12 April 2026
Asili na Usuli wa chama cha ANC Afrika ya Kusini
Historia ya ANC: Sehemu ya 1 : Kabla ya 1912. Prof. Sifiso Ndlovu & Prof. Bongani Ngqulunga.
View: https://m.youtube.com/watch?v=o21NXDYsJFQ
Dkt. Mbuyiseni Ndlozi ameketi na Profesa Sifiso Ndlovu na Profesa Bongani Ngqulunga kuhusu historia ya ANC kabla ya 1912
Chama African National Congress (ANC) kilianzishwa mwaka wa 1912 kutokana na malalamiko mengi. Hii ilijumuisha kutoridhika kwa watu weusi na
Sheria ya Afrika Kusini ya 1910 iliyoanzisha Union of South Africa Muungano wa Afrika Kusini, jinsi walivyotendewa baada ya kuisha vita ya Makaburu dhidi ya Ukoloni wa Uingereza Boers vs British
Vita vya Afrika Kusini na sheria nyingi zilizodhibiti na kuzuia harakati na wafanyakazi za watu weusi.
Mwisho wa Vita vya Afrika Kusini (1899-1902) ulifungua njia ya kuanzishwa kwa Muungano wa Afrika Kusini mnamo 1910. Miaka minane kati ya mwisho wa vita mnamo 1902 na kuundwa kwa Muungano wa Afrika Kusini uliohusisha makoloni ya majimbo ya the Cape of Good Hope (Cape Colony), Natal, Transvaal, na the Orange River Colony (zamani the Orange Free State).
Mnamo 1910 iliadhimishwa na mazungumzo makali kati ya majimbo manne, ambayo hapo awali hayakuwa na uhusiano. Idadi ya watu wa Mkoa wa Cape na Natal walichukuliwa kuwa na deni la utii kwa Uingereza, huku Transvaal na
Orange Free State zikiwa zimejitenga na jamhuri za Boer/Afrikaner mnamo 1852 na 1854 mtawalia.
Vita vilipiganwa kuhusu suala la uhuru wa majimbo mawili ya mwisho kutoka kwa udhibiti wa kikoloni wa Uingereza.
Wakati wa miaka minane ya mazungumzo, ikawa dhahiri kwamba wajumbe wa majimbo manne walikuwa wameazimia kuunda makubaliano ambayo yaliwatenga Waafrika wasiruhusiwe katika maamuzi ya kisiasa yenye maana katika Afrika Kusini mpya iliyounganishwa yaani Muungano wa Afrika ya Kusini Union of South Africa.
Hii ilichochea miundo tofauti ya kisiasa ya Kiafrika, ambayo hadi sasa ilikuwa imegawanyika na kila moja ikiwa na mvuto wa 'kimkoa', kuunda harakati ya kisiasa iliyoungana ambayo ingepinga kutengwa kwa watu Weusi.
ANC chama cha Watu wa Afrika, ambacho kwa kiasi kikubwa lilikuwa ni muundo wa kisiasa wa jimbo la Cape, Chama cha Uangalizi wa Koloni la Mto Orange na Chama cha Uangalizi wa Transvaal vyote viliundwa katika kipindi hiki.
Mnamo 1909, kundi la wajumbe Weusi kutoka majimbo manne walikutana Waaihoek,
Bloemfontein kupendekeza njia ya kupinga rasimu ya Sheria ya Afrika Kusini, na Katiba ya Muungano. Huu ulikuwa Mkataba wa South African Natives Congress yaani Wenyeji wa Afrika Kusini (SANC).
Ujumbe wa watu tisa ulitumwa Uingereza. Mkutano huo unachukuliwa kuwa mtangulizi wa South African National Natives Congress
Bunge la Kitaifa la Wenyeji wa Afrika Kusini (SANNC). Mbali na habari za huruma kutoka kwa vyombo vya habari vya Uingereza kuhusu hali ya Weusi, ujumbe huo haukufanikiwa sana kubadilisha kutengwa kwa weusi katika nchi ya Union of South Africa .
SANC iliendelea kufanya kazi kubwa mwaka wa 1910 na mwaka wa 1911, ikipinga sheria zaidi za kibaguzi. Uhitaji wa chombo cha kudumu cha kuwawakilisha Waafrika katika ngazi ya kitaifa ndio uliosababisha mabadiliko ya chombo hicho kuwa chama chenye uwakilishi zaidi na nguvu.
Pixley ka Isaka Seme , wakili aliyeelimika vizuri, na mwandishi
Solomon Plaatje , aliongoza uundaji wa Bunge la Kitaifa la Wenyeji wa Afrika Kusini (SANNC).
. Sura zilizomo ktk video :
00:00:30 Utangulizi: Wanahistoria na Maktaba Zao
00:02:44 Tasnifu ya Jamhuri ya Asili na Asili ya Mawazo ya Kisiasa ya Afrika
00:12:37 ANC saa 140: Kuweka Masharti ya 1912
00:20:45 Turubai ya Kabla ya Ukoloni: Siasa za Afrika Kabla ya Ukoloni
00:27:36 Baraza la Machifu na Usanifu wa ANC
00:34:51 Misheni za Kikristo, Elimu na Kutengenezwa kwa Wasomi Weusi
00:41:32 Mikutano ya Kidiplomasia na Mapambano ya Kijeshi Kusini mwa Afrika
00:43:35 SANNC chama la Asili la Afrika Kusini na Watangulizi wa Kikanda
00:49:33 Wajumbe wa Afrika Yote: Msumbiji, Zambia na Zaidi ya hapo
01:00:07 Mjadala wa Franchise Ndogo na Umuhimu wa jimbo la Cape walipotoka weusi waliokuwa na uhuru wa kushiriki siasa na weupe 1910
01:07:47 Johannesburg Yapanda baada ya ugunduzi wa machimbo ya dhahabu : Mabadiliko ya Mvuto wa Kisiasa wa Weusi walioishi Jo'burg
01:21:10 ICU na Chama cha Wafanyakazi wa Viwanda na Biashara
01:30:08 John Langalibalele Dube: Rais wa Kwanza na Migogoro Yake
01:39:22 Ushindi wa AWG, Natal na Kipimo cha Kazi cha ANC
Source : African Renaissance Podcast