Dar es Salaam ilikuwa Mecca ya vyama vya ukombozi, pia jiji la mapigano baina ya vyama hasimu vya ukombozi Afrika ya Kusini

Dar es Salaam ilikuwa Mecca ya vyama vya ukombozi, pia jiji la mapigano baina ya vyama hasimu vya ukombozi Afrika ya Kusini

23 May 2026
Century City Conference Centre
Cape Town,
Republic of South Africa

Kwa Nini Ubaguzi wa Wageni na Ubaguzi wa Waafrika Kusini Zinatishia Mustakabali wa Afrika | Prof. Kayode Fayemi


View: https://m.youtube.com/watch?v=nxUoBZFGHoE
Profesa mwenyeji wa Nigeria na gavana wa zamani Kayode Fayemi anatoa hotuba ya ujasiri na yenye hisia kali katika Muhadhara wa 16 ya Siku ya Afrika iliyoandaliwa na Wakfu wa Thabo Mbeki na Chuo Kikuu cha Afrika Kusini huko Cape Town katika ukumbi wa Century City Conference Centre Cape Town .

Katika moja ya nyakati zilizozungumziwa zaidi za hotuba hiyo, Profesa Fayemi anazungumzia moja kwa moja mgogoro unaoongezeka wa Afrophobia na xenophobia nchini Afrika Kusini na kote Afrika.

Prof. Kayode Fayemi anaonya kwamba mgawanyiko miongoni mwa Waafrika unatishia msingi wa Pan-Africanism na umoja wa bara. Akiongea waziwazi kama Mnigeria, Fayemi anawakumbusha hadhira iliyojazana ukumbi wa Century City Conference Centre Cape Town kwamba : "Ukombozi wa Afrika Kusini haukukomeshwa na Waafrika Kusini pekee."

Prof Kayode Fayemi anatafakari kuhusu muhaga wa kujitolea wa nchi za Afrika wakati wa mapambano dhidi ya utawala wa ubaguzi wa rangi na anaonya kwamba uadui dhidi ya Waafrika wenzake unawakilisha: "Mgogoro wa ufahamu wa bara."

Muhadhara huu wenye nguvu inachunguza na kumulika kwa karibu :

• Ubaguzi wa wageni na Ubaguzi wa Waafrika Kusini

• Kuanguka kwa mshikamano / solidarity wa bara Afrika

• Ubaguzi wa Waafrika na utambulisho wa Afrika

• Kwa nini umoja wa Afrika ni muhimu sasa kuliko wakati mwingine wowote

• Demokrasia, utawala na kushindwa kwa taasisi

• Jukumu la Afrika katika mabadiliko ya mpangilio wa kimataifa New World Order

• Uanaharakati wa vijana GenZ na mustakabali wa Afrika

• Kwa nini "uhuru sovereniti ya nchi inapopewa wageni, unapungua uhuru wa nchi"

Mojawapo ya nyakati zenye nguvu zaidi huja wakati Profesa Fayemi anatangaza: "Bara lililogawanyika dhidi ya lenyewe haliwezi kuongoza kimataifa."

TAZAMA HADI MWISHO kwa wito wake wa kusisimua kwa Afrika kuchagua: "Umoja dhidi ya kugawanyika, taasisi dhidi ya kutokujali, na maendeleo ya pamoja dhidi ya maslahi finyu ya ubinafsi
Nigerian Professor and ex governor Kayode Fayemi delivers a bold and deeply emotional address at the 16th Africa Day Lecture hosted by the Thabo Mbeki Foundation and the University of South Africa in Cape Town.In one of the most talked-about moments of the lecture, Prof. Fayemi directly addresses the growing crisis of Afrophobia and xenophobia in South Africa and across Africa. He warns that division among Africans threatens the very foundation of Pan-Africanism and continental unity.Speaking candidly as a Nigerian, Fayemi reminds audiences that:“South Africa’s liberation was not won by South Africans alone.”He reflects on the sacrifices made by African countries during the anti-apartheid struggle and warns that hostility against fellow Africans represents: “A crisis of continental consciousness.”This powerful lecture explores:
• Xenophobia and Afrophobia in South Africa
• The collapse of continental solidarity • Pan-Africanism and African identity • Why African unity matters now more than ever
• Democracy, governance and institutional failure
• Africa’s role in the changing global order
• Youth activism and the future of Africa • Why “sovereignty outsourced is sovereignty diminished”One of the most powerful moments comes when Prof. Fayemi declares:“A continent divided against itself cannot lead globally.”WATCH UNTIL THE END for his stirring call for Africa to choose:“Unity over fragmentation, institutions over impunity, and shared progress over narrow self-interest
 
22 May 2026
Cape, Town
Republic of South Africa

Chuki dhidi ya wageni - Waafrika Kusini Wanasaka Maruhani Yasiyokuwepo katika Uhalisia, Huku Wahalifu Halisi Wakicheka | Thabo Mbeki

View: https://m.youtube.com/watch?v=KXa_ZZtWj9I
Rais wa zamani Thabo Mbeki anatoa hotuba yenye nguvu na ya tunduizi kutafakari kwa kina kuhusu chuki dhidi ya wageni, ukosefu wa ajira, umoja wa Afrika na jukumu la Afrika Kusini katika maendeleo ya bara wakati wa mazungumzo yaliyoandaliwa na Wakfu wa Thabo Mbeki kwa ushirikiano na AUDA-NEPAD.

Katika hotuba hii ya kuchochea fikira, Thabo Mbeki anapitia historia ya ukombozi wa Afrika Kusini, mshikamano ulioonyeshwa na mataifa ya Afrika wakati wa mapambano dhidi ya ubaguzi wa rangi, na kwa nini anaamini Waafrika Kusini "wanawanyooshea vidole watu wasiofaa" linapokuja suala la ukosefu wa ajira na kushuka kwa uchumi.

Thabo Mbeki anaonya kwamba wimbi la sasa la hisia dhidi ya Waafrika linaelekezwa kubaya, na hata kihistoria si sahihi, na ni hatari kwa mustakabali wa Afrika Kusini.

Anarejelea historia kuanzia hadithi za kihisia kuhusu Zambia, Tanzania, Guinea-Conakry, na Nigeria hadi ukweli mgumu kuhusu Pan-Africanism na ushirikiano wa Afrika, hotuba hii inawapa changamoto Waafrika Kusini kufikiria upya chuki dhidi ya wageni, uongozi, na mustakabali wa bara hilo.

NUKTA MUHIMU:

• Kwa nini Afrika Kusini ina wajibu wa maendeleo ya Afrika

• Kupungua kwa mawazo ya Waafrika Kusini kuhusu Umajimuhi Pan Africanism

• Kupotea kwa simulizi muhimu nyeti zenye nguvu za mshikamano wa Afrika wakati wa ubaguzi wa rangi

• Kwa nini wahamiaji wasio na hati miliki SI chanzo cha ukosefu wa ajira

• “Wahalifu tupo nao humu ndani ya ukumbi na wamekaa hapa”

- Onyo la wazi la Thambo Mbeki

• Mustakabali wa ujumuishaji na uongozi wa Afrika Ujumbe wa Rais Mbeki uko wazi: “Unawanyooshea vidole watu wasio husika.”

Haya ni mazungumzo ambayo kila Mwafrika Kusini na kila Mwafrika anahitaji kusikia
Xenophobia - South Africans Are Chasing Ghosts While The Real Culprits Are Laughing | Thabo Mbeki
Former President Thabo Mbeki delivers a powerful and deeply reflective address on xenophobia, unemployment, African unity and South Africa’s role in continental development during a high-level business breakfast hosted by the Thabo Mbeki Foundation in collaboration with AUDA-NEPAD.In this thought-provoking speech, Mbeki revisits South Africa’s liberation history, the solidarity shown by African nations during the anti-apartheid struggle, and why he believes South Africans are “pointing fingers at the wrong people” when it comes to unemployment and economic decline. He warns that the current wave of anti‑African sentiment is misdirected, historically inaccurate, and dangerous for South Africa’s future.From emotional stories about Zambia, Tanzania, Guinea-Conakry, and Nigeria to hard truths about Pan-Africanism and African integration, this speech challenges South Africans to rethink xenophobia, leadership, and the future of the continent.KEY MOMENTS:• Why South Africa has a duty toward African development• The decline of Pan-African thinking in South Africa• Powerful stories of African solidarity during apartheid• Why undocumented immigrants are NOT the cause of unemployment• “The culprits are sitting here” - Mbeki’s blunt warning• The future of African integration and leadershipPresident Mbeki’s message is clear:“You are pointing fingers at the wrong people.”This is a conversation every South African and every African needs to hear
 
24 May 2026
Durban, KwaZulu-Natal
South Africa

Mamia ya wageni wavamia Kituo cha Diakonia jijini Durban huku wakihofia maisha yao kutokana na vikosi vya SunguSungu vya raia wenyeji wa Afrika ya Kusini

View: https://m.youtube.com/watch?v=AShGzI6sf_E
Mamia ya raia wa kigeni wamepiga kambi nje ya Kituo cha Diakonia cha Durban, wakitafuta hifadhi kutokana na vitisho na vurugu zinazoongezeka dhidi ya wahamiaji.

Wakihofia maisha yao baada ya kufukuzwa kutoka majumbani mwao na makundi ya wanamgambo SunguSungu valentia , awali walitafuta ulinzi wa polisi kabla ya kuhama.

Wahamiaji wanaripoti mashambulizi na uharibifu wa hati za hifadhi. Maafisa wa Mambo ya Ndani kwa sasa wanathibitisha hali yao ya kutafuta usalama huku kundi hilo likipokea msaada wa dharura.

Hata hivyo, mvutano bado unaendelea huku wageni waliohamishwa wakikabiliwa na tarehe ya mwisho ya kufukuzwa inayokaribia Juni 30, 2026 ambayo imewekwa na wanamgambo SunguSungu valentia kama Ngize Mchunu, Phakelamthakathi Ndabandaba na maandamano dhidi wa wageni wahamiaji Afrika ya Kusini wasio na karatasi yalibatizwa Marchi -March
Source : IOL
 
Kwa mara ya kwanza chombo cha habari cha serikali SABC watoa muda exclusive kwa viongozi wa maandamano dhidi ya wageni wasio na makaratasi

25 May 2026
Mkutano na vyombo vya habari wa Viongozi wa Maandamano yasiyo na Kikomo March and March dhidi ya wageni haramu nchini Afrika ya Kusini
View: https://m.youtube.com/watch?v=s-fsysVjQVA

Kiongozi wa maandamano yasiyo na kikomo maarufu March and March, Jacinta Ngobese Zuma, anawafahamisha wanahabari kuhusu masuala mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kampeni ya mashirika ya kupinga uhamiaji usio na nyaraka.

Kundi hilo March and March linasisitiza kwamba kampeni yake inalenga kupinga uhamiaji haramu holela na kutoa mbinyo kwa serikali ijikite bila kusita katika utekelezaji wa sheria za uhamiaji, huku likikataa tuhuma za chuki dhidi ya wageni

25 March 2026

MARCH and March leader Jacinta Ngobese Zuma is to brief the media on various issues​

March and March leader Jacinta Ngobese Zuma is to brief the media on various issues, including the organisations' anti-undocumented immigration campaign. The group maintains its campaign is aimed at illegal immigration and law enforcement, while rejecting accusations of xenophobia
Source : SABC News
 
Kwa mara ya kwanza chombo cha habari cha serikali SABC watoa muda exclusive kwa viongozi wa maandamano dhidi ya wageni wasio na makaratasi

25 May 2026
Mkutano na vyombo vya habari wa Viongozi wa Maandamano yasiyo na Kikomo March and March dhidi ya wageni haramu nchini Afrika ya Kusini
View: https://m.youtube.com/watch?v=s-fsysVjQVA

Kiongozi wa maandamano yasiyo na kikomo maarufu March and March, Jacinta Ngobese Zuma, anawafahamisha wanahabari kuhusu masuala mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kampeni ya mashirika ya kupinga uhamiaji usio na nyaraka.

