuu wa bei ya mafuta ya kula nchini.

Kufuta Msamaha wa kodi ya ongezeko la thamani unaotolewa kwenye ununuaji na uingizaji wa gaming supply. Hatua hii inalenga kuleta usawa katika utozaji wa kodi kwa kuwa michezo mingine kama vile mpira wa miguu ipo katika wigo wa utozaji wa kodi ya ongezeko la thamani. Hatua hii inatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa kiasi cha shilingi milioni 322,022.5.

Kuweka sharti la msamaha wa kodi ya ongezeko la thamani kwenye matairi ya trekta yanayotumika kwenye shughuli za kilimo yanayotambulika kwa HS Code 4011.70.00; dam liners zinazotambulika kwa Heading 39.20; forks (HS Code 8201.90.00); reki (HS Code 8201.30.00); na shoka (HS Code 8201.40.00) kutolewa baada ya kupata ridhaa ya Waziri mwenye dhamana ya masuala ya kilimo.

Kufuta msamaha wa kodi ya ongezeko la thamani kwenye lami zinazotambulika kwa HS Code 2713.20.00 na 2715.00.00 ili kuendana na azma ya Serikali ya kupunguza misamaha isiyo na tija ili kulinda mapato ya Serikali na kupunguza matumizi yanayohusiana na utoaji wa misamaha ya kodi. Hatua hii inatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa kiasi cha shilingi milioni 85,606.2.

Kusamehe kodi ya ongezeko la thamani kwenye magazeti yanayozalishwa nchini pekee ili kupunguza gharama za magazeti hayo na hivyo kuwezesha upatikanaji wa taarifa muhimu. Hatua hii inatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa kiasi cha shilingi milioni 1,274.4.

Kusamehe kodi ya ongezeko la thamani kwenye gesi asilia inayouzwa kwenda kwenye vituo vya kushindilia gesi kwa ajili ya matumizi ya magari ili kuweka unafuu kwa wawekezaji, kuvutia uwekezaji wa vituo vya kusambazia gesi asilia iliyosindikwa kwenye magari na kupunguza utegemezi wa mafuta na uzalishaji wa hewa ya ukaa.

Kusamehe kodi ya ongezeko la thamani kwenye matanki na mitungi ya gesi ya kupikia zinazotambulika kwa HS Code 7311.00.10 pamoja na mitambo ya kuondoa hewa ukaa yenye HS Code 8417.80.00 inayotumika katika uzalishaji wa mikaa mbadala. Hatua hii inalenga kupunguza gharama za upatikanaji wa bidhaa hizi ili kuhamasisha matumizi ya nishati safi ya kupikia nchini.

Kujumuisha masoko mtandao na huduma za masoko za kimtandao kwenye wigo wa tafsiri ya neno wakala wa huduma za kimtandao ili kutanua wigo wa kodi kwa kuweka ufafanuzi utakaopelekea kutatua changamoto zilizopo katika utozaji na usimamizi wa kodi ambapo tafsiri iliyopo sasa haijumuishi huduma hizo katika utozaji kodi. Hatua hii inatarajia kuongeza mapato ya Serikali kwa kiasi cha shilingi milioni 116,073.4.

Kuweka unafuu wa kutoza kodi ya mapato kwa kundi la pikipiki ya miguu miwili, pikipiki ya miguu mitatu (Bajaji) na magari ya kubeba mizigo yenye uzito usiozidi Kilogramu 500 ikiwemo Guta kwa kuweka utaratibu mpya wa kukadiria kodi ya mapato kwenye vyombo hivyo. Maboresho ya viwango vya kodi elekezi yanalenga kuweka unafuu wa kodi kwa kundi husika na hivyo kurahisisha utekelezaji wa sheria.

Kupunguza tozo ya ushuru wa huduma kutoka utaratibu wa sasa wa kutoza kiwango kisichozidi asilimia 0.3 ya pato ghafi kwenda kiwango mfuto cha asilimia 0.25 ya pato ghafi. Lengo la hatua hii ni kupunguza gharama za ufanyaji biashara na uwekezaji nchini pamoja na kuendana na masharti ya Mpango wa Kuboresha Mazingira ya Biashara (MKUMBI).

Kupunguza kiwango cha ada ya ushuru wa hoteli (hotel levy) kutoka asilimia 10 hadi asilimia 2. Lengo la hatua hii ni kupunguza gharama za ufanyaji biashara na uwekezaji nchini.

Kufuta ada za upakiaji (loading) na upakuaji (offloading) zinazotozwa na Mamlaka za Serikali za Mitaa zinazohusiana na usafirishaji wa mizigo. Lengo la hatua hii ni kupunguza gharama za ufanyaji biashara na uwekezaji nchini ili kuendana na masharti ya Mpango wa Kuboresha Mazingira ya Biashara nchini (MKUMBI).

Kupunguza ada ya usajili wa pikipiki za biashara kutoka shilingi 340,000 hadi shilingi 170,000 kwa miaka mitatu ambapo ada husika italipwa wakati wa usajili wa awali pekee. Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wa pikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000 hadi shilingi 30,000.

KUGHARAMIA BIMA YA AFYA

Serikali inapendekeza kuanzisha vyanzo mbadala vya mapato ili kupunguza nakisi ya kibajeti kwa kufanya marekebisho katika sheria mbalimbali. Aidha inapendekezwa asilimia 70 ya mapato yatakayoongezeka ipelekwe kwenye Mfuko wa Udhamini wa Kudhibiti UKIMWI (ATF) na asilimia 30 ipelekwe kwenye Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya kwa Wote. Marekebisho hayo ni kama ifuatavyo:

Kufanya marekebisho ya Sheria ya Ushuru wa Bidhaa, SURA 147 ili kuongeza ushuru wa bidhaa kwenye vinywaji vya kilevi vinavyozalishwa na vinavyoingizwa kutoka nje ya nchi kama ifuatavyo: shilingi 20 kwa bia zinazotambulika kwa Heading 22.03; shilingi 30 kwa mvinyo unaotambulika kwa Heading 22.04, 22.05, na 22.06; shilingi 50 kwa spirits na vinywaji vingine vinavyotambulika kwa Heading 22.08.

Kufanya marekebisho kwenye Sheria ya Ushuru wa Bidhaa, SURA 147 ili kuongeza kiwango cha ushuru wa bidhaa kwenye huduma za mawasiliano ya kielektroniki kutoka asilimia 17 hadi asilimia 17.5.

