Ni Wanawake yupi au Akina Nani Waliofika kaburini asubuhi ya ufufuo, na walimkuta nani kaburini?
Tukirudi na kulinganisha injili zote nne kuhusu asubuhi ya siku ya kwanza ya wiki pale kaburini, kuna migongano ya wazi katika walioenda, waliowakuta, na mambo yaliyotokea.
1: Hivi vifungu vinajibu nani Aliyekwenda Kaburini?
- Yohana 20:1 Ni Mariamm, Magdalena pekee ("siku ya kwanza ya juma Mariamu Magdalena alikwenda kaburini asubuhi bado kungali giza...").
- Mathayo 28:1 Walikuwa wanawake 2: Mariamu Magdalena na Mariamu yule mwingine.
- Marko 16:1 Walikuwa wanawake 3: Mariam, Magdalena, Mariamu mama yake Yakobo, na Salome.
- Luka 24:10 Walikuwa zaidi ya 4: Mariam, Magdalena, Yohana, Mariamu mama yake Yakobo, na "wengine waliokuwa pamoja nao".
2: Walimkuta Nani au kitu gani ndani au nje ya kaburi?
- Mathayo 28:2-5 Lilitokea tetemeko kubwa la ardhi, malaika mmoja alishuka kutoka mbinguni, akavingirisha jiwe, kisha akaketi juu ya lile jiwe nje ya kaburi.
- Marko 16:5 Hakuna tetemeko wala malaika aliyeketi juu ya jiwe nje. Ingawa waliingia ndani ya kaburi, walimkuta kijana mmoja ameketi upande wa kuume, amevaa vazi jeupe.
- Luka 24:4 Walipoingia ndani, walimkuta watu wawili malaika 2 wamesimama karibu nao, wenye mavazi ya kung'aa.
- Yohana 20:11-12 Mariam, Magdalena alikuwa peke yake nje akilia. Alipochungulia ndani ya kaburi, aliona malaika wawili wameketi, mmoja kichwani na mwingine miguuni pale ulipolazwa mwili wa yesu.
Kama shahidi wa kwanza anasema alikwenda mtu mmoja pekee na kukuta malaika mmoja ameketi juu ya jiwe nje. Na shahidi wa pili anasema walikwenda kundi la wanawake zaidi ya wanne na kukuta malaika wawili wakiwa wamesimama ndani
Maelezo haya mawili hayawezi kuwa sahihi yote kwa pamoja kimantiki.
Vilevile, Mathayo anadai jiwe lilivingirishwa mbele ya macho ya wale wanawake pale malaika aliposhuka na kusababisha tetemeko.
Marko, Luka, na Yohana wanadai wanawake hao walikuta jiwe limekwisha vingirishwa tayari kabla hawajafika.
Kama ufufuo wa Yesu ndilo tukio muhimu zaidi katika historia ya Ukristo, kwanini waandishi wote wanatofautiana kiasi hiki kwenye maelezo ya msingi kuhusu siku hiyo?
Mkuu hapo inahitaji akili sana ngoja nikutoe tongotongo maana yake nini ikiwa hivyo. Hoja yako ni nzuri sana na ni miongoni mwa maswali ya kitabia (classical apologetics) ambayo wakosoaji wa Maandiko wamekuwa wakiyauliza kwa karne nyingi. Nikupongeze kwa kusoma kwa umakini kiasi hiki.
Tofauti hii ya maelezo unayo iona si kama ni "migongano ya uongo" (contradictions), bali ni "ushuhuda wa ziada" (complementary perspectives) unaothibitisha ukweli wa tukio lenyewe.
Kisheria na kiuchunguzi (forensics), mashahidi wanne wakitoa maelezo yanayofanana neno kwa neno, sentensi kwa sentensi, jambo hilo linatia shaka ya "kupikwa" au kumezeshwa maneno (collusion). Lakini wakitofautiana katika mitazamo ya macho yao huku wakisimamia tukio kuu lile lile (Kufufuka kwa Yesu na Kaburi kuwa Wazi), hiyo inathibitisha ushahidi wao ni wa kweli na wa kujitegemea.
Hebu tuchambue pointi zako kimantiki na kiteolojia:
1. Ni akina nani hasa walioenda kaburini? (Mtu mmoja au Kundi?)
Sheria ya kimantiki inasema: Kutaja mtu mmoja hakumaanishi unakataa uwepo wa wengine.