Kundi hilo March and March linasisitiza kwamba kampeni yake inalenga kupinga uhamiaji haramu holela na kutoa mbinyo kwa serikali ijikite bila kusita katika utekelezaji wa sheria za uhamiaji, huku likikataa tuhuma za chuki dhidi ya wageni

25 March 2026

MARCH and March leader Jacinta Ngobese Zuma is to brief the media on various issues​

March and March leader Jacinta Ngobese Zuma is to brief the media on various issues, including the organisations' anti-undocumented immigration campaign. The group maintains its campaign is aimed at illegal immigration and law enforcement, while rejecting accusations of xenophobia
Source : SABC News


27 May 2026

Waziri Kubayi aonya wanaharakati wa maandamano yasiyokoma ya March and March

View: https://m.youtube.com/watch?v=b--6rt9wSSw
Waziri wa Sheria na Katiba Mmamoloko Kubayi anaonya wanaharakati wa maandamano yanayojulikana kama Machi na Machi "kuacha kufanya kazi ya kutekeleza sheria..." Kubayi anasema ikiwa jambo baya litatokea wakati wa maandamano ya harakati hizo, viongozi watawajibika
 
2017

Johnson Mlambo, Barney "Khoisan X" Alexander, Jafta "Jeff" Masemola Addressing a meeting.


View: https://m.youtube.com/watch?v=cF-wD2WMIDI

This is the PAC of Azania question clarified through 3 contemporaries ...Masses are their own liberators. Azanian masses are the instrument of changes and we are confindent of victory ..we are going to form a new social form ...
 
1973
Durban,
Republic of South Africa

South Africa - Strikes - Durban - 1973


View: https://m.youtube.com/watch?v=yaHll2Goykw
The Durban strikes of 1973 filmed by the cameras from Thames Televisons 'This Week' programme. Mainly black South African's working at the Coronation brick and tile factory went out on strike to try and get an increase in their already pitiful wage shaking the political establishment when the strkes started to spread.
Source : Thames TV
 
19 Agosti 2021

Mgomo wa NUM 1987 SOUTH AFRICA mshahara wa Rand 300 hautoshi

View: https://m.youtube.com/watch?v=CwVBrt11qlA
Katibu mkuu wa muungano wa wafanyakazi Bw. Cyril "Mdayisi" Ramaphosa aongea na media

Mgomo huo mkubwa wa wafanyakazi wa migodini wa mwaka 1987, ni mgogoro mkubwa na wa gharama kubwa zaidi wa mishahara katika historia ya Afrika Kusini bila shaka unaashiria moja ya mambo muhimu katika maendeleo ya mapambano ya wafanyakazi wa chama cha wafanyakazi yanayoendelea hapa Afrika ya Kusini -

Sio tu kwamba mgomo huo unajitokeza kwa idadi kubwa ya wafanyakazi waliohamasishwa kupigania "mshahara wa Kuwezesha kuishi " na mazingira mazuri ya kazi, zaidi ya wafanyakazi 340,000 katika kilele chake cha mgomo wamejitokeza, lakini pia kwa sababu ya umuhimu wa sekta ya migodi ulivyo kimkakati kwa hali ya kiuchumi na kisiasa wa nchini Afrika Kusini
 
JENERALI JAN SMUTS JEMEDARI NA MWANADIPLOMASIA TAJWA

02 January 2025
Shujaa wa Afrika ya Kusini Nyumbani na Nje ya Nchi: Nyuso Mbili za jenerali Jan Smuts | Makala ya Kihistoria | Lucasfilm


View: https://m.youtube.com/watch?v=kqYEQ8SlsZs
Mwanasiasa wa Afrika Kusini Jan Smuts alikuwa sauti ya demokrasia lakini alisaidia kuanzisha ubaguzi wa rangi.

Imetengenezwa na JAK Waandishi: Adam Sternberg & Lisa Clark Mtayarishaji: Adam Sternberg Mhariri: Joe De Francesco Mtayarishaji wa mfululizo: David Schneider Watayarishaji Watendaji: George Lucas & Rick McCallum
Source : Lucasfilm


13 Machi 2026
Dept. Politics and International Relations
University of Johannesburg
Republic of South Africa

View: https://m.youtube.com/watch?v=gQJzLdfXHzY
Chini ya Utawala wa Smuts: Jan Smuts na Athari Zake kwa Waafrika Kusini Weusi – Bongani Ngqulunga


Jan Smuts anaheshimiwa na baadhi kama mwanasiasa wa kitaifa na kimataifa, lakini wengine wanamlaani kama mbunifu wa ubaguzi.

Katika kitabu chake kipya, mwandishi aliyeshinda tuzo Prof. Bongani Ngqulunga anachunguza maisha ya kisiasa ya Smuts kwa jinsi yalivyowaathiri watu weusi. Anazingatia athari za jukumu la Smuts katika mkataba uliomaliza Vita vya Anglo-Boer (Waingereza - waAfrikaana na Mkataba wa Kitaifa uliounda Muungano wa Afrika Kusini.

Prof. Bongani Ngqulunga anafuatilia vitendo vya Smuts kama waziri chini ya Louis Botha, kama waziri mkuu kuanzia 1919 hadi 1924 na tena kuanzia 1939 hadi 1948, na uhusiano wake na Chama cha South African Party cha Barry Hertzog, kwanza katika upinzani na kisha katika serikali na chama umoja Afrika Kusini. South African Party

Prof. Ngqulunga anazingatia matukio na sera zilizowaathiri watu weusi moja kwa moja, na anawasilisha maoni ya watu kama Sol Plaatje, Alfred Xuma, John Dube, DDT Jabavu na ZK Matthews - na, baadaye, Nelson Mandela na Walter Sisulu.

Prof. Bongani Ngqulunga anaonyesha jinsi Smuts alivyobadilika katika maoni yake, hatimaye akagundua kuwa ubaguzi ulikuwa umeshindwa. Lakini mageuzi aliyoanzisha katika miaka ya 1940 yalikuwa madogo sana, yamechelewa sana, na yaliondolewa na Chama cha Kitaifa NP (Nationalist Party) na sera yake ya ubaguzi wa rangi.

Kwa kutoa mtazamo uliosawazishwa ambao ni wa heshima na ukosoaji, Under Smuts' Rule ni nyongeza muhimu kwa fasihi kuhusu Smuts na historia ya Afrika Kusini. 'Under Smuts' Rule: Jan Smuts and His Impact on Black South Africans' imechapishwa na Penguin Random House South Africa Kwa maelezo zaidi tembelea www.polity.org.za
Source : PolitySA
 
04 June 2026

Remarks by President Cyril Ramaphosa at the Kenya-South Africa Business Forum during the State Visit by President Ruto of Kenya, Gallagher Convention Centre​

4 June 2026

1780743511494.jpeg


Programme Director,
President of the Republic of Kenya, Dr William Ruto,
Ministers and Deputy Ministers,
High Commissioners and members of the Diplomatic Corps,
Business leaders,
Distinguished Guests,
Ladies and Gentlemen,

It is an honour to address the Kenya - South Africa Business Forum for the first time since we met in Nairobi in 2022.

Your presence here shows the value you place on this partnership.

We expect that this forum, building on the success of our meeting in Nairobi, will deliver real outcomes.

Among the outcomes we seek is a substantial growth in the volume and value of trade between our two countries.

Since 2022, total trade between South Africa and Kenya has grown by an average of 3.5% a year.

Kenya remains one of South Africa’s largest trading partners on the continent outside the Southern African Development Community.

South Africa continues to import products, services, technology and skills from Kenya.

The second outcome we seek is investment.

Kenyan companies have invested in 11 projects in South Africa worth US$ 283 million.

South African companies have 96 investment projects in Kenya, representing just over US$ 2 billion.

It is not only the private sector that has backed our economies.

South Africa’s development finance institutions have funded many projects in Kenya.

The Development Bank of Southern Africa was one of the funders of a 350 km pipeline replacing the Mombasa-to-Nairobi petroleum and crude oil products line.

Our development finance institutions are keen to do more to fund catalytic infrastructure in Kenya.

As has become evident from this forum, there is huge, untapped potential in both our economies as we both pursue structural reform, industrialisation and diversification.

By unlocking this potential, we can advance inclusive growth, meaningful employment and shared prosperity.

Let me commend the areas you have chosen to focus on today.

I understand that the finance and innovation panel set out how capital in its various forms – equity, debt and patient capital – can fund the technical and trade-facilitating infrastructure we need.

Delivering those projects will help build the fiscal stability both our countries require.

I welcome the case made for manufacturing across autos, pharmaceuticals, mining and construction as a path to industrialise and diversify.

We have seen today how our companies are investing in and integrating into regional value chains.

South Africa has always urged companies to pair investment with technology and skills transfer, which helps to create sustainable jobs and develop local capacity.

We have noted the proposals on how our governments can work with the private sector to secure food for our people.

We hope that our Ministers of Agriculture will engage on the proposals on using technology for climate-smart production and the views presented on livestock management to fight foot and mouth disease.

Your discussions show how our complementary capabilities can be put to work.

I believe President Ruto shares my view that we have moved beyond what we can sell to each other and towards what we can build together with each other.

You have made a tangible case for how our two countries can harness capital, technology and market access to fuel our growth.

As the two governments, our task is to incentivise growth. We need to create enabling environments and remove the impediments to growth.

We are committed to addressing challenges in the implementation of the African Continental Free Trade Area guided by the principles of transparency, predictability and cooperation.

The Memoranda of Understanding on Standards, Quality, Metrology and Accreditation signed between our institutions and trade ministries are part of a suite of measures to ensure policy predictability.

This will enable the private sector to better plan, invest and prosper.

We are facilitating trade through enabling physical and digital infrastructure.

Our development finance institutions are appraising funding for the Kenya Roads Board Securitisation Programme, to help its three transport agencies deliver the kilometres set out in their service charter.

We are prioritising ports and corridors and working out how best to harmonise customs for the era of digital trade, in line with the AfCFTA.

On the digital side, our officials are updating our ICT agreements to keep pace with technology – covering industrial innovation, technology transfer, digital trade and artificial intelligence.

These are a few examples of how we are closing infrastructure gaps, lowering costs and keeping our products and services competitive against imports from outside the continent.

There is a compelling case for intra-Africa trade and investment.

Our role is to keep pressing for market access and to deepen investment in research, so that our trade grows first bilaterally, regionally and to offshore markets.

We must strengthen mechanisms for resolving disputes so that they do not damage commercial relations.

We are confident that a South Africa–Kenya Business Council will enable business to speak with one voice.

Over the years we have spent a great deal of time in dialogue.

Your deliberations today underline the urgency with which our resolutions must now become action.

We must put our capital, our industry, our regulatory progress and our digital gains to work.

We must draw on our respective strengths and capabilities to build together.

We should not confine ourselves to ‘Made in Kenya’ or ‘Proudly South African’.

We need to build Pamoja, Together.

Rather than working in isolation to protect our markets, let us integrate our supply and value chains.

The inclusive growth we seek requires that our two countries work in partnership.

Through collaboration, South Africa and Kenya will be able not only to develop our two countries, but to contribute to a better, more prosperous Africa.

Asante Sana.

I thank you.

Issued by: The Presidency
Pretoria
 
07 June 2026
Balozi zinafaa zaidi kuondoa dhana potofu kuhusu masuala ya uhamiaji haramu yanayokabili Afrika Kusini : Fakude

View: https://m.youtube.com/watch?v=PTa5jGmBah4
Rais Cyril Ramaphosa ametangaza kwamba Afrika Kusini itatuma wajumbe 54 kote barani na sehemu zingine za dunia, huku serikali ikizidisha juhudi za kidiplomasia kushughulikia changamoto za uhamiaji zinazoikabili nchi hiyo.