Kufanya marekebisho ya Sheria ya Ushuru wa Barabara na Mafuta, SURA 220 ili kutoza kiasi cha shilingi 10 kwa kila lita ya mafuta ya Petroli, Dizeli na Mafuta ya Taa pamoja na kufanya marekebisho kwenye Sheria ya Madini, SURA 123 ili kutoza kiwango cha asilimia 0.1 kwenye thamani ya soko ya madini.

Kufanya marekebisho kwenye Sheria ya Michezo ya Kubahatisha, SURA 41 ili kuongeza kiwango cha kodi kwenye zawadi ya ushindi (Winning tax) kwenye michezo ya kubashiri matokeo (sports betting) kutoka asilimia 10 hadi asilimia 15; na kwenye michezo ya kasino ya ardhini (land based casino) kutoka asilimia 12 hadi asilimia 15.

Kutoza magari na mashine (heavy machines) zinazoingizwa kutoka nje ya nchi kama ifuatavyo: Shilingi 50,000 kwa magari yenye ukubwa wa injini (CC) kati ya 0 -1000; Shilingi 100,000 kwa magari yenye ukubwa wa injini (CC) kuanzia 1001-1500; Shilingi 150,000 kwa magari yenye ukubwa wa injini (CC) kuanzia 1501-2500; Shilingi 200,000 kwa magari yenye ukubwa wa injini (CC) kuanzia 2501 na zaidi; Shilingi 250,000 kwa mashine (Excavators, Bulldozers, Fork Lifts) zenye Heading 84.29 na 84.27.

Kutoza shilingi 500 kwa kila tiketi inayotolewa na mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya treni na kutoza shilingi 1000 kwa kila tiketi inayotolewa na mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya anga. Hatua hizi kwa pamoja zinatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 586,404.9.

KUBORESHA MAZINGIRA YA BIASHARA

Ili kuiwezesha nchi kuwa na sera bora za biashara na kuweka mazingira mazuri ya ufanyaji biashara baina ya wazawa na wageni, Serikali inatarajia kufanya marekebisho kwenye Sheria ya Utoaji wa Leseni za Biashara ikiwemo:

Kufuta kifungu cha 3(4) kinachozipa nguvu mamlaka za utoaji wa leseni za biashara kufunga biashara pale ambapo wafanyabiashara wamekiuka masharti ya Sheria husika. Lengo la hatua hii ni kuwaondolea kero wafanyabiashara na pia kutekeleza maelekezo ya Serikali ya kutofunga biashara.

Kuongeza kifungu cha 8(7) ambacho kinampa mamlaka Waziri mwenye dhamana na masuala ya biashara kuainisha shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni. Utaratibu wa utekelezaji wa kifungu hiki utafanywa kupitia Amri (Order) itakayotolewa na Waziri ambayo itakua na orodha ya shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni.

Dkt. Nchemba alisema bajeti hii inaendeleza na kukamilisha utekelezaji wa miradi, Kuchochea uchumi shindani na shirikishi, kuimarisha uzalishaji wa bidhaa viwandani na utoaji huduma, kukuza uwekezaji na biashara, kuchochea maendeleo ya watu na kuendeleza rasilimali watu ili kuhakikisha ufikiwaji wa malengo ya Dira 2025.
 

Attachments

  • WhatsApp Image 2025-06-12 at 23.52.01.jpeg
    WhatsApp Image 2025-06-12 at 23.52.01.jpeg
    38.4 KB · Views: 23
Farolito said:
Akiwasilisha inakuaje,?CCM akili zao wanazijua wenyewe maana bunge la bajeti lilikuwa lina jadili derby ya Simba na Yanga,Kumfukuza Gwajima,kuwajibu Gen Z na kumtukunuku Samia tuzo gani sijui,kwahio msitegemee la maana hapo.
Click to expand...
Umesahau na namna watakavyomnunua Mange Kimambi
 
Roving Journalist said:
Leo Juni 12, 2025 Waziri wa Fedha, Dkt. Mwigulu Nchemba anatarajiwa kuwasilisha mbele ya Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Bajeti Kuu ya Serikali kwa mwaka wa fedha 2025/2026.

Machi 11,2025, Dkt. Mwigulu aliwasilisha Mwelekeo wa Bajeti ya Serikali kwa mwaka 2025/26 ilionyesha ongezeko la asilimia 13, ikikuwa kutoka TSh 50.29 Trilioni katika mwaka wa 2024|25 hadi TSh 57.04 trilioni.

Nini vitakuwa vipaombele vya serikari? Matarajio ya Wanachi, Taasisi na Asasi za Kiraia yatafikiwa?

"Mhe. Spika, katika Bajeti ya mwaka 2024/25, Serikali ilipanga kukusanya jumla ya Sh. Trilioni 50.29 kutoka katika vyanzo vya ndani na nje. Hadi Mei 2025, kiasi cha Sh. Trilioni 45.07 kimekusanywa, ikiwa ni sawa na asilimia 89.6 ya lengo la mwaka."

"Mapato yaliyokusanywa na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) yalikuwa Sh Trilioni 26.86 sawa na aslimia 91.3 ya lengo"

Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wapikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000hadi shilingi 30,000.

"Mapato yanayokusanywa na Mamlaka za Serikali za Mitaa yalifikia shilingi trilioni 1.26, sawa na asilimia 93.2 ya lengo"

"Misaada na mikopo nafuu kutoka nje ya nchi iliyopokelewa ilikuwa shilingi trilioni 5.32, sawa na asilimia 87.5 ya lengo"

"Mikopo ya ndani ikijumuisha mikopo ya kulipia dhamana za Serikali zilizoiva ilifikia shilingi trilioni 6.23, sawa na asilimia 94.1 ya lengo; na

"Mikopo ya masharti ya kibiashara ya nje ya nchi ilifikia shilingi trilioni 2.43, sawa na asilimia 81.3 ya lengo."
"Mhe. Spika, mapato ya ndani yameongezeka kutoka shilingi trilioni 20.59 mwaka 2020/21 hadi trilioni 29.83 mwaka 2023/24, huku wastani ukipanda kutoka trilioni 1.72 hadi 2.49 kwa mwezi. Kuanzia Julai 2024 hadi Mei 2025, wastani umefikia trilioni 2.83 kwa mwezi. Uwiano wa mapato kwa Pato la Taifa umeongezeka kutoka asilimia 13.7 hadi 15.0, ikidhihirisha mageuzi makubwa ya ukusanyaji mapato."