Yohana 20:1 anataja Mariamu Magdalena pekee kwa sababu lengo la Yohana lilikuwa kusimulia habari ya Mariamu na jinsi alivyokwenda mbio kumwambia Petro na Yohana. Hata hivyo, Yohana mwenyewe anatupa kidokezo kuwa Mariamu hakuwa peke yake! Katika Yohana 20:2, Mariamu anapofika kwa Petro anasema: "Wamemwondoa Bwana kaburini, wala hatujui walikomweka." Neno "Hatujui" (We don't know) ni nafsi ya wingi, ikithibitisha kuwa alikuwa na wanawake wenzake (ambao wametajwa na Mathayo, Marko, na Luka).
Hivyo walikuwa kundi la wanawake (Mariamu Magdalena, Mariamu mama wa Yakobo, Salome, Yohana, na wengine). Kila mwandishi alichagua kuangazia wahusika wakuu kulingana na mlengo wa simulizi yake.
2. Walimkuta nani? (Nje au Ndani? Malaika mmoja au wawili?)
Mantiki hapa ni rahisi: Palipo na malaika wawili, daima pana malaika mmoja. Hakuna kifungu hata kimoja kinachosema "kulikuwa na malaika mmoja TU na sio wawili."
Nje na Ndani: Mathayo anaeleza kilichotokea mwanzo kabisa kabla wanawake hawajaingia ndani (Malaika alishuka, akavingirisha jiwe, akalikalia). Marko na Luka wanaeleza kile wanawake walichokiona walipoingia ndani ya kaburi baada ya jiwe kuwa limeshashingirishwa.
Malaika Mmoja au Wawili: Mathayo na Marko wanamtaja malaika mmoja (yule aliyekuwa anazungumza nao na kutoa ujumbe). Luka na Yohana wanataja malaika wawili (idadi kamili iliyokuwepo). Kwenye ripoti yoyote, ni kawaida kumtaja tu mtu aliyekuwa "msemaji mkuu" wa tukio hata kama alikuwa na mwenzake.
Mavazi (Kijana au Malaika): Katika utamaduni wa Kiyahudi na Maandiko, malaika walipotokea kwa wanadamu mara nyingi walionekana katika umbo la kibinadamu la kiume ("watu wawili", "kijana mmoja") lakini wenye nguo nyeupe za kung'aa zinazoashiria asili yao ya mbinguni.
3. Jiwe lilivingirishwa lini? Mbele ya macho yao au kabla?
Ukiisoma Mathayo 28:2-5 kwa makini katika lugha asilia ya Kiyunani (Greek), utagundua kuwa Mathayo hatumii mtiririko wa muda wa hapo kwa hapo (chronological flashback).
Aya ya 2 inaanza kwa kusema "Na tazama, palikuwa na tetemeko kubwa la ardhi; kwa sababu malaika wa Bwana alishuka..." Hapa Mathayo anafafanua kwa nini na jinsi gani lile jiwe lilivingirishwa kabla ya wanawake hao kufika. Mistari inayofuata inaonyesha kuwa askari walikuwa wameshazimia na kukimbia, na wanawake walipofika walimkuta malaika ameketi juu ya jiwe akawakaribisha ndani kwa kusema, "Njoni, mpaone mahali alipolazwa Bwana." (Mathayo 28:6). Hii inaonyesha hata kwa Mathayo, walikuta kaburi liko wazi tayari.
Kwahiyo kwanini Waandishi wa Injili Watofautiane Kwenye Tukio Muhimu Hivi?
Kama Injili zote nne zingekuwa na maneno yaliyofanana 100%, wakosoaji wa leo wangesema: "Hizi simulizi zilinakiliwa kutoka chanzo kimoja cha uongo, hakuna ushahidi wa kujitegemea."
Mungu aliruhusu kila mwandishi aandike kwa mtazamo wake ili kutupa picha kamili (3D View). Tofauti hizi ndogo za maelezo ya pembezoni (idadi ya watu au malaika) haziharibu, bali zinathibitisha ukweli wa kiini cha habari yenyewe: Kwani wote wanakubaliana mambo makuu manne (Core Facts):
1. Tukio lilitokea Alfajiri, siku ya kwanza ya juma.
2. Wanawake (wakiongozwa na Mariamu Magdalena) ndio walioenda kwanza.
3. Jiwe lilikuwa limevingirishwa na Kaburi lilikuwa Wazi na Tupu.
4. Malaika walitangaza kuwa Yesu Amefufuka.
Lakini kwa kuongezea nawasihi watu wasitazame tu ushahidi wa kihistoria wa kaburi wazi, bali watazame nguvu ya ufufuo inayobadilisha maisha ya watu leo!
Karibu kwa mjadala zaidi mkuu.