Rais Ramaphosa alisema serikali inachunguza mipango mbalimbali ya kidiplomasia inayolenga kupata ushirikiano mkubwa kutoka nchi kote barani na kwingineko. Kwa maelezo zaidi kuhusu hili, sasa tunaungana na Thembisa Fakude, Mtafiti Mkuu na Mkurugenzi wa dawati la Africa Asia
 

Hotuba ya Rais Cyril Ramaphosa kuhusu uhamiaji (SONA)​

1781253641626.jpeg

Jumapili, 7 Juni 2026
Ndugu Waafrika Kusini,
ningependa kuwahutubia jioni hii kuhusu jambo linalowahusu Waafrika Kusini wengi.

Katika miezi ya hivi karibuni, Waafrika Kusini kutoka kila tabaka la maisha wameibua wasiwasi kuhusu uhamiaji na uhamiaji haramu.

Wasiwasi huu unaonyeshwa katika jamii zetu, sehemu zetu za kazi, shule zetu, kliniki zetu na katika majukwaa ya mitandao ya kijamii.

Waafrika Kusini wengi wanauliza maswali magumu lakini yenye uhalali.

Wanauliza kama mipaka yetu iko salama.

Wana wasiwasi kuhusu kazi.

Waafrika Kusini wanaibua mambo haya kwa sababu wana wasiwasi kuhusu shinikizo kwenye huduma za umma.

Wana wasiwasi kuhusu ulinzi, usalama na utawala wa sheria.

Masuala haya ni halisi. Yanastahili kusikilizwa. Yanastahili kushughulikiwa.

Waafrika Kusini wanauliza kama serikali inachukua hatua stahiki zinazohitajika kushughulikia changamoto hizi.

Usiku wa leo, nataka kushughulikia masuala haya. Nataka kuelezea kile ambacho serikali inafanya ili kuyashughulikia. Na nataka kuelezea kanuni ambazo lazima zituongoze tunapokabiliana na changamoto hii pamoja.

Lazima tuwe wakweli kuhusu muktadha ambapo wasiwasi huu umetokea.

Afrika Kusini inakabiliwa na viwango vya juu vya ukosefu wa ajira, hasa miongoni mwa vijana.

Familia nyingi sana zinajitahidi kupata riziki.

Jamii nyingi sana zinakabiliwa na umaskini na upatikanaji duni wa fursa.

Katika hali kama hizo, kukatishwa tamaa kunaweza kuelekezwa kwa urahisi kwa wale wanaoonekana kuwa washindani wa kazi na rasilimali zetu .

Hata hivyo, ni lazima tutambue kwamba uhamiaji haramu sio chanzo kikuu cha changamoto zetu zote za kiuchumi.

Jibu lazima liwe ukuaji wa uchumi wa kasi zaidi, uwekezaji mkubwa, upanuzi wa viwanda, maendeleo ya miundombinu na uundaji wa mamilioni ya ajira mpya.

Tunajua kwamba uhamiaji ni suala la kimataifa. Linaathiri nchi zote duniani.

Nchi yetu - kama nyingine nyingi katika historia - ni matokeo ya uhamiaji.

Ndiyo sababu ya utofauti wetu na huchangia katika uchangamfu wetu.

Kama demokrasia, tumewakaribisha wageni nchini mwetu.

Sambamba na majukumu yetu ya kimataifa na maadili yetu ya kikatiba, tunawakubali watu kutoka nchi zingine wanaohitaji ulinzi kutokana na vita, migogoro, ubaguzi na ukatili.

Kama kila nchi nyingine duniani, tuna sheria zinazoamua ni nani anayeweza kuja nchini mwetu, nini anaweza kufanya hapa na muda gani anaweza kukaa.

Kanuni ya msingi, ambayo sote tunakubaliana, ni kwamba kila mtu ndani ya mipaka ya Afrika Kusini anapaswa kuwa hapa kisheria.

Kila mtu anayefanya kazi katika nchi yetu lazima aruhusiwe kisheria kufanya kazi.

Kila mtu anayeendesha biashara hapa lazima aruhusiwe kisheria kuendesha biashara.

Changamoto tuliyonayo ni kwamba baadhi ya watu wamehamia nchini mwetu kinyume cha utaratibu na wako hapa kinyume cha sheria.

Afrika Kusini ina haki ya kutekeleza sera na hatua zinazozuia uhamiaji usio wa kawaida.

Afrika Kusini imejitolea kulinda, kutetea na kuendeleza haki za binadamu za watu wote nchini mwetu, iwe ni raia au raia wa kigeni.

Tumejitolea kuheshimu majukumu yetu ya kimataifa.

Jukumu la kutekeleza sheria za uhamiaji liko mikononi mwa serikali na vyombo vya serikali pekee.

Kumekuwa na udhaifu katika jinsi uhamiaji unavyosimamiwa.

Kumekuwa na udhaifu katika utekelezaji mkali na uliolenga.

Kumekuwa na matukio ya ufisadi.

Kumekuwa na mapengo katika mifumo yetu ambayo yamepunguza imani ya umma.

Waafrika Kusini wana haki ya kutarajia mema zaidi.

Tunakubali jukumu hilo na tunachukua hatua madhubuti kurekebisha mapungufu haya.

Waafrika Kusini wana haki ya kutarajia taifa lenye ufanisi, utaalamu na uwezo wa kutekeleza sheria zake.

Serikali itachukua hatua ipasavyo kushughulikia matarajio ya watu wetu katika kukabiliana na changamoto ya ukiukwaji wa sheria zetu za uhamiaji.

Lazima nieleze wazi kwamba maafisa wa serikali walioidhinishwa pekee ndio wanaweza kuchukua hatua dhidi ya ukiukwaji wa sheria, ikiwa ni pamoja na ukiukwaji wa sheria zetu za uhamiaji.

Hakuna mtu mwingine mtaani anayeruhusiwa, kwa mfano, kumkabili mtu mtaani kudai uthibitisho wa uraia.

Tunajua kwamba Waafrika Kusini hawana chuki dhidi ya wageni kwani hakuna nafasi ya chuki dhidi ya wageni, ubaguzi wa rangi, ubaguzi wa kijinsia, chuki dhidi ya watu wa Afrika au aina nyingine yoyote ya kutovumiliana nchini Afrika Kusini.

Kama raia na kama jamii, hatupaswi kujaribiwa kujiunga na wale wanaotaka tuwageukie watu ambao hawakuzaliwa Afrika Kusini na ambao wako miongoni mwetu.

Tutaruhusu na hatupaswi kuruhusu vikundi kutumia wasiwasi halali wa Waafrika Kusini kuivuruga nchi yetu kwa kuchochea uvunjaji wa sheria na vurugu.

Tutachukua hatua dhidi ya vikosi vinavyotumia vibaya wasiwasi wa watu wetu kuhusu uhamiaji haramu ili kuendeleza ajenda zao za kisiasa, kibinafsi au za jinai.

Hatutadanganywa au kushawishiwa na kampeni za mitandao ya kijamii zinazoeneza taarifa potofu, habari bandia na uongo kuhusu raia wa kigeni.

Lazima tuwe na wasiwasi kwamba hisia za chuki dhidi ya wageni wakati mwingine huambatana na matusi ya kikabila na ukabila, matusi au mashambulizi yanayolenga Waafrika Kusini wengine.

Tunatarajia raia wa kigeni kuheshimu sheria zetu. Kwa hivyo tunahitaji kuziheshimu sisi wenyewe.

Karibu Waafrika Kusini wote wanatambua kwamba uhamiaji haramu ni changamoto kubwa.

Uhamiaji haramu, ikiwa hautadhibitiwa, unahatarisha usalama, utulivu na maendeleo ya kiuchumi ya Afrika Kusini.

Tunajua kwamba uhamiaji haramu huathiri utoaji wa huduma na huweka mzigo zaidi kwa huduma muhimu za kijamii 7kama vile huduma za afya na elimu.

Njia za uhamiaji haramu zinazidi kuingiliana na uhalifu uliopangwa.

Makundi ya uhalifu yanayohusika katika usafirishaji haramu wa binadamu, ulaghai, uchimbaji madini haramu, dawa za kulevya na utakatishaji fedha mara nyingi hutumia uhamiaji usio na nyaraka kwa ajili ya kuajiri na kuficha bidhaa.

Tunajua kwamba uhamiaji haramu hudhoofisha juhudi zetu za kuunda kazi nzuri kwa watu wetu.

Kuna biashara katika nchi yetu zinazoajiri wahamiaji wasio na vibali kwa sababu hadhi yao ya kisheria ina maana kwamba hawawezi kutetea haki zao.

Baadhi ya waajiri huajiri wahamiaji wasio na vibali kwa sababu wanawalipa mishahara ambayo iko chini sana ya mshahara wa chini na kuwafanya wafanye kazi kwa saa nyingi zaidi bila fidia inayostahili.

Tumegundua maeneo kadhaa ya kazi ambapo wahamiaji wasio na vibali hulazimishwa kufanya kazi chini ya hali mbaya sana.

Waajiri wanaoajiri wafanyakazi wasio na hati miliki kimakusudi na kutumia vibaya udhaifu wao wanavunja sheria.

Zinadhoofisha viwango vya kazi. Zinadhoofisha ushindani wa haki.

Na zinadhoofisha fursa kwa Waafrika Kusini.

Mwenendo kama huo utasababisha adhabu kali zaidi na utekelezaji mkali zaidi.

Jamii nyingi zimeonyesha hasira kuhusu idadi ya raia wa kigeni wanaoendesha maduka ya spaza, maduka ya biashara na maduka mengine yasiyo rasmi.

Wanasema kwamba makampuni ya kigeni yanawanyima Waafrika Kusini fursa ya kufanya kazi katika masoko haya katika jamii zao.

Masuala haya hayapaswi kupuuzwa.

Waafrika Kusini wengi wanahisi kutengwa na fursa ndani ya jamii zao.

Serikali ina jukumu la kuunga mkono biashara za ndani, kukuza ushindani wa haki na kuunda mazingira ambayo Waafrika Kusini wanaweza kushiriki kwa maana katika uchumi.

Kama nchi, kama jamii na kama bara, tunahitaji kufanya kazi pamoja - kwa mujibu wa Katiba yetu, sheria zetu na majukumu yetu ya kimataifa - ili kukabiliana na uhamiaji haramu.

Lazima tufanye hivyo bila kutumia vurugu, vitisho, unyanyasaji au chuki dhidi ya wageni.

Kufuatia matangazo yaliyotolewa katika Hotuba ya Hali ya Taifa mwezi Februari, serikali inachukua hatua zaidi za kukabiliana na uhamiaji haramu.

Wiki iliyopita, Baraza la Mawaziri lilipitisha Mbinu Kamili ya Usimamizi wa Uhamiaji.

Mbinu hii imeidhinishwa na Baraza la Uratibu la Rais, ambalo linajumuisha Mawaziri Wakuu wa majimbo na Wajumbe wa Baraza la Wawakilishi , wawakilishi wa serikali za mitaa MCAsna wawakilishi wa Baraza la Kitaifa la Viongozi wa Jadi na Khoi-San.

Jioni hii, ningependa kushiriki nanyi hatua muhimu tunazochukua.

Kama Serikali lengo letu liko wazi.

Tunataka Afrika Kusini ambapo kila mtu anayeingia nchini anafanya hivyo kisheria.

Afrika Kusini ambapo sheria za uhamiaji zinaheshimiwa na kutekelezwa.

Afrika Kusini ambapo biashara zinashindana kwa haki.

Afrika Kusini ambapo jamii huhisi salama na salama.

Na Afrika Kusini ambayo inabaki kuwa mwaminifu kwa maadili yake ya kikatiba na kujitolea kwake kwa utu wa binadamu.

Tunakusudia kufikia lengo hili kwa kutekeleza hatua zifuatazo, miongoni mwa zingine:

Kwanza, tunaendelea na tutaendelea kukabiliana na ukiukwaji wa sheria zetu za uhamiaji, kazi na sheria zingine.

Pili, tutaendelea kuzuia watu kuingia nchini kinyume cha taratibu na kinyume cha sheria.