"Viashiria vinaonesha kuwa kwa mwaka 2024/25, tathmini ya sasa ya deni la Serikali kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 55, hivyo hatupaswi kuwa na hofu kuhusu jambo hili. Kwa upande wa thamani ya sasa ya deni la nje kwa Pato la Taifa, ni asilimia 23.6 dhidi ya ukomo wa asilimia 40 ambao ni kiwango cha kimataifa. Aidha, thamani ya sasa ya deni la nje kwa mauzo ya nje ni asilimia 123.8 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 180, hivyo hakuna sababu ya kuwa na hofu."

"Mhe. Spika, makadirio ya matumizi yaliyoidhinishwa na Bunge lako Tukufu kwa mwaka2024/25 ni shilingi trilioni 50.29 ambapo shilingi Trilioni 33.75 ni matumizi ya kawaida na shilingi Trilioni 16.54 ni matumizi ya maendeleo. Katika kipindi cha Julai 2024 hadi Mei 2025, ridhaa yamatumizi iliyotolewa ilikuwa shilingi trilioni 42.90,sawa na asilimia 85.3 ya lengo la mwaka."
"Mhe. Spika, kati ya kiasi hicho, shilingi Trilioni 30.63 (asilimia 90.8) zilitolewa kwa matumizi ya kawaida, na shilingi Trilioni 15.74 (asilimia 95.1) kwa miradi ya maendeleo, ikiwa ni pamoja na Trilioni 3.47 kutoka kwa Washirika wa Maendeleo kupitia D-Fund."

"Mhe. Spika, kati ya Julai 2024 hadi Mei 2025, fedha zilitumika kugharamia deni la Serikali shilingi Trilioni 11.16, mishahara ya watumishi Trilioni 10.27, na maandalizi ya Uchaguzi Mkuu ni Sh. Bilioni 741.5. Pia, Serikali imelipa madeni yaliyohakikiwa shilingi Trilioni 1.01, hatua iliyosaidia kulinda mitaji na kuchochea uchumi."

"Serikali imeendelea kugharamia miradi ya maendeleo ikiwemo ujenzi wa barabara, madaraja na viwanja vya ndege (Trilioni 1.58), reli ikiwemo SGR (Trilioni 1.68), pamoja na miradi ya umeme JNHPP na REA (Bilioni 574.8) pamoja na ujenzi wa viwanja vya mpira kwa maandalizi ya AFCON 2027 (Bilioni 179.8)."

"Serikali pia imeendelea kuboresha huduma za jamii kwa kugharamia mikopo ya wanafunzi wa Elimu ya juu na vyuo vya kati (Bilioni 636.0), Elimumsingi na Sekondari bila Ada (Bilioni 444.7), miradi ya maji (Bilioni 378.7), ununuzi wa dawa na vifaa tiba (Bilioni 414.7), ujenzi wa hospitali (Bilioni 47.2), na vituo vya afya na Zahanati (Bilioni 7.3)."

"Hadi Aprili 2025, deni la Serikali lilifikia shilingi Trilioni 107.70, likijumuisha deni la nje trilioni 72.94 na deni la ndani trilioni 34.76. Tathmini ya Oktoba 2024 imeonesha kuwa deni ni himilivu kwa muda mfupi, wa kati na mrefu, ambapo viashiria vinaonesha thamani ya sasa ya deni kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 (ukomo 55%), deni la nje kwa Pato la Taifa asilimia 23.6 (ukomo 40%), na deni la nje kwa mauzo ya nje asilimia 123.8 (ukomo 180%)."

"Kwa takwimu za 2024, shule za msingi zimeongezeka hadi 20,533 kutoka 3,270, walimu 229,840 kutoka 9,885 na wanafunzi 11.39m kutoka 486,470. Sekondari zimefika 6,269 kutoka 41, walimu 128,686 kutoka 764 na wanafunzi 3.31m kutoka 11,832. Vyuo vya ualimu 65 kutoka 8, vyuo vikuu 79 kutoka 1, wahadhiri 8,625 kutoka 6 na wanafunzi 334,854 kutoka 14."

"Baadhi ya hatua zilizochukuliwa ni pamoja na ruzuku kwa kaya maskini (Sh. bilioni 9,615), elimu bila ada (Trilioni 1.3), mikopo ya elimu ya juu (Trilioni 2.7), na ruzuku ya nusu bei ya mbolea (Bilioni 708.6) kati ya 2021/22–2023/24."

Utekelezaji wa Miradi ya Kimkakati

"Serikali ya Awamu ya Sita ilikuta Mradi wa JNHPP ukiwa unaendelea na sasa umefikia asilimia 99.93 na umeanza kuzalisha umeme. Pia, ujenzi wa Daraja la Kigongo–Busisi na barabara unganishi umekamilika kwa asilimia 100 na unatarajiwa kuzinduliwa Juni 19, 2025."

"Dkt. Samia alipokea mradi wa SGR ukiwa asilimia 83.55 (Dar–Morogoro) na asilimia 57.57 (Morogoro–Makutupora), ambapo vipande hivyo sasa vimekamilika, treni zimeanza kazi na hadi Machi 2025 abiria 2,054,828 wamesafirishwa na mapato ya TSh. bilioni 60.25 kukusanywa."

"Mhe. Spika, sisi sote tumeshuhudia usafiri kwa kutumia reli ya SGR umepunguza muda wa safari kutoka saa tisa (9) hadi saa tatu (3) kwa safari kati ya Dar es Salaam na Dodoma. Vilevile, utekelezaji wa kipande cha tano cha kutoka Mwanza– Isaka (km 341) umefikia asilimia 63.16. Kwa upande mwingine, Serikali imefanya majaribio ya Treni ya mizigo ya SGR tarehe 01 Juni 2025."

"Itakumbukwa Mheshimiwa Dkt. Samia alianza ujenzi wa reli ya SGR ambapo utekelezaji umefikia asilimia 14.53 kwa Lot 3 (Makutupora–Tabora), asilimia 6.65 kwa Lot 4 (Tabora–Isaka), pamoja na kuanzisha Lot 6 (Tabora–Kigoma) na Lot 7 (Uvinza–Musongati). Serikali inaendelea kutafuta fedha na wabia kukamilisha miradi hiyo."