Tatu, tuko na tutaendelea kukomesha ufisadi katika mfumo wetu wa uhamiaji. Nne, tutaimarisha sheria na sera zetu za uhamiaji.

Hatimaye, tutaendelea kushirikisha nchi zingine, ikiwa ni pamoja na nchi dada zetu katika bara la Afrika, ili kupata mwitikio mpana zaidi kwa changamoto za uhamiaji katika eneo letu na barani.

Sehemu ya kwanza ya majibu yetu ni msako mkali dhidi ya ukiukwaji wa sheria zilizopo za uhamiaji, kazi na sheria zingine.

Idara ya Mambo ya Ndani, Mamlaka ya Usimamizi wa Mipaka BMA, Huduma ya Polisi ya Afrika Kusini SAPS na vyombo vingine vya kutekeleza sheria vimeimarisha na vitaimarisha mchakato wa kutambua na kuwafukuza raia wa kigeni wasio na vibali wanaoishi kinyume cha sheria nchini Afrika Kusini.

Katika mwaka uliopita pekee, Mamlaka ya Usimamizi wa Mipaka BMA ilifanikiwa kuwazuia na kuwazuia zaidi ya watu 450,000 waliokuwa wakijaribu kuingia Afrika Kusini kinyume cha sheria.

Tutaanzisha mahakama maalum kushughulikia uhamiaji ili kusaidia haraka kufukuzwa kwa wahamiaji wasio na vibali.

Huduma ya Polisi ya Afrika Kusini SAPS, Mambo ya Ndani na Idara ya Ajira na Kazi zinaongeza ukaguzi unaolenga makampuni yanayoajiri raia wa kigeni wasio na vibali.

Kama sehemu ya kujenga upya uwezo wa kutekeleza sheria za kazi, Idara ya Ajira na Kazi imezindua kuajiri kwa awamu kwa wakaguzi 10,000 kwa mwaka huu wa fedha.

Tutaongeza adhabu, ikiwa ni pamoja na kifungo, kwa waajiri wanaokiuka Sheria ya Uhamiaji.

Hatuwezi kuwa na hali ambapo waajiri ambao, baada ya kushtakiwa na kupatikana na hatia ya kukiuka sheria zetu, hulipa faini tu na kuendelea kuajiri raia wa kigeni wasio na vibali ambao wanawanyonya.

Ili kushughulikia ukiukwaji wa sheria za uhamiaji na kazi katika sekta ya uchukuzi, tunatekeleza mpango ambao umetengenezwa na sekta ya usafirishaji na mizigo na mashirika ya kazi.

Sehemu ya pili ya mwitikio wetu ni kulinda mipaka yetu.

Kila taifa huru lina jukumu la kujua ni nani anayeingia katika eneo lake, kwa nini wanaingia na ni kwa muda gani wanaruhusiwa kukaa.

Mipaka salama si ishara ya uadui dhidi ya nchi zingine.

Ni sharti la msingi la taifa huru na linaloongozwa vizuri. Kwa hivyo, tunachukua hatua zaidi kulinda mipaka yetu.

Kwa hivyo tutaendelea kuwekeza katika teknolojia ya kisasa, miundombinu na wafanyakazi ili kuhakikisha kwamba mipaka yetu iko salama huku ikiwezesha biashara halali, usafiri na shughuli za kiuchumi.

Tutafanya uhamishaji wa hatua kwa hatua wa vituo vya kupokea wakimbizi hadi vituo vya mpakani, kuanzia na kituo cha Tshwane mwaka huu.

Nchi nyingine nyingi zina vituo vya kupokea wakimbizi karibu na mahali ambapo wakimbizi huingia nchini wakitafuta hifadhi au uhamiaji .

Kuhamishwa kwa vituo vya mapokezi ya wakimbizi karibu na mipaka yetu kunakusudiwa kuhakikisha kwamba maombi ya hifadhi yanashughulikiwa kwa ufanisi zaidi, kwa usalama zaidi na kwa haki zaidi.

Hii itawezesha serikali kubaini mahitaji ya ulinzi wakati wa kuingia ili kuhakikisha kwamba wale wanaohitaji ulinzi kwa dhati wanapata msaada haraka iwezekanavyo.

Sehemu ya tatu ya mwitikio wetu itakuwa kuendelea kuimarisha mfumo wetu wa uhamiaji kwa kukomesha ufisadi na kutumia teknolojia ya kisasa.

Tunaendelea na msako dhidi ya ufisadi na ukosefu wa ufanisi katika Idara ya Mambo ya Ndani.

Lazima tutambue kwamba uhamiaji haramu mara nyingi husababishwa na ufisadi.

Maafisa wanaouza hati, wanaowezesha kuingia kinyume cha sheria au wanaotumia vibaya ofisi za umma kwa faida yao binafsi wanasaliti imani ya watu wa Afrika Kusini.

Tutafuatilia kesi hizi bila kuchoka.

Wale waliohusika wanakabiliwa na kufukuzwa kazi, kushtakiwa kwa jinai na matokeo kamili ya sheria.

Tunaanzisha Daftari la Idadi ya Watu Wenye Akili IPR ambalo lina data ya kibiometriki kwa kila mtu nchini, na kuweka msingi wa Kitambulisho cha Kidijitali.

Wakati huo huo, tutasitisha hatua kwa hatua vitabu vya vitambulisho vya kijani Green ID Books, ambavyo vimewezesha wizi wa vitambulisho na wahamiaji wasio na hati miliki na makundi ya wahalifu.

Idara ya Mambo ya Ndani itaweka tarehe ambayo baada ya hapo vitabu vya vitambulisho vya kijani havitatambuliwa.

Tutakomesha matumizi mabaya ya Nambari ya Usajili wa Trafiki TRN, ambayo raia wa kigeni wanahitaji kusajili au kununua magari, lakini ambayo inatumika kama aina ya utambulisho.

Idara ya Uchukuzi itatoa kanuni mpya ili kuendana na sheria za utambulisho wa nchi yetu ndani ya miezi 3 ijayo.

Sehemu ya nne ya mwitikio wetu ni kuziba mapengo katika sheria na sera zetu.

Sheria zinazosimamia uhamiaji nchini Afrika Kusini zimegawanyika na mara nyingi zinapingana. Zinaruhusu mianya ya kisheria inayotumiwa vibaya na wahamiaji wasio na vibali.

Tunashughulikia mianya hii.

Serikali imekamilisha Sera ya Kitaifa ya Uhamiaji wa Wafanyakazi NLIP, ambayo inapendekeza mgawo wa juu zaidi kwa ajira za raia wa kigeni waliosajiliwa, na inashughulikia mashtaka ya waajiri wanaoajiri wafanyakazi wasio na hati miliki.

Muswada wa Marekebisho ya Huduma za Ajira umeidhinishwa na Baraza la Mawaziri kwa ajili ya kuwasilishwa Bungeni. Hii inampa Waziri mamlaka ya kuweka mgao kuhusu ajira ya raia wa kigeni katika sekta yoyote ya kiuchumi au kategoria ya kazi.

Idara ya Maendeleo ya Biashara Ndogo, ikishirikiana na Chama cha Serikali za Mitaa za Afrika Kusini SALGA, itakamilisha mchakato wa kuhakikisha biashara ndogo na zisizo rasmi zimesajiliwa ipasavyo. Pia itatoa usaidizi kwa biashara zisizo rasmi za Afrika Kusini kupitia Mfuko wa Spaza Shop.

Sehemu ya mwisho ya mwitikio wetu ni kufanya kazi na nchi zingine katika eneo letu na kote barani ili kushughulikia changamoto pana ya uhamiaji.

Tunahitaji kushughulikia mambo yanayosababisha uhamiaji katika bara letu na kwingineko.

Afrika Kusini haiwezi kushughulikia changamoto za uhamiaji pekee.

Uhamiaji ni jambo mtambuka la bara na la kimataifa.

Mustakabali wa Afrika Kusini hauwezi kutenganishwa na mustakabali wa bara la Afrika.

Shinikizo la uhamiaji haliwezi kushughulikiwa kupitia hatua za utekelezaji pekee.

Zinahitaji amani pale ambapo kuna migogoro, ukuaji wa uchumi pale ambapo kuna kudorora na fursa pale ambapo kuna umaskini.

Kama Afrika Kusini, tutaendelea kufanya kazi na nchi dada zetu kujenga Afrika ambayo watu huhama kwa hiari yao na si kwa kukata tamaa.

Kupitia SADC, Umoja wa Afrika AU na katika uhusiano wetu wa pande mbili na nchi zingine, tutatafuta suluhisho endelevu kwa changamoto hizi.

Kama sehemu ya juhudi hizi, nitawatuma wajumbe mabalozi katika nchi kadhaa dada za Kiafrika kuelezea hatua tunazotangaza jioni hii.

Baraza la Mawaziri litaendelea kushughulika na jambo hili na litapitia mara kwa mara maendeleo katika utekelezaji wa hatua hizi.

Kamati ya Mawaziri wa Uhamiaji itaratibu mwitikio wa serikali katika idara na nyanja zote za serikali.

Miundo ya NATJOINTS na NATJOINTS za Mikoa imeelekezwa kuimarisha uratibu miongoni mwa vyombo vya kutekeleza sheria, ujasusi na usalama ili kuhakikisha utekelezaji mzuri.

Tunapojitahidi kushughulikia tatizo la uhamiaji haramu, tumeazimia kwamba hatutaruhusu mtu yeyote kutumia tatizo hili kuivuruga nchi yetu.

Vyombo vyetu ya utekelezaji wa sheria na huduma za usalama - yakifanya kazi na vyombo vingine vya serikali na wadau muhimu - wako tayari kuchukua hatua kulinda usalama wa umma, kudumisha sheria na utulivu, na kulinda miundombinu muhimu.

Mabadiliko ambayo tumeyaanzisha hivi karibuni katika sheria na kanuni zetu za uhamiaji yataturuhusu kuvutia watalii, vipaji vya kimataifa vyenye ujuzi wa hali ya juu na uwekezaji kupitia njia halali.
Pia ni lazima tukumbuke kwamba watu wetu wengi husafiri kwenda nchi zingine kusoma, kufanya kazi na kupata uzoefu.

Wengi hurudi nyumbani wakiwa na ujuzi na utaalamu muhimu, wakiwa na mtazamo mpana wa ulimwengu, na katika nafasi nzuri ya kuboresha maisha yao na yale ya familia zao.

Uhamiaji ni utamaduni wa ulimwengu na ni lazima tuwe tayari kuukumbatia.

Afrika Kusini ni nchi bora kwa uhamiaji. Na tunaweza kuwa bora zaidi.

Lakini hiyo ina maana kwamba sheria zetu zinahitaji kuimarishwa na kutekelezwa kwa ufanisi zaidi.

Inamaanisha kwamba ni lazima tukomeshe uhamiaji haramu na kukabiliana na changamoto za kijamii, kiuchumi na kiusalama ambazo zinachangia.

Hatupaswi kujiruhusu kugeuka dhidi ya raia wa kigeni au dhidi ya kila mmoja wetu.

Sote lazima tuheshimu Katiba, tutetee haki za msingi za binadamu za watu wote na tutetee sheria za nchi kila mara.

Tunakataa wazo kwamba ni lazima tuvumilie uhamiaji haramu.

Tunaweza kulinda mipaka yetu huku tukilinda utu wa binadamu.

Tunaweza kutekeleza sheria zetu huku tukidumisha Katiba yetu.

Tunaweza kulinda jamii zetu huku tukihifadhi maadili ya Ubuntu yanayotutambulisha kama watu.

Kama changamoto nyingi ambazo tumekabiliana nazo hapo awali, tunaweza kushinda tatizo hili la uhamiaji haramu.

Afrika Kusini imeshinda changamoto kubwa zaidi kuliko hii.

Tumeshinda mgawanyiko. Tumeshinda migogoro. Tumeshinda dhuluma.

Tutashinda changamoto hii pia.

Tufanye hivyo si kwa hofu, hasira, chuki au vurugu, bali kwa umoja, azimio na heshima kwa utawala wa sheria.

Tujenge Afrika Kusini ambayo ni salama, halali, yenye huruma na yenye mafanikio.

Afrika Kusini ambapo tunapanua fursa, kulinda heshima utu wa watu na kutimiza ahadi ya demokrasia kwa wote.

Asanteni sana.
 
UTAWALA WA MAKABURU WALAUMIWA KWA KUANZISHA MAKUNDI NDANI YA VYAMA VYA UKOMBOZI KUFIFISHA HARAKATI IKIWEMO MAUAJI YA DAVID M. SIBEKO
View attachment 2987964
Pan Africanist Congress of Azania (PAC), watu wanaoendesha harakati za Azania (Afrika Kusini) na watu duniani kote walipata hasara kubwa kwa kuuawa kwa kiongozi David Sibeko, mwanachama mwanzilishi wa PAC. Taarifa kwa vyombo vya habari kutoka PAC ilisema:

"PAC inatangaza kwa masikitiko makubwa kifo cha komredi David Maphumzana Sibeko, Mkurugenzi wa Mambo ya Nje na Mjumbe wa Baraza la Rais. Komredi Sibeko, mwenye umri wa miaka 40, aliyekuwa mjumbe mwanzilishi wa PAC aliuawa Dar-es-Salaam. Tanzania, tarehe 12 Juni, 1979.

"Tunahusisha utawala wa kibaguzi wa kizungu uliohusika na mauaji ya komredi David Maphumzana Sibeko. Alikuwa mtu mwenye talanta na uwezo mkubwa. Nani anajua kilele ambacho kingefikiwa kama angekuwa raia huru wa jamii ya kawaida? Muhimu zaidi, katika uchanganuzi wa makusudi wa mauaji ya Komredi Sibeko, ni wazi kwamba walengwa pekee wa kitendo hiki cha kinyama ni mafashisti wa Pretoria na waungaji mkono wao wa kibeberu...."


David Sibeko alizaliwa Sophiatown, Johannesburg, Azania (Afrika Kusini) mnamo Agosti 26, 1938. Alimaliza elimu yake ya sekondari huko Johannesburg baada ya hapo alifanya kazi na DRUM and POST, jarida na gazeti maarufu la Azania, kutoka 1956 hadi 1964 kama mwandishi wa habari.

Alikuwa mjumbe mwanzilishi wa PAC, na mwaka 1963 akawa Mwenyekiti wa Mkoa na mjumbe wa Halmashauri Kuu ya Taifa. Wakati huo pia alishitakiwa kwa makosa mawili chini ya Sheria kandamizi ya Hujuma na kutuhumiwa kupanga njama ya kupindua dola kwa kuwaua wazungu na kulipua mabomu malengo ya serikali.

Mwaka 1969 alikua Mwakilishi Mkuu wa Misheni ya PAC barani Ulaya na Amerika. , akihudumu katika wadhifa huu hadi 1975 alipokuja Marekani kuhudumu kama Mwakilishi wa PAC katika Umoja wa Mataifa. Alikuwa Mwazania wa kwanza kuhutubia Baraza la Usalama katika makao makuu yake mjini New York mnamo Novemba, 1974.

Wapiganaji wa Vita dhidi ya Vietnam walipojifunza zaidi kuhusu mapambano ya uhuru huko Azania (mengi ya hayo kutoka kwa Comrade Sibeko na mkewe Elizabeth) tulikuja kumheshimu mpiganaji huyu hodari kwa watu wake. Kampeni yetu ya kwanza ya kukusanya Fatigues for Freedom Fighters ilipofikia tamati mwaka 1977, tulipata heshima kubwa kuwasilisha uchovu huo kwa Komredi Sibeko kama mwakilishi wa watu wake.

VVAW chama cha maveterani wa uhuru wa Vietnam tuliposikia kuhusu mauaji yake, tulituma telegramu ifuatayo:

HURUMA YETU SANA. DAVID SIBEKO ALIKUWA COMRADE MWANAPINDUZI, RAFIKI, NA HUU MSIBA, TUTAMKOSA, ILA TUTAFANYA YOTE TUNAVYOWEZA KUONA KUWA MAPAMBANO ALIYOSAIDIA KUONGOZA YATASONGA MBELE.
Kwa kujibu PAC ilituma yafuatayo:


24 June 1978

SYND 24 6 78 INTERVIEW WITH DAVID SIBEKO, FOREIGN AFFAIRS SECRETARY OF PAN AFRICANIST CONGRESS


View: https://m.youtube.com/watch?v=mz-uJrJiXww
(23 Jun 1978) The Liberation Committee of the Organization of African Unity (OAU) held a session in the Tanzanian capital of Dar Es Salaam. One of the delegations attending this session was that of The Pan Africanist Congress (PAC) of Azania or South Africa. The PAC - a liberation movement formed to fight apartheid - is banned in South Africa. The movement has recently been experiencing internal troubles caused, in part, by a challenge to the old leadership coming from young militants who left South Africa after the Soweto uprisings in 1976. This is an interview with David Sibeko, Foreign Affairs Secretary Of Pan Africanist Congress of Azania (south africa)
AP Archive
​


15 June 2026
Johannesburg.
Republic of South Africa

Many Tanzanians Returning to TZ from South Africa SA Amid Ongoing Xenophobic Unrest

View: https://m.youtube.com/watch?v=X0uwllq64Rg

Wa - Tanzania Wengi wafunga virago na kurudi, Tanzania kutokea Afrika ya Kusini, kutokana na machafuko ya Xhinophobia yanayoendelea katika baadhi ya maeneo ndani ya Jamhuri ya Africa ya Kusini RSA

Baadhi yao wanaofunga safari wana uhalali wa kisheria za uhamiaji kuishi katika South Afrika wanasema wanakwenda kwa muda mfupi nyumbani Tanzania kupumzika kisha watarudi South Afrika huku wengine wakisema pamoja na ukaazi wao usio wa ki haramu nchini Afrika ya Kusini wanarudi moja kwa moja nyumbani
 
11 June 2026

John Pampallis: A life devoted to education, justice​

Edwin Naidu 11 June 2026
The late John Pampallis, Image provided
Following the death of John Pampallis, one of South Africa’s most respected educationists, on 3 June 2026, Buti Manamela, the country’s minister of higher education and training, led the outpouring of tributes.

“During the darkest days of apartheid, John chose the path of activism through education. He spent years in exile, most notably dedicating eight years to teaching young freedom fighters at the ANC’s Solomon Mahlangu Freedom College (SOMAFCO) in Tanzania. As a historian, he didn’t just document South African history; he helped rewrite its future,” Manamela said in a statement.

Praising John Pampallis’ intellect, integrity, and commitment to social justice and his passion for youth development, Manamela added that he had played a pivotal role in the transition from apartheid to democracy.

Pampallis, who served as a special adviser to former higher education minister, Dr Blade Nzimande, was also instrumental in supporting the transition when the Department of Education becoming two departments, one for basic education and the other for higher education and training, including leading the development of the White Paper on Post-School Education and Training.

Architect of democratic education policy

Returning from exile to South Africa in the early 1990s, Pampallis became one of the key intellectuals shaping the new education system.

He served as the research coordinator and, later, the director of the Education Policy Unit at the University of Natal (now the University of KwaZulu-Natal), contributing significantly to the design of post-apartheid schooling governance. He was a prominent member of the Hunter Commission, which laid the groundwork for the South African Schools Act of 1996.

In 1997, he became the director of the Centre for Education Policy Development (CEPD), where he led major national research programmes on human rights, democracy, rural education and social justice.

His clarity of thought, colleagues say, helped resolve some of the most complex policy challenges of the early 1990s. His work on school governance is widely regarded as foundational.

His publications, including Foundations of the New South Africa, The State, Education and Equity which he co-wrote, and Private Schooling: Problems of Elitism and Democracy in Education, remain touchstones in the field.

A gentle giant of ideas

Tributes from colleagues and comrades paint a portrait of a man who combined intellectual depth with humility and warmth.

Beyond policy and scholarship, Pampallis believed deeply in nurturing the next generation of education scholars. At the CEPD he established the Capacity Building Internship Programme, which trained young researchers in education and social transformation. Many of its alumni now hold senior positions in academia, government and civil society. He also initiated the Solomon Mahlangu Memorial Lecture, honouring the ideals of freedom, equality and education for all.

Phumelele Ntombela-Nzimande recalled that she met the “late Comrade JP” in 1988 after returning from Patrice Lumumba University in Moscow. “I had met him in a political discussion meeting at SOMAFCO, and he was keen on my take on the then Soviet policies of perestroika and glasnost. He was an historian and teacher, whereas I had just got my PhD majoring in history, Russian and philosophy.”

In a tribute, Miriam Saohatse said Pampallis was not only a teacher, but a principled educator, an anti-apartheid activist, and “a quiet servant of the liberation struggle … Through his teaching, he helped students understand their history, identity, and responsibility for a future democratic South Africa.”

Saohatse said those who knew ‘JP’ will remember his calm and dignified manner. “He was collected, accommodating, and respectful. Even in challenging circumstances, he did not need to raise his voice to make his point. His quiet authority, patience, and fairness earned him the respect of students and colleagues alike.”


Educationist Linda Chisholm described John as a wonderful human being, “a real mensch – honest, direct and warm.

“He also had a very clear mind and was able to separate the wood from the trees, and helped one to see with clarity the simple and practical solution to seemingly intractably complex problems. His work around school governance in the early ’90s really exemplified this. He really helped resolve some very knotty issues with his practical, down-to-earth style and analysis of the real issues. His work and contribution around history was huge and deserves a proper assessment and compilation.”

Chisholm added that Pampallis “wasn’t just a colleague, though, with whom one could talk about everything, but a very dear friend”.

John ‘saw’ people
According to Professor Sarah Mosoetsa, Pampallis was one of those rare individuals whose influence extended far beyond the formal positions he occupied, because he believed deeply in the transformative power of education and devoted his life to building a more democratic, equal, and humane society.

Principled and firm in his convictions, Mosoetsa said, he was never afraid to speak truthfully, always doing so with integrity, wisdom, and a profound sense of responsibility.

“Our connection grew even closer after his retirement. We met regularly, often at the same place and the same table, to discuss developments in higher education, research, public policy, and the state of our nation. Those conversations became a cherished part of my life. I valued, not only his wisdom and insight, but also his ability to listen. He had a remarkable gift for helping others navigate complexity without ever imposing his views. He challenged, encouraged, and guided with humility and generosity,” she added.

Mosoetsa said he treated everyone from nurses to car guards with respect, recognising the humanity in everyone he met and treated people, regardless of status or circumstance, with the same respect, dignity, and kindness.

“My visits to him during his illness [pneumonia] were among the most humbling and heart-warming experiences of our connection. Despite his physical challenges, his dignity, grace, and concern for others never diminished.

“Mandla [Radebe] and I visited him as often as we could, and our final visit to his home was on the last day of his life. He was at peace. He smiled warmly, and in that moment, I saw the same gentle strength, kindness and wisdom that had defined him throughout his life. John saw me. John saw people,” she said.

University of Johannesburg professor Mandlakhe Radebe said Pampallis was a decent human being with a good heart and his legacy will live on through the many lives he touched.

Former Nelson Mandela University vice-chancellor Derrick Swartz said he would cherish his memories of working with Pampallis.

“A humble, gentle and generously spirited human being, a friend and comrade with whom I shared many philosophical and intellectual, and human truths. These truths are sadly diminished today in a world marked by the most craven savagery and violation of human dignity and freedoms, but we must fight for an equal, just world like John did throughout his life. Hamba kahle, Comrade John.”

Pampallis was 77 years old. He is survived by his wife Karin, his daughter Irene, his brother, Michael, and his sister, Maria Shiakallis
1781814561814.jpeg
 

Hotuba ya Rais Cyril Ramaphosa kuhusu uhamiaji (SONA)​

1782046585625.jpeg

Jumapili, 7 Juni 2026
Ndugu Waafrika Kusini,
ningependa kuwahutubia jioni hii kuhusu jambo linalowahusu Waafrika Kusini wengi.