"Upatikanaji wa fedha utawezesha ujenzi wa reli ya SGR maeneo yaliyobaki kama Kaliua–Mpanda–Karema, Mtwara–Mbamba Bay na matawi ya Liganga na Mchuchuma, Tanga–Arusha–Musoma, pamoja na reli za mijini Dar es Salaam na Dodoma. Serikali za Tanzania, Zambia na China zilisaini MoU ya kuboresha uendeshaji wa reli ya TAZARA."

"Mhe. Spika, mwaka 2024/25 Serikali imewekeza katika bandari zetu ili kuongeza tija na kuchochea maendeleo, hasa katika kilimo, madini, na usambazaji wa bidhaa. Kupitia ushirikiano na sekta binafsi, Bandari ya Dar es Salaam imepata mafanikio kama ongezeko la mapato ya kodi ya forodha kutoka shilingi trilioni 7.08 hadi 8.26 kutoka Julai 2024 hadi Februari 2025, na kupungua kwa gharama za uendeshaji kutoka bilioni 975.0 hadi 685.2. Hii imetoa fedha za ziada kwa miradi kama ujenzi wa Kituo cha Matenki (Tank Farm) Bandari ya Dar es Salaam."

"Kupunguzwa kwa ushuru wa vinywaji vya kuongeza nguvu (energy drinks) vinavyozalishwa ndani kutoka Shilingi 561 hadi 134.2 kwa lita, lengo likiwa kuweka unafuu kwa wazalishaji wa ndani, kuongeza ushindani na kuchochea uwekezaji, hatua inayotarajia kupunguza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 170.2."

"Kutoza ushuru wa bidhaa kwa kiwango chaasilimia 10 kwenye sabuni zinazoingizwakutoka nje ya nchi zinazotambulika kwa HSCodes 3401.11.00, 3401.19.00, 3402.50.00 na 3402.90.00. Lengo la hatua hii ni kulindawazalishaji wa ndani na kuongeza ajira. Hatuahii inatarajia kuongeza mapato ya Serikali kwakiasi cha shilingi milioni 143,395.8."

"Kuongeza kiwango cha ushuru wa bidhaakwenye malipo ya kutazama vipindi maalumvya televisheni (pay per view) kutoka asilimia 5hadi asilimia 10. Lengo la hatua hii ni102kuongeza mapato ya Serikali. Hatua hiiinatarajia kuongeza mapato kwa kiasi chashilingi milioni 113,376.8."

"Kupunguza ada ya usajili wa pikipiki zabiashara kutoka shilingi 340,000 hadi shilingi 170,000 kwa miaka mitatu. Ada husika italipwa wakati wa usajili wa awali pekee."

"Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wa pikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000 hadi shilingi 30,000."

"Kutoza ushuru wa forodha kwa kiwango chaasilimia 25 badala ya asilimia 10 kwenyekaratasi za kutolea risiti za kielektronikizinazotambulika kwa HS Code 4811.90.00 kwamwaka mmoja. Lengo la hatua hii ni kulindaviwanda vya ndani vinavyozalisha bidhaa hii."

"Kuongeza kifungu cha 8(7) ambacho kinampa mamlaka Waziri mwenye dhamana na masuala ya biashara kuainisha shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni. Utaratibu wa utekelezaji wa kifungu hiki utafanywa kupitia Amri (Order) itakayotolewa na Waziri ambayo itakua na orodha ya shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni."

"Kutoza shilingi 500 kwa kila tiketi inayotolewana mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya treni."

"Kutoza shilingi 1000 kwa kila tiketi inayotolewa na mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya anga. Hatua hizi kwa pamoja zinatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 586,404.9.
Click to expand...

No reforms no election kabisa ⚒️ 💯
October tutakuwepo 😎 ✌️
 
Roving Journalist said:
Leo Juni 12, 2025 Waziri wa Fedha, Dkt. Mwigulu Nchemba anatarajiwa kuwasilisha mbele ya Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Bajeti Kuu ya Serikali kwa mwaka wa fedha 2025/2026.

Machi 11,2025, Dkt. Mwigulu aliwasilisha Mwelekeo wa Bajeti ya Serikali kwa mwaka 2025/26 ilionyesha ongezeko la asilimia 13, ikikuwa kutoka TSh 50.29 Trilioni katika mwaka wa 2024|25 hadi TSh 57.04 trilioni.

Nini vitakuwa vipaombele vya serikari? Matarajio ya Wanachi, Taasisi na Asasi za Kiraia yatafikiwa?

"Mhe. Spika, katika Bajeti ya mwaka 2024/25, Serikali ilipanga kukusanya jumla ya Sh. Trilioni 50.29 kutoka katika vyanzo vya ndani na nje. Hadi Mei 2025, kiasi cha Sh. Trilioni 45.07 kimekusanywa, ikiwa ni sawa na asilimia 89.6 ya lengo la mwaka."

"Mapato yaliyokusanywa na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) yalikuwa Sh Trilioni 26.86 sawa na aslimia 91.3 ya lengo"

Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wapikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000hadi shilingi 30,000.

"Mapato yanayokusanywa na Mamlaka za Serikali za Mitaa yalifikia shilingi trilioni 1.26, sawa na asilimia 93.2 ya lengo"

"Misaada na mikopo nafuu kutoka nje ya nchi iliyopokelewa ilikuwa shilingi trilioni 5.32, sawa na asilimia 87.5 ya lengo"

"Mikopo ya ndani ikijumuisha mikopo ya kulipia dhamana za Serikali zilizoiva ilifikia shilingi trilioni 6.23, sawa na asilimia 94.1 ya lengo; na

"Mikopo ya masharti ya kibiashara ya nje ya nchi ilifikia shilingi trilioni 2.43, sawa na asilimia 81.3 ya lengo."
"Mhe. Spika, mapato ya ndani yameongezeka kutoka shilingi trilioni 20.59 mwaka 2020/21 hadi trilioni 29.83 mwaka 2023/24, huku wastani ukipanda kutoka trilioni 1.72 hadi 2.49 kwa mwezi. Kuanzia Julai 2024 hadi Mei 2025, wastani umefikia trilioni 2.83 kwa mwezi. Uwiano wa mapato kwa Pato la Taifa umeongezeka kutoka asilimia 13.7 hadi 15.0, ikidhihirisha mageuzi makubwa ya ukusanyaji mapato."