Katika miezi ya hivi karibuni, Waafrika Kusini kutoka kila tabaka la maisha wameibua wasiwasi kuhusu uhamiaji na uhamiaji haramu.

Wasiwasi huu unaonyeshwa katika jamii zetu, sehemu zetu za kazi, shule zetu, kliniki zetu na katika majukwaa ya mitandao ya kijamii.

Waafrika Kusini wengi wanauliza maswali magumu lakini yenye uhalali.

Wanauliza kama mipaka yetu iko salama.

Wana wasiwasi kuhusu kazi.

Waafrika Kusini wanaibua mambo haya kwa sababu wana wasiwasi kuhusu shinikizo kwenye huduma za umma.

Wana wasiwasi kuhusu ulinzi, usalama na utawala wa sheria.

Masuala haya ni halisi. Yanastahili kusikilizwa. Yanastahili kushughulikiwa.

Waafrika Kusini wanauliza kama serikali inachukua hatua stahiki zinazohitajika kushughulikia changamoto hizi.

Usiku wa leo, nataka kushughulikia masuala haya. Nataka kuelezea kile ambacho serikali inafanya ili kuyashughulikia. Na nataka kuelezea kanuni ambazo lazima zituongoze tunapokabiliana na changamoto hii pamoja.

Lazima tuwe wakweli kuhusu muktadha ambapo wasiwasi huu umetokea.

Afrika Kusini inakabiliwa na viwango vya juu vya ukosefu wa ajira, hasa miongoni mwa vijana.

Familia nyingi sana zinajitahidi kupata riziki.

Jamii nyingi sana zinakabiliwa na umaskini na upatikanaji duni wa fursa.

Katika hali kama hizo, kukatishwa tamaa kunaweza kuelekezwa kwa urahisi kwa wale wanaoonekana kuwa washindani wa kazi na rasilimali zetu .

Hata hivyo, ni lazima tutambue kwamba uhamiaji haramu sio chanzo kikuu cha changamoto zetu zote za kiuchumi.

Jibu lazima liwe ukuaji wa uchumi wa kasi zaidi, uwekezaji mkubwa, upanuzi wa viwanda, maendeleo ya miundombinu na uundaji wa mamilioni ya ajira mpya.

Tunajua kwamba uhamiaji ni suala la kimataifa. Linaathiri nchi zote duniani.

Nchi yetu - kama nyingine nyingi katika historia - ni matokeo ya uhamiaji.

Ndiyo sababu ya utofauti wetu na huchangia katika uchangamfu wetu.

Kama demokrasia, tumewakaribisha wageni nchini mwetu.

Sambamba na majukumu yetu ya kimataifa na maadili yetu ya kikatiba, tunawakubali watu kutoka nchi zingine wanaohitaji ulinzi kutokana na vita, migogoro, ubaguzi na ukatili.

Kama kila nchi nyingine duniani, tuna sheria zinazoamua ni nani anayeweza kuja nchini mwetu, nini anaweza kufanya hapa na muda gani anaweza kukaa.

Kanuni ya msingi, ambayo sote tunakubaliana, ni kwamba kila mtu ndani ya mipaka ya Afrika Kusini anapaswa kuwa hapa kisheria.

Kila mtu anayefanya kazi katika nchi yetu lazima aruhusiwe kisheria kufanya kazi.

Kila mtu anayeendesha biashara hapa lazima aruhusiwe kisheria kuendesha biashara.

Changamoto tuliyonayo ni kwamba baadhi ya watu wamehamia nchini mwetu kinyume cha utaratibu na wako hapa kinyume cha sheria.

Afrika Kusini ina haki ya kutekeleza sera na hatua zinazozuia uhamiaji usio wa kawaida.

Afrika Kusini imejitolea kulinda, kutetea na kuendeleza haki za binadamu za watu wote nchini mwetu, iwe ni raia au raia wa kigeni.

Tumejitolea kuheshimu majukumu yetu ya kimataifa.

Jukumu la kutekeleza sheria za uhamiaji liko mikononi mwa serikali na vyombo vya serikali pekee.

Kumekuwa na udhaifu katika jinsi uhamiaji unavyosimamiwa.

Kumekuwa na udhaifu katika utekelezaji mkali na uliolenga.

Kumekuwa na matukio ya ufisadi.

Kumekuwa na mapengo katika mifumo yetu ambayo yamepunguza imani ya umma.

Waafrika Kusini wana haki ya kutarajia mema zaidi.

Tunakubali jukumu hilo na tunachukua hatua madhubuti kurekebisha mapungufu haya.

Waafrika Kusini wana haki ya kutarajia taifa lenye ufanisi, utaalamu na uwezo wa kutekeleza sheria zake.

Serikali itachukua hatua ipasavyo kushughulikia matarajio ya watu wetu katika kukabiliana na changamoto ya ukiukwaji wa sheria zetu za uhamiaji.

Lazima nieleze wazi kwamba maafisa wa serikali walioidhinishwa pekee ndio wanaweza kuchukua hatua dhidi ya ukiukwaji wa sheria, ikiwa ni pamoja na ukiukwaji wa sheria zetu za uhamiaji.

Hakuna mtu mwingine mtaani anayeruhusiwa, kwa mfano, kumkabili mtu mtaani kudai uthibitisho wa uraia.

Tunajua kwamba Waafrika Kusini hawana chuki dhidi ya wageni kwani hakuna nafasi ya chuki dhidi ya wageni, ubaguzi wa rangi, ubaguzi wa kijinsia, chuki dhidi ya watu wa Afrika au aina nyingine yoyote ya kutovumiliana nchini Afrika Kusini.

Kama raia na kama jamii, hatupaswi kujaribiwa kujiunga na wale wanaotaka tuwageukie watu ambao hawakuzaliwa Afrika Kusini na ambao wako miongoni mwetu.

Tutaruhusu na hatupaswi kuruhusu vikundi kutumia wasiwasi halali wa Waafrika Kusini kuivuruga nchi yetu kwa kuchochea uvunjaji wa sheria na vurugu.

Tutachukua hatua dhidi ya vikosi vinavyotumia vibaya wasiwasi wa watu wetu kuhusu uhamiaji haramu ili kuendeleza ajenda zao za kisiasa, kibinafsi au za jinai.

Hatutadanganywa au kushawishiwa na kampeni za mitandao ya kijamii zinazoeneza taarifa potofu, habari bandia na uongo kuhusu raia wa kigeni.

Lazima tuwe na wasiwasi kwamba hisia za chuki dhidi ya wageni wakati mwingine huambatana na matusi ya kikabila na ukabila, matusi au mashambulizi yanayolenga Waafrika Kusini wengine.

Tunatarajia raia wa kigeni kuheshimu sheria zetu. Kwa hivyo tunahitaji kuziheshimu sisi wenyewe.

Karibu Waafrika Kusini wote wanatambua kwamba uhamiaji haramu ni changamoto kubwa.

Uhamiaji haramu, ikiwa hautadhibitiwa, unahatarisha usalama, utulivu na maendeleo ya kiuchumi ya Afrika Kusini.

Tunajua kwamba uhamiaji haramu huathiri utoaji wa huduma na huweka mzigo zaidi kwa huduma muhimu za kijamii 7kama vile huduma za afya na elimu.

Njia za uhamiaji haramu zinazidi kuingiliana na uhalifu uliopangwa.

Makundi ya uhalifu yanayohusika katika usafirishaji haramu wa binadamu, ulaghai, uchimbaji madini haramu, dawa za kulevya na utakatishaji fedha mara nyingi hutumia uhamiaji usio na nyaraka kwa ajili ya kuajiri na kuficha bidhaa.

Tunajua kwamba uhamiaji haramu hudhoofisha juhudi zetu za kuunda kazi nzuri kwa watu wetu.

Kuna biashara katika nchi yetu zinazoajiri wahamiaji wasio na vibali kwa sababu hadhi yao ya kisheria ina maana kwamba hawawezi kutetea haki zao.

Baadhi ya waajiri huajiri wahamiaji wasio na vibali kwa sababu wanawalipa mishahara ambayo iko chini sana ya mshahara wa chini na kuwafanya wafanye kazi kwa saa nyingi zaidi bila fidia inayostahili.

Tumegundua maeneo kadhaa ya kazi ambapo wahamiaji wasio na vibali hulazimishwa kufanya kazi chini ya hali mbaya sana.

Waajiri wanaoajiri wafanyakazi wasio na hati miliki kimakusudi na kutumia vibaya udhaifu wao wanavunja sheria.

Zinadhoofisha viwango vya kazi. Zinadhoofisha ushindani wa haki.

Na zinadhoofisha fursa kwa Waafrika Kusini.

Mwenendo kama huo utasababisha adhabu kali zaidi na utekelezaji mkali zaidi.

Jamii nyingi zimeonyesha hasira kuhusu idadi ya raia wa kigeni wanaoendesha maduka ya spaza, maduka ya biashara na maduka mengine yasiyo rasmi.

Wanasema kwamba makampuni ya kigeni yanawanyima Waafrika Kusini fursa ya kufanya kazi katika masoko haya katika jamii zao.

Masuala haya hayapaswi kupuuzwa.

Waafrika Kusini wengi wanahisi kutengwa na fursa ndani ya jamii zao.

Serikali ina jukumu la kuunga mkono biashara za ndani, kukuza ushindani wa haki na kuunda mazingira ambayo Waafrika Kusini wanaweza kushiriki kwa maana katika uchumi.

Kama nchi, kama jamii na kama bara, tunahitaji kufanya kazi pamoja - kwa mujibu wa Katiba yetu, sheria zetu na majukumu yetu ya kimataifa - ili kukabiliana na uhamiaji haramu.

Lazima tufanye hivyo bila kutumia vurugu, vitisho, unyanyasaji au chuki dhidi ya wageni.

Kufuatia matangazo yaliyotolewa katika Hotuba ya Hali ya Taifa mwezi Februari, serikali inachukua hatua zaidi za kukabiliana na uhamiaji haramu.

Wiki iliyopita, Baraza la Mawaziri lilipitisha Mbinu Kamili ya Usimamizi wa Uhamiaji.

Mbinu hii imeidhinishwa na Baraza la Uratibu la Rais, ambalo linajumuisha Mawaziri Wakuu wa majimbo na Wajumbe wa Baraza la Wawakilishi , wawakilishi wa serikali za mitaa MCAsna wawakilishi wa Baraza la Kitaifa la Viongozi wa Jadi na Khoi-San.

Jioni hii, ningependa kushiriki nanyi hatua muhimu tunazochukua.

Kama Serikali lengo letu liko wazi.

Tunataka Afrika Kusini ambapo kila mtu anayeingia nchini anafanya hivyo kisheria.

Afrika Kusini ambapo sheria za uhamiaji zinaheshimiwa na kutekelezwa.

Afrika Kusini ambapo biashara zinashindana kwa haki.

Afrika Kusini ambapo jamii huhisi salama na salama.

Na Afrika Kusini ambayo inabaki kuwa mwaminifu kwa maadili yake ya kikatiba na kujitolea kwake kwa utu wa binadamu.

Tunakusudia kufikia lengo hili kwa kutekeleza hatua zifuatazo, miongoni mwa zingine:

Kwanza, tunaendelea na tutaendelea kukabiliana na ukiukwaji wa sheria zetu za uhamiaji, kazi na sheria zingine.

Pili, tutaendelea kuzuia watu kuingia nchini kinyume cha taratibu na kinyume cha sheria.

Tatu, tuko na tutaendelea kukomesha ufisadi katika mfumo wetu wa uhamiaji. Nne, tutaimarisha sheria na sera zetu za uhamiaji.

Hatimaye, tutaendelea kushirikisha nchi zingine, ikiwa ni pamoja na nchi dada zetu katika bara la Afrika, ili kupata mwitikio mpana zaidi kwa changamoto za uhamiaji katika eneo letu na barani.