"Viashiria vinaonesha kuwa kwa mwaka 2024/25, tathmini ya sasa ya deni la Serikali kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 55, hivyo hatupaswi kuwa na hofu kuhusu jambo hili. Kwa upande wa thamani ya sasa ya deni la nje kwa Pato la Taifa, ni asilimia 23.6 dhidi ya ukomo wa asilimia 40 ambao ni kiwango cha kimataifa. Aidha, thamani ya sasa ya deni la nje kwa mauzo ya nje ni asilimia 123.8 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 180, hivyo hakuna sababu ya kuwa na hofu."

"Mhe. Spika, makadirio ya matumizi yaliyoidhinishwa na Bunge lako Tukufu kwa mwaka2024/25 ni shilingi trilioni 50.29 ambapo shilingi Trilioni 33.75 ni matumizi ya kawaida na shilingi Trilioni 16.54 ni matumizi ya maendeleo. Katika kipindi cha Julai 2024 hadi Mei 2025, ridhaa yamatumizi iliyotolewa ilikuwa shilingi trilioni 42.90,sawa na asilimia 85.3 ya lengo la mwaka."
"Mhe. Spika, kati ya kiasi hicho, shilingi Trilioni 30.63 (asilimia 90.8) zilitolewa kwa matumizi ya kawaida, na shilingi Trilioni 15.74 (asilimia 95.1) kwa miradi ya maendeleo, ikiwa ni pamoja na Trilioni 3.47 kutoka kwa Washirika wa Maendeleo kupitia D-Fund."

"Mhe. Spika, kati ya Julai 2024 hadi Mei 2025, fedha zilitumika kugharamia deni la Serikali shilingi Trilioni 11.16, mishahara ya watumishi Trilioni 10.27, na maandalizi ya Uchaguzi Mkuu ni Sh. Bilioni 741.5. Pia, Serikali imelipa madeni yaliyohakikiwa shilingi Trilioni 1.01, hatua iliyosaidia kulinda mitaji na kuchochea uchumi."

"Serikali imeendelea kugharamia miradi ya maendeleo ikiwemo ujenzi wa barabara, madaraja na viwanja vya ndege (Trilioni 1.58), reli ikiwemo SGR (Trilioni 1.68), pamoja na miradi ya umeme JNHPP na REA (Bilioni 574.8) pamoja na ujenzi wa viwanja vya mpira kwa maandalizi ya AFCON 2027 (Bilioni 179.8)."

"Serikali pia imeendelea kuboresha huduma za jamii kwa kugharamia mikopo ya wanafunzi wa Elimu ya juu na vyuo vya kati (Bilioni 636.0), Elimumsingi na Sekondari bila Ada (Bilioni 444.7), miradi ya maji (Bilioni 378.7), ununuzi wa dawa na vifaa tiba (Bilioni 414.7), ujenzi wa hospitali (Bilioni 47.2), na vituo vya afya na Zahanati (Bilioni 7.3)."

"Hadi Aprili 2025, deni la Serikali lilifikia shilingi Trilioni 107.70, likijumuisha deni la nje trilioni 72.94 na deni la ndani trilioni 34.76. Tathmini ya Oktoba 2024 imeonesha kuwa deni ni himilivu kwa muda mfupi, wa kati na mrefu, ambapo viashiria vinaonesha thamani ya sasa ya deni kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 (ukomo 55%), deni la nje kwa Pato la Taifa asilimia 23.6 (ukomo 40%), na deni la nje kwa mauzo ya nje asilimia 123.8 (ukomo 180%)."

"Kwa takwimu za 2024, shule za msingi zimeongezeka hadi 20,533 kutoka 3,270, walimu 229,840 kutoka 9,885 na wanafunzi 11.39m kutoka 486,470. Sekondari zimefika 6,269 kutoka 41, walimu 128,686 kutoka 764 na wanafunzi 3.31m kutoka 11,832. Vyuo vya ualimu 65 kutoka 8, vyuo vikuu 79 kutoka 1, wahadhiri 8,625 kutoka 6 na wanafunzi 334,854 kutoka 14."

"Baadhi ya hatua zilizochukuliwa ni pamoja na ruzuku kwa kaya maskini (Sh. bilioni 9,615), elimu bila ada (Trilioni 1.3), mikopo ya elimu ya juu (Trilioni 2.7), na ruzuku ya nusu bei ya mbolea (Bilioni 708.6) kati ya 2021/22–2023/24."

Utekelezaji wa Miradi ya Kimkakati

"Serikali ya Awamu ya Sita ilikuta Mradi wa JNHPP ukiwa unaendelea na sasa umefikia asilimia 99.93 na umeanza kuzalisha umeme. Pia, ujenzi wa Daraja la Kigongo–Busisi na barabara unganishi umekamilika kwa asilimia 100 na unatarajiwa kuzinduliwa Juni 19, 2025."

"Dkt. Samia alipokea mradi wa SGR ukiwa asilimia 83.55 (Dar–Morogoro) na asilimia 57.57 (Morogoro–Makutupora), ambapo vipande hivyo sasa vimekamilika, treni zimeanza kazi na hadi Machi 2025 abiria 2,054,828 wamesafirishwa na mapato ya TSh. bilioni 60.25 kukusanywa."

"Mhe. Spika, sisi sote tumeshuhudia usafiri kwa kutumia reli ya SGR umepunguza muda wa safari kutoka saa tisa (9) hadi saa tatu (3) kwa safari kati ya Dar es Salaam na Dodoma. Vilevile, utekelezaji wa kipande cha tano cha kutoka Mwanza– Isaka (km 341) umefikia asilimia 63.16. Kwa upande mwingine, Serikali imefanya majaribio ya Treni ya mizigo ya SGR tarehe 01 Juni 2025."

"Itakumbukwa Mheshimiwa Dkt. Samia alianza ujenzi wa reli ya SGR ambapo utekelezaji umefikia asilimia 14.53 kwa Lot 3 (Makutupora–Tabora), asilimia 6.65 kwa Lot 4 (Tabora–Isaka), pamoja na kuanzisha Lot 6 (Tabora–Kigoma) na Lot 7 (Uvinza–Musongati). Serikali inaendelea kutafuta fedha na wabia kukamilisha miradi hiyo."