Sehemu ya kwanza ya majibu yetu ni msako mkali dhidi ya ukiukwaji wa sheria zilizopo za uhamiaji, kazi na sheria zingine.

Idara ya Mambo ya Ndani, Mamlaka ya Usimamizi wa Mipaka BMA, Huduma ya Polisi ya Afrika Kusini SAPS na vyombo vingine vya kutekeleza sheria vimeimarisha na vitaimarisha mchakato wa kutambua na kuwafukuza raia wa kigeni wasio na vibali wanaoishi kinyume cha sheria nchini Afrika Kusini.

Katika mwaka uliopita pekee, Mamlaka ya Usimamizi wa Mipaka BMA ilifanikiwa kuwazuia na kuwazuia zaidi ya watu 450,000 waliokuwa wakijaribu kuingia Afrika Kusini kinyume cha sheria.

Tutaanzisha mahakama maalum kushughulikia uhamiaji ili kusaidia haraka kufukuzwa kwa wahamiaji wasio na vibali.

Huduma ya Polisi ya Afrika Kusini SAPS, Mambo ya Ndani na Idara ya Ajira na Kazi zinaongeza ukaguzi unaolenga makampuni yanayoajiri raia wa kigeni wasio na vibali.

Kama sehemu ya kujenga upya uwezo wa kutekeleza sheria za kazi, Idara ya Ajira na Kazi imezindua kuajiri kwa awamu kwa wakaguzi 10,000 kwa mwaka huu wa fedha.

Tutaongeza adhabu, ikiwa ni pamoja na kifungo, kwa waajiri wanaokiuka Sheria ya Uhamiaji.

Hatuwezi kuwa na hali ambapo waajiri ambao, baada ya kushtakiwa na kupatikana na hatia ya kukiuka sheria zetu, hulipa faini tu na kuendelea kuajiri raia wa kigeni wasio na vibali ambao wanawanyonya.

Ili kushughulikia ukiukwaji wa sheria za uhamiaji na kazi katika sekta ya uchukuzi, tunatekeleza mpango ambao umetengenezwa na sekta ya usafirishaji na mizigo na mashirika ya kazi.

Sehemu ya pili ya mwitikio wetu ni kulinda mipaka yetu.

Kila taifa huru lina jukumu la kujua ni nani anayeingia katika eneo lake, kwa nini wanaingia na ni kwa muda gani wanaruhusiwa kukaa.

Mipaka salama si ishara ya uadui dhidi ya nchi zingine.

Ni sharti la msingi la taifa huru na linaloongozwa vizuri. Kwa hivyo, tunachukua hatua zaidi kulinda mipaka yetu.

Kwa hivyo tutaendelea kuwekeza katika teknolojia ya kisasa, miundombinu na wafanyakazi ili kuhakikisha kwamba mipaka yetu iko salama huku ikiwezesha biashara halali, usafiri na shughuli za kiuchumi.

Tutafanya uhamishaji wa hatua kwa hatua wa vituo vya kupokea wakimbizi hadi vituo vya mpakani, kuanzia na kituo cha Tshwane mwaka huu.

Nchi nyingine nyingi zina vituo vya kupokea wakimbizi karibu na mahali ambapo wakimbizi huingia nchini wakitafuta hifadhi au uhamiaji .

Kuhamishwa kwa vituo vya mapokezi ya wakimbizi karibu na mipaka yetu kunakusudiwa kuhakikisha kwamba maombi ya hifadhi yanashughulikiwa kwa ufanisi zaidi, kwa usalama zaidi na kwa haki zaidi.

Hii itawezesha serikali kubaini mahitaji ya ulinzi wakati wa kuingia ili kuhakikisha kwamba wale wanaohitaji ulinzi kwa dhati wanapata msaada haraka iwezekanavyo.

Sehemu ya tatu ya mwitikio wetu itakuwa kuendelea kuimarisha mfumo wetu wa uhamiaji kwa kukomesha ufisadi na kutumia teknolojia ya kisasa.

Tunaendelea na msako dhidi ya ufisadi na ukosefu wa ufanisi katika Idara ya Mambo ya Ndani.

Lazima tutambue kwamba uhamiaji haramu mara nyingi husababishwa na ufisadi.

Maafisa wanaouza hati, wanaowezesha kuingia kinyume cha sheria au wanaotumia vibaya ofisi za umma kwa faida yao binafsi wanasaliti imani ya watu wa Afrika Kusini.

Tutafuatilia kesi hizi bila kuchoka.

Wale waliohusika wanakabiliwa na kufukuzwa kazi, kushtakiwa kwa jinai na matokeo kamili ya sheria.

Tunaanzisha Daftari la Idadi ya Watu Wenye Akili IPR ambalo lina data ya kibiometriki kwa kila mtu nchini, na kuweka msingi wa Kitambulisho cha Kidijitali.

Wakati huo huo, tutasitisha hatua kwa hatua vitabu vya vitambulisho vya kijani Green ID Books, ambavyo vimewezesha wizi wa vitambulisho na wahamiaji wasio na hati miliki na makundi ya wahalifu.

Idara ya Mambo ya Ndani itaweka tarehe ambayo baada ya hapo vitabu vya vitambulisho vya kijani havitatambuliwa.

Tutakomesha matumizi mabaya ya Nambari ya Usajili wa Trafiki TRN, ambayo raia wa kigeni wanahitaji kusajili au kununua magari, lakini ambayo inatumika kama aina ya utambulisho.

Idara ya Uchukuzi itatoa kanuni mpya ili kuendana na sheria za utambulisho wa nchi yetu ndani ya miezi 3 ijayo.

Sehemu ya nne ya mwitikio wetu ni kuziba mapengo katika sheria na sera zetu.

Sheria zinazosimamia uhamiaji nchini Afrika Kusini zimegawanyika na mara nyingi zinapingana. Zinaruhusu mianya ya kisheria inayotumiwa vibaya na wahamiaji wasio na vibali.

Tunashughulikia mianya hii.

Serikali imekamilisha Sera ya Kitaifa ya Uhamiaji wa Wafanyakazi NLIP, ambayo inapendekeza mgawo wa juu zaidi kwa ajira za raia wa kigeni waliosajiliwa, na inashughulikia mashtaka ya waajiri wanaoajiri wafanyakazi wasio na hati miliki.

Muswada wa Marekebisho ya Huduma za Ajira umeidhinishwa na Baraza la Mawaziri kwa ajili ya kuwasilishwa Bungeni. Hii inampa Waziri mamlaka ya kuweka mgao kuhusu ajira ya raia wa kigeni katika sekta yoyote ya kiuchumi au kategoria ya kazi.

Idara ya Maendeleo ya Biashara Ndogo, ikishirikiana na Chama cha Serikali za Mitaa za Afrika Kusini SALGA, itakamilisha mchakato wa kuhakikisha biashara ndogo na zisizo rasmi zimesajiliwa ipasavyo. Pia itatoa usaidizi kwa biashara zisizo rasmi za Afrika Kusini kupitia Mfuko wa Spaza Shop.

Sehemu ya mwisho ya mwitikio wetu ni kufanya kazi na nchi zingine katika eneo letu na kote barani ili kushughulikia changamoto pana ya uhamiaji.

Tunahitaji kushughulikia mambo yanayosababisha uhamiaji katika bara letu na kwingineko.

Afrika Kusini haiwezi kushughulikia changamoto za uhamiaji pekee.

Uhamiaji ni jambo mtambuka la bara na la kimataifa.

Mustakabali wa Afrika Kusini hauwezi kutenganishwa na mustakabali wa bara la Afrika.

Shinikizo la uhamiaji haliwezi kushughulikiwa kupitia hatua za utekelezaji pekee.

Zinahitaji amani pale ambapo kuna migogoro, ukuaji wa uchumi pale ambapo kuna kudorora na fursa pale ambapo kuna umaskini.

Kama Afrika Kusini, tutaendelea kufanya kazi na nchi dada zetu kujenga Afrika ambayo watu huhama kwa hiari yao na si kwa kukata tamaa.

Kupitia SADC, Umoja wa Afrika AU na katika uhusiano wetu wa pande mbili na nchi zingine, tutatafuta suluhisho endelevu kwa changamoto hizi.

Kama sehemu ya juhudi hizi, nitawatuma wajumbe mabalozi katika nchi kadhaa dada za Kiafrika kuelezea hatua tunazotangaza jioni hii.

Baraza la Mawaziri litaendelea kushughulika na jambo hili na litapitia mara kwa mara maendeleo katika utekelezaji wa hatua hizi.

Kamati ya Mawaziri wa Uhamiaji itaratibu mwitikio wa serikali katika idara na nyanja zote za serikali.

Miundo ya NATJOINTS na NATJOINTS za Mikoa imeelekezwa kuimarisha uratibu miongoni mwa vyombo vya kutekeleza sheria, ujasusi na usalama ili kuhakikisha utekelezaji mzuri.

Tunapojitahidi kushughulikia tatizo la uhamiaji haramu, tumeazimia kwamba hatutaruhusu mtu yeyote kutumia tatizo hili kuivuruga nchi yetu.

Vyombo vyetu ya utekelezaji wa sheria na huduma za usalama - yakifanya kazi na vyombo vingine vya serikali na wadau muhimu - wako tayari kuchukua hatua kulinda usalama wa umma, kudumisha sheria na utulivu, na kulinda miundombinu muhimu.

Mabadiliko ambayo tumeyaanzisha hivi karibuni katika sheria na kanuni zetu za uhamiaji yataturuhusu kuvutia watalii, vipaji vya kimataifa vyenye ujuzi wa hali ya juu na uwekezaji kupitia njia halali.
Pia ni lazima tukumbuke kwamba watu wetu wengi husafiri kwenda nchi zingine kusoma, kufanya kazi na kupata uzoefu.

Wengi hurudi nyumbani wakiwa na ujuzi na utaalamu muhimu, wakiwa na mtazamo mpana wa ulimwengu, na katika nafasi nzuri ya kuboresha maisha yao na yale ya familia zao.

Uhamiaji ni utamaduni wa ulimwengu na ni lazima tuwe tayari kuukumbatia.

Afrika Kusini ni nchi bora kwa uhamiaji. Na tunaweza kuwa bora zaidi.

Lakini hiyo ina maana kwamba sheria zetu zinahitaji kuimarishwa na kutekelezwa kwa ufanisi zaidi.

Inamaanisha kwamba ni lazima tukomeshe uhamiaji haramu na kukabiliana na changamoto za kijamii, kiuchumi na kiusalama ambazo zinachangia.

Hatupaswi kujiruhusu kugeuka dhidi ya raia wa kigeni au dhidi ya kila mmoja wetu.

Sote lazima tuheshimu Katiba, tutetee haki za msingi za binadamu za watu wote na tutetee sheria za nchi kila mara.

Tunakataa wazo kwamba ni lazima tuvumilie uhamiaji haramu.

Tunaweza kulinda mipaka yetu huku tukilinda utu wa binadamu.

Tunaweza kutekeleza sheria zetu huku tukidumisha Katiba yetu.

Tunaweza kulinda jamii zetu huku tukihifadhi maadili ya Ubuntu yanayotutambulisha kama watu.

Kama changamoto nyingi ambazo tumekabiliana nazo hapo awali, tunaweza kushinda tatizo hili la uhamiaji haramu.

Afrika Kusini imeshinda changamoto kubwa zaidi kuliko hii.

Tumeshinda mgawanyiko. Tumeshinda migogoro. Tumeshinda dhuluma.

Tutashinda changamoto hii pia.

Tufanye hivyo si kwa hofu, hasira, chuki au vurugu, bali kwa umoja, azimio na heshima kwa utawala wa sheria.

Tujenge Afrika Kusini ambayo ni salama, halali, yenye huruma na yenye mafanikio.

Afrika Kusini ambapo tunapanua fursa, kulinda heshima utu wa watu na kutimiza ahadi ya demokrasia kwa wote.

Asanteni sana.