"Upatikanaji wa fedha utawezesha ujenzi wa reli ya SGR maeneo yaliyobaki kama Kaliua–Mpanda–Karema, Mtwara–Mbamba Bay na matawi ya Liganga na Mchuchuma, Tanga–Arusha–Musoma, pamoja na reli za mijini Dar es Salaam na Dodoma. Serikali za Tanzania, Zambia na China zilisaini MoU ya kuboresha uendeshaji wa reli ya TAZARA."

"Mhe. Spika, mwaka 2024/25 Serikali imewekeza katika bandari zetu ili kuongeza tija na kuchochea maendeleo, hasa katika kilimo, madini, na usambazaji wa bidhaa. Kupitia ushirikiano na sekta binafsi, Bandari ya Dar es Salaam imepata mafanikio kama ongezeko la mapato ya kodi ya forodha kutoka shilingi trilioni 7.08 hadi 8.26 kutoka Julai 2024 hadi Februari 2025, na kupungua kwa gharama za uendeshaji kutoka bilioni 975.0 hadi 685.2. Hii imetoa fedha za ziada kwa miradi kama ujenzi wa Kituo cha Matenki (Tank Farm) Bandari ya Dar es Salaam."

"Kupunguzwa kwa ushuru wa vinywaji vya kuongeza nguvu (energy drinks) vinavyozalishwa ndani kutoka Shilingi 561 hadi 134.2 kwa lita, lengo likiwa kuweka unafuu kwa wazalishaji wa ndani, kuongeza ushindani na kuchochea uwekezaji, hatua inayotarajia kupunguza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 170.2."

"Kutoza ushuru wa bidhaa kwa kiwango chaasilimia 10 kwenye sabuni zinazoingizwakutoka nje ya nchi zinazotambulika kwa HSCodes 3401.11.00, 3401.19.00, 3402.50.00 na 3402.90.00. Lengo la hatua hii ni kulindawazalishaji wa ndani na kuongeza ajira. Hatuahii inatarajia kuongeza mapato ya Serikali kwakiasi cha shilingi milioni 143,395.8."

"Kuongeza kiwango cha ushuru wa bidhaakwenye malipo ya kutazama vipindi maalumvya televisheni (pay per view) kutoka asilimia 5hadi asilimia 10. Lengo la hatua hii ni102kuongeza mapato ya Serikali. Hatua hiiinatarajia kuongeza mapato kwa kiasi chashilingi milioni 113,376.8."

"Kupunguza ada ya usajili wa pikipiki zabiashara kutoka shilingi 340,000 hadi shilingi 170,000 kwa miaka mitatu. Ada husika italipwa wakati wa usajili wa awali pekee."

"Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wa pikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000 hadi shilingi 30,000."

"Kutoza ushuru wa forodha kwa kiwango chaasilimia 25 badala ya asilimia 10 kwenyekaratasi za kutolea risiti za kielektronikizinazotambulika kwa HS Code 4811.90.00 kwamwaka mmoja. Lengo la hatua hii ni kulindaviwanda vya ndani vinavyozalisha bidhaa hii."

"Kuongeza kifungu cha 8(7) ambacho kinampa mamlaka Waziri mwenye dhamana na masuala ya biashara kuainisha shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni. Utaratibu wa utekelezaji wa kifungu hiki utafanywa kupitia Amri (Order) itakayotolewa na Waziri ambayo itakua na orodha ya shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni."

"Kutoza shilingi 500 kwa kila tiketi inayotolewana mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya treni."

"Kutoza shilingi 1000 kwa kila tiketi inayotolewa na mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya anga. Hatua hizi kwa pamoja zinatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 586,404.9.
Click to expand...

Hivi uliwaza jana CDM wangekua hawajazuiliwa basi habari za bajeti zisingesikika kabisa!!! No Reform No Election bajeti haioneshi namna gani inaenda kupunguza umaskini kwa wananchi wake ni business as usual gharama kubwa yauendeshaji kuliko maendeleo sehemu kubwa kutumika kulipia mikopo na riba nakuendelea kukopa tena haijibu namna itaenda kupunguza tatizo la ajira
 
Sijawahi kushuhudia bajeti iliyopuuzwa mitandaoni na mitaani kama hii
 
Roving Journalist said:
Leo Juni 12, 2025 Waziri wa Fedha, Dkt. Mwigulu Nchemba anatarajiwa kuwasilisha mbele ya Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Bajeti Kuu ya Serikali kwa mwaka wa fedha 2025/2026.

Machi 11,2025, Dkt. Mwigulu aliwasilisha Mwelekeo wa Bajeti ya Serikali kwa mwaka 2025/26 ilionyesha ongezeko la asilimia 13, ikikuwa kutoka TSh 50.29 Trilioni katika mwaka wa 2024|25 hadi TSh 57.04 trilioni.

Nini vitakuwa vipaombele vya serikari? Matarajio ya Wanachi, Taasisi na Asasi za Kiraia yatafikiwa?

"Mhe. Spika, katika Bajeti ya mwaka 2024/25, Serikali ilipanga kukusanya jumla ya Sh. Trilioni 50.29 kutoka katika vyanzo vya ndani na nje. Hadi Mei 2025, kiasi cha Sh. Trilioni 45.07 kimekusanywa, ikiwa ni sawa na asilimia 89.6 ya lengo la mwaka."

"Mapato yaliyokusanywa na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) yalikuwa Sh Trilioni 26.86 sawa na aslimia 91.3 ya lengo"

Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wapikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000hadi shilingi 30,000.

"Mapato yanayokusanywa na Mamlaka za Serikali za Mitaa yalifikia shilingi trilioni 1.26, sawa na asilimia 93.2 ya lengo"

"Misaada na mikopo nafuu kutoka nje ya nchi iliyopokelewa ilikuwa shilingi trilioni 5.32, sawa na asilimia 87.5 ya lengo"

"Mikopo ya ndani ikijumuisha mikopo ya kulipia dhamana za Serikali zilizoiva ilifikia shilingi trilioni 6.23, sawa na asilimia 94.1 ya lengo; na

"Mikopo ya masharti ya kibiashara ya nje ya nchi ilifikia shilingi trilioni 2.43, sawa na asilimia 81.3 ya lengo."
"Mhe. Spika, mapato ya ndani yameongezeka kutoka shilingi trilioni 20.59 mwaka 2020/21 hadi trilioni 29.83 mwaka 2023/24, huku wastani ukipanda kutoka trilioni 1.72 hadi 2.49 kwa mwezi. Kuanzia Julai 2024 hadi Mei 2025, wastani umefikia trilioni 2.83 kwa mwezi. Uwiano wa mapato kwa Pato la Taifa umeongezeka kutoka asilimia 13.7 hadi 15.0, ikidhihirisha mageuzi makubwa ya ukusanyaji mapato."

"Viashiria vinaonesha kuwa kwa mwaka 2024/25, tathmini ya sasa ya deni la Serikali kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 55, hivyo hatupaswi kuwa na hofu kuhusu jambo hili. Kwa upande wa thamani ya sasa ya deni la nje kwa Pato la Taifa, ni asilimia 23.6 dhidi ya ukomo wa asilimia 40 ambao ni kiwango cha kimataifa. Aidha, thamani ya sasa ya deni la nje kwa mauzo ya nje ni asilimia 123.8 ikilinganishwa na ukomo wa asilimia 180, hivyo hakuna sababu ya kuwa na hofu."

"Mhe. Spika, makadirio ya matumizi yaliyoidhinishwa na Bunge lako Tukufu kwa mwaka2024/25 ni shilingi trilioni 50.29 ambapo shilingi Trilioni 33.75 ni matumizi ya kawaida na shilingi Trilioni 16.54 ni matumizi ya maendeleo. Katika kipindi cha Julai 2024 hadi Mei 2025, ridhaa yamatumizi iliyotolewa ilikuwa shilingi trilioni 42.90,sawa na asilimia 85.3 ya lengo la mwaka."
"Mhe. Spika, kati ya kiasi hicho, shilingi Trilioni 30.63 (asilimia 90.8) zilitolewa kwa matumizi ya kawaida, na shilingi Trilioni 15.74 (asilimia 95.1) kwa miradi ya maendeleo, ikiwa ni pamoja na Trilioni 3.47 kutoka kwa Washirika wa Maendeleo kupitia D-Fund."

"Mhe. Spika, kati ya Julai 2024 hadi Mei 2025, fedha zilitumika kugharamia deni la Serikali shilingi Trilioni 11.16, mishahara ya watumishi Trilioni 10.27, na maandalizi ya Uchaguzi Mkuu ni Sh. Bilioni 741.5. Pia, Serikali imelipa madeni yaliyohakikiwa shilingi Trilioni 1.01, hatua iliyosaidia kulinda mitaji na kuchochea uchumi."

"Serikali imeendelea kugharamia miradi ya maendeleo ikiwemo ujenzi wa barabara, madaraja na viwanja vya ndege (Trilioni 1.58), reli ikiwemo SGR (Trilioni 1.68), pamoja na miradi ya umeme JNHPP na REA (Bilioni 574.8) pamoja na ujenzi wa viwanja vya mpira kwa maandalizi ya AFCON 2027 (Bilioni 179.8)."

"Serikali pia imeendelea kuboresha huduma za jamii kwa kugharamia mikopo ya wanafunzi wa Elimu ya juu na vyuo vya kati (Bilioni 636.0), Elimumsingi na Sekondari bila Ada (Bilioni 444.7), miradi ya maji (Bilioni 378.7), ununuzi wa dawa na vifaa tiba (Bilioni 414.7), ujenzi wa hospitali (Bilioni 47.2), na vituo vya afya na Zahanati (Bilioni 7.3)."

"Hadi Aprili 2025, deni la Serikali lilifikia shilingi Trilioni 107.70, likijumuisha deni la nje trilioni 72.94 na deni la ndani trilioni 34.76. Tathmini ya Oktoba 2024 imeonesha kuwa deni ni himilivu kwa muda mfupi, wa kati na mrefu, ambapo viashiria vinaonesha thamani ya sasa ya deni kwa Pato la Taifa ni asilimia 40.3 (ukomo 55%), deni la nje kwa Pato la Taifa asilimia 23.6 (ukomo 40%), na deni la nje kwa mauzo ya nje asilimia 123.8 (ukomo 180%)."

"Kwa takwimu za 2024, shule za msingi zimeongezeka hadi 20,533 kutoka 3,270, walimu 229,840 kutoka 9,885 na wanafunzi 11.39m kutoka 486,470. Sekondari zimefika 6,269 kutoka 41, walimu 128,686 kutoka 764 na wanafunzi 3.31m kutoka 11,832. Vyuo vya ualimu 65 kutoka 8, vyuo vikuu 79 kutoka 1, wahadhiri 8,625 kutoka 6 na wanafunzi 334,854 kutoka 14."

"Baadhi ya hatua zilizochukuliwa ni pamoja na ruzuku kwa kaya maskini (Sh. bilioni 9,615), elimu bila ada (Trilioni 1.3), mikopo ya elimu ya juu (Trilioni 2.7), na ruzuku ya nusu bei ya mbolea (Bilioni 708.6) kati ya 2021/22–2023/24."

Utekelezaji wa Miradi ya Kimkakati

"Serikali ya Awamu ya Sita ilikuta Mradi wa JNHPP ukiwa unaendelea na sasa umefikia asilimia 99.93 na umeanza kuzalisha umeme. Pia, ujenzi wa Daraja la Kigongo–Busisi na barabara unganishi umekamilika kwa asilimia 100 na unatarajiwa kuzinduliwa Juni 19, 2025."

"Dkt. Samia alipokea mradi wa SGR ukiwa asilimia 83.55 (Dar–Morogoro) na asilimia 57.57 (Morogoro–Makutupora), ambapo vipande hivyo sasa vimekamilika, treni zimeanza kazi na hadi Machi 2025 abiria 2,054,828 wamesafirishwa na mapato ya TSh. bilioni 60.25 kukusanywa."

"Mhe. Spika, sisi sote tumeshuhudia usafiri kwa kutumia reli ya SGR umepunguza muda wa safari kutoka saa tisa (9) hadi saa tatu (3) kwa safari kati ya Dar es Salaam na Dodoma. Vilevile, utekelezaji wa kipande cha tano cha kutoka Mwanza– Isaka (km 341) umefikia asilimia 63.16. Kwa upande mwingine, Serikali imefanya majaribio ya Treni ya mizigo ya SGR tarehe 01 Juni 2025."

"Itakumbukwa Mheshimiwa Dkt. Samia alianza ujenzi wa reli ya SGR ambapo utekelezaji umefikia asilimia 14.53 kwa Lot 3 (Makutupora–Tabora), asilimia 6.65 kwa Lot 4 (Tabora–Isaka), pamoja na kuanzisha Lot 6 (Tabora–Kigoma) na Lot 7 (Uvinza–Musongati). Serikali inaendelea kutafuta fedha na wabia kukamilisha miradi hiyo."

"Upatikanaji wa fedha utawezesha ujenzi wa reli ya SGR maeneo yaliyobaki kama Kaliua–Mpanda–Karema, Mtwara–Mbamba Bay na matawi ya Liganga na Mchuchuma, Tanga–Arusha–Musoma, pamoja na reli za mijini Dar es Salaam na Dodoma. Serikali za Tanzania, Zambia na China zilisaini MoU ya kuboresha uendeshaji wa reli ya TAZARA."

"Mhe. Spika, mwaka 2024/25 Serikali imewekeza katika bandari zetu ili kuongeza tija na kuchochea maendeleo, hasa katika kilimo, madini, na usambazaji wa bidhaa. Kupitia ushirikiano na sekta binafsi, Bandari ya Dar es Salaam imepata mafanikio kama ongezeko la mapato ya kodi ya forodha kutoka shilingi trilioni 7.08 hadi 8.26 kutoka Julai 2024 hadi Februari 2025, na kupungua kwa gharama za uendeshaji kutoka bilioni 975.0 hadi 685.2. Hii imetoa fedha za ziada kwa miradi kama ujenzi wa Kituo cha Matenki (Tank Farm) Bandari ya Dar es Salaam."

"Kupunguzwa kwa ushuru wa vinywaji vya kuongeza nguvu (energy drinks) vinavyozalishwa ndani kutoka Shilingi 561 hadi 134.2 kwa lita, lengo likiwa kuweka unafuu kwa wazalishaji wa ndani, kuongeza ushindani na kuchochea uwekezaji, hatua inayotarajia kupunguza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 170.2."

"Kutoza ushuru wa bidhaa kwa kiwango chaasilimia 10 kwenye sabuni zinazoingizwakutoka nje ya nchi zinazotambulika kwa HSCodes 3401.11.00, 3401.19.00, 3402.50.00 na 3402.90.00. Lengo la hatua hii ni kulindawazalishaji wa ndani na kuongeza ajira. Hatuahii inatarajia kuongeza mapato ya Serikali kwakiasi cha shilingi milioni 143,395.8."

"Kuongeza kiwango cha ushuru wa bidhaakwenye malipo ya kutazama vipindi maalumvya televisheni (pay per view) kutoka asilimia 5hadi asilimia 10. Lengo la hatua hii ni102kuongeza mapato ya Serikali. Hatua hiiinatarajia kuongeza mapato kwa kiasi chashilingi milioni 113,376.8."

"Kupunguza ada ya usajili wa pikipiki zabiashara kutoka shilingi 340,000 hadi shilingi 170,000 kwa miaka mitatu. Ada husika italipwa wakati wa usajili wa awali pekee."

"Kupunguza ada ya leseni ya uendeshaji wa pikipiki, bajaji na guta kutoka shilingi 70,000 hadi shilingi 30,000."

"Kutoza ushuru wa forodha kwa kiwango chaasilimia 25 badala ya asilimia 10 kwenyekaratasi za kutolea risiti za kielektronikizinazotambulika kwa HS Code 4811.90.00 kwamwaka mmoja. Lengo la hatua hii ni kulindaviwanda vya ndani vinavyozalisha bidhaa hii."

"Kuongeza kifungu cha 8(7) ambacho kinampa mamlaka Waziri mwenye dhamana na masuala ya biashara kuainisha shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni. Utaratibu wa utekelezaji wa kifungu hiki utafanywa kupitia Amri (Order) itakayotolewa na Waziri ambayo itakua na orodha ya shughuli za kibiashara ambazo hazipaswi kufanywa na wageni."

"Kutoza shilingi 500 kwa kila tiketi inayotolewana mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya treni."

"Kutoza shilingi 1000 kwa kila tiketi inayotolewa na mtoa huduma za usafirishaji kwa njia ya anga. Hatua hizi kwa pamoja zinatarajiwa kuongeza mapato ya Serikali kwa shilingi milioni 586,404.9.
Click to expand...

Sijasikia Kabisa Suala la Umeme kushuka Bei,, Tumejenga Bwawa la Mwalimu Nyerere mpaka sasa Faida yale haijajulikana moja kwa moja Tulitegemea umeme utashuka bei ili wananchi watumie Nishati safi Tusahau kutumia kuni lakini Mradi umekamilika bado Umeme tunanunua bei kubwa ndio maana wananchi wanashindwa kutumia Umeme kwa sababu ya Garama ni kubwa! Ningeomba Serikali kupunguza Garama ya umeme coz ndo ilikua lengo la Mradi wa Bwawa la Mwalimu Nyerere.
 
Jana Mhe. Waziri wa Fedha alisoma Bajeti ya Serikali kwa mwaka 2025/26 ya 56.49 Trillioni. Katika bajeti inayomalizika ya 2024/25 utekelezaji wa bajeti hii mpaka tarehe 12.6.2025 ni 89%. Ninauliza swali.
(1) Je kama utekelezzaji wa bajeti ya sasa inayomalizika tarehe 30.6.2025 ni asilimia 89 tu kwa nini mnatengeneza bajeti 2025/26 ambayo mnajua hamtaitekeleza kwa asilimia mia moja?.
(2) Kwa nini mpaka sasa Wakandarasi wengi hawajalipwa stahiki zao ili hali kazi wamekwishamaliza na huku Mhe Waziri katekeleza bajeti kwa asilimia 89?. Hii ni tofauti kabisa na utawala wa Mhe. Magufuli.
(3) Kwa nini huduma kwa wananchi ni mbovu sana ili hali Mhe. Waziri anatamba kwa huduma nzuri zinazotolewa. Nitoe mfano Nenda kwenye Dispensari, Vituo vya Afya, Hospitali za Serikali huduma bado ni mbaya sana. Barabara nyingi huku vijijini hazipitiki, huduma ya maji bado sana.

Ninashauri Bajeti 2025/26 ilenge wananchi na siyo viongozi wa Serikali. Acheni kujilipa posho za kila mara, kununua magari ya kifahari na safari zisizo na tija.
 
You must log in or register to reply here.

Our Community

Coming Soon

Regional Communities

Coming Soon
Back
Top Bottom
Menu
Forums
New posts
Log in
Register