18 June 2026
Kwa Nini serikali ya chama cha ANC Kimebadilisha Msimamo Ghafla Kuhusu Uhamiaji Haramu

View: https://m.youtube.com/watch?v=x8JmT0JjWFQ
44,440 views 17 Juni 2026

Baada ya miaka 30 ya kupuuza kwa kiasi kikubwa hali ya uhamiaji haramu wa wageni, serikali ya ANC imetangaza ghafla msako mpya.

Maswali makuu ni Kwa nini sasa? Ni nini kimebadilika? Na je, inaweza kufanyiwa kazi kweli?

Katika Sasisho (updates) hili la Kila Wiki, tunachunguza mambo ya kisiasa, kiuchumi na kijamii yaliyo nyuma ya mabadiliko makubwa ya sera ya uhamiaji ya ANC na kuuliza kama hii ni jaribio la kweli la kutekeleza sheria au ni jibu la kisiasa tu katika mwaka wa uchaguzi tu kwa shinikizo linaloongezeka la umma.

Tunajadili:
• Mpango mpya wa uhamiaji wa ANC wenye vipengele vitano
• Kwa nini uhamiaji haramu umekuwa suala kubwa la kisiasa
• Mguso wa matokeo uchaguzi wa 2024 katika kubadilisha mkakati wa ANC
• Ushawishi unaoongezeka wa vuguvugu la wanaharakati unaozingazia suala la uhamiaji
• Jinsi uhamiaji unavyoathiri shule, huduma za afya na huduma za kijamii za umma
• Tishio la kisiasa linalotoka na uwepo wa vyama kama MK na vyama vingine
• Ikiwa kufukuzwa kwa watu kwa kiasi kikubwa ni kweli
• Utekelezaji ulinzi mkali wa mipaka unaweza kumaanisha nini kwa Afrika Kusini?

Je, mabadiliko haya ya sera yatabadilisha chochote, au yatakuwa ni kidogo sana, au yamekuja kwa kuchelewa sana?

Mada Kuu zilizopo ktk video:


  • 00:00 Kwa nini ANC ilibadilisha mkondo ghafla
  • 00:50 Msimamo mpya wa uhamiaji wa Ramaphosa
  • 01:10 Mpango wa uhamiaji wa ANC wenye vipengele vitano
  • 02:13 Kwa nini ANC inatenda sasa?
  • 03:18 Siasa za mapambano ya ANC dhidi ya utawala
  • 05:05 Mjadala wa mipaka iliyo wazi
  • 06:25 Simu ya kuamkia uchaguzi wa 2024
  • 07:08 Sheria ya BELA na mjadala wa udahili shuleni
  • 08:04 Kushindwa kwa mipaka na utekelezaji wa sheria
  • 09:19 Kwa nini ANC inaogopa kupoteza madaraka
  • 10:43 Maoni ya umma kuhusu uhamiaji
  • 10:56 Machi na Machi na mandhari ya kisiasa
  • 11:51 Siasa za Chama na uhamiaji za MK
  • 12:42 Je, ANC itarejesha kura zilizopotea?
  • 13:58 Je, utekelezaji mkali wa uhamiaji unaweza kusaidia SA?
  • 15:10 Kufukuzwa, kazi na athari za kiuchumi
  • 16:23 Kwa nini kuondolewa kwa watu wengi kunaweza kuwa haiwezekani
  • 17:27 Nini kitatokea baadaye?



Source : State of The Nation
 
22 June 2026
Dar es Salaam, Tanzania

Namibia President , H.E. Dr. Netumbo Nandi-Ndaitwah, Visits Her Former Neighbours in Magomeni, Tanzania

View: https://m.youtube.com/watch?v=FNo9Mx5k0xc
The President of the Republic of Namibia, H.E. Dr. Netumbo Nandi-Ndaitwah, visited Magomeni in Dar es Salaam, including the house where she once lived during Namibia’s liberation struggle under the auspices of SWAPO.
1782310962130.jpeg

Namibia President , H.E. Dr. Netumbo Nandi-Ndaitwah, Visits Her Former Neighbours in Magomeni, Tanzania

The visit was marked by a sense of nostalgia and served as a powerful reminder of the historic solidarity between Tanzania and Namibia.

President Nandi-Ndaitwah was warmly welcomed by her former neighbours, including Mama Salehe and Mama Salama, who had known her during her years in the area as a representative of Namibia’s liberation movement.

46727.jpg


Speaking to them President Nandi-Ndaitwah expressed her heartfelt gratitude to the Government and people of Tanzania for their invaluable support during Namibia’s struggle for independence.

46726.jpg


She emphasized that the shared history between the two nations has laid the foundation for a strong and enduring friendship.

“Magomeni is an important part of my life and the history of my country. Tanzania provided us with shelter, love, and the opportunity to fight for our freedom. This is a testament to true friendship and African solidarity,” she said.

Following the meeting, President Nandi-Ndaitwah toured the house where she once lived, reflecting on the years of struggle and sacrifice that shaped Namibia’s path to independence. Her former neighbours also shared memories of that period and expressed their joy at reuniting with her, this time as the President of the Republic of Namibia.

The visit highlighted the deep historical ties between Tanzania and Namibia, forged during the liberation struggles of Southern Africa and strengthened over decades of friendship, cooperation, and mutual respect.
 
18 June 2026
Kwa Nini serikali ya chama cha ANC Kimebadilisha Msimamo Ghafla Kuhusu Uhamiaji Haramu

View: https://m.youtube.com/watch?v=x8JmT0JjWFQ
44,440 views 17 Juni 2026

Baada ya miaka 30 ya kupuuza kwa kiasi kikubwa hali ya uhamiaji haramu wa wageni, serikali ya ANC imetangaza ghafla msako mpya.

Maswali makuu ni Kwa nini sasa? Ni nini kimebadilika? Na je, inaweza kufanyiwa kazi kweli?

Katika Sasisho (updates) hili la Kila Wiki, tunachunguza mambo ya kisiasa, kiuchumi na kijamii yaliyo nyuma ya mabadiliko makubwa ya sera ya uhamiaji ya ANC na kuuliza kama hii ni jaribio la kweli la kutekeleza sheria au ni jibu la kisiasa tu katika mwaka wa uchaguzi tu kwa shinikizo linaloongezeka la umma.

Tunajadili:
• Mpango mpya wa uhamiaji wa ANC wenye vipengele vitano
• Kwa nini uhamiaji haramu umekuwa suala kubwa la kisiasa
• Mguso wa matokeo uchaguzi wa 2024 katika kubadilisha mkakati wa ANC
• Ushawishi unaoongezeka wa vuguvugu la wanaharakati unaozingazia suala la uhamiaji
• Jinsi uhamiaji unavyoathiri shule, huduma za afya na huduma za kijamii za umma
• Tishio la kisiasa linalotoka na uwepo wa vyama kama MK na vyama vingine
• Ikiwa kufukuzwa kwa watu kwa kiasi kikubwa ni kweli
• Utekelezaji ulinzi mkali wa mipaka unaweza kumaanisha nini kwa Afrika Kusini?

Je, mabadiliko haya ya sera yatabadilisha chochote, au yatakuwa ni kidogo sana, au yamekuja kwa kuchelewa sana?

Mada Kuu zilizopo ktk video:


  • 00:00 Kwa nini ANC ilibadilisha mkondo ghafla
  • 00:50 Msimamo mpya wa uhamiaji wa Ramaphosa
  • 01:10 Mpango wa uhamiaji wa ANC wenye vipengele vitano
  • 02:13 Kwa nini ANC inatenda sasa?
  • 03:18 Siasa za mapambano ya ANC dhidi ya utawala
  • 05:05 Mjadala wa mipaka iliyo wazi
  • 06:25 Simu ya kuamkia uchaguzi wa 2024
  • 07:08 Sheria ya BELA na mjadala wa udahili shuleni
  • 08:04 Kushindwa kwa mipaka na utekelezaji wa sheria
  • 09:19 Kwa nini ANC inaogopa kupoteza madaraka
  • 10:43 Maoni ya umma kuhusu uhamiaji
  • 10:56 Machi na Machi na mandhari ya kisiasa
  • 11:51 Siasa za Chama na uhamiaji za MK
  • 12:42 Je, ANC itarejesha kura zilizopotea?
  • 13:58 Je, utekelezaji mkali wa uhamiaji unaweza kusaidia SA?
  • 15:10 Kufukuzwa, kazi na athari za kiuchumi
  • 16:23 Kwa nini kuondolewa kwa watu wengi kunaweza kuwa haiwezekani
  • 17:27 Nini kitatokea baadaye?



Source : State of The Nation


26 June 2026
Johannesburg, South Africa

Vatsonga Machangani waandamana kupinga chuki dhidi ya wageni​


View: https://m.youtube.com/watch?v=D66cIFX-OVs

Waafrika Kusini wanaozungumza Kitsonga wanasema wananyanyaswa wakati wa maandamano kuhusu uhamiaji​

26 Juni 2026 | Na Kimberly MutandiroMuhtasari | JohannesburgShiriki


Mamia ya Vatsonga Machangani waliandamana mjini Johannesburg siku ya Ijumaa. Picha: Kimberly Mutandiro

  • Watu wa Vatsonga Machangani waliandamana katika mitaa ya Johannesburg hadi Tume ya Haki za Kibinadamu huko Parktown.
  • Maandamano hayo yalikuwa ya kupinga unyanyasaji na unyanyasaji wa Waafrika Kusini wanaozungumza Kitsonga waliopitia maandamano ya hivi karibuni dhidi ya wahamiaji.
  • "Udhalimu huu unatokana na kutotambuliwa, ujinga, na umakini kinyume cha sheria, ambao katika baadhi ya matukio umefikia kiwango cha vifo," ulisema mkataba huo.
Siku ya Ijumaa, mamia ya Watsonga Machangani kutoka kote Afrika Kusini waliandamana kutoka Beyers Naude hadi Tume ya Haki za Binadamu (SAHRC) huko Parktown, Johannesburg. Walikuwa wakidai kukomeshwa kwa ukiukwaji wa haki za binadamu unaowakabili watu wao wakati wa maandamano ya hivi karibuni na huku hisia za kupinga wahamiaji zikichochewa na Machi na Machi.

Wakiwa wameandaliwa na Chama cha Vatsonga Machangani cha Afrika Kusini, waandamanaji wengi walikuwa watu wenye asili ya Bushbuckridge na Dzanini, Limpopo.

Waandamanaji walisema Vatsonga Machangani wanashambuliwa na kushtakiwa kwa kutokuwa na vibali. Waandamanaji tuliozungumza nao walisema sasa wanaogopa kuzungumza lugha yao hadharani. Baadhi walisema wamelazimishwa mara nyingi kutoa hati za kuthibitisha utambulisho wao wa Afrika Kusini wakati wa maandamano.

"Tumechoka kusikia msemo 'Mashangani Abahambe' katika jamii yetu. Mimi ni raia wa Afrika Kusini, lakini natendewa kama mgeni katika nchi yangu," alisema Tinyiko Cossa, kutoka makazi yasiyo rasmi ya Elandsfontein. Alisema anapovaa mavazi yake ya kitamaduni, vikundi vinavyopinga wahamiaji humwita mgeni.



Flora Nancy Rikhotso, Wema Mabunda na Kensani Khoza wakiwa kwenye maandamano jijini Johannesburg siku ya Ijumaa.

Hati iliyowasilishwa kwa SAHRC ilionyesha wasiwasi kuhusu mgogoro unaoongezeka ambapo Vatsonga Machangani wanabaguliwa, kunyanyaswa, vurugu, na vitisho kutokana na lugha yao, utambulisho na usemi wa kitamaduni.

"Udhalimu huu unatokana na kutotambuliwa, ujinga, na umakini kinyume cha sheria, ambao katika baadhi ya matukio umefikia kiwango cha vifo," ulisema mkataba huo.

Hati hiyo ilirejelea mauaji ya Nhlamulo Sambo mwenye umri wa miaka 19, mwenye asili ya Limpopo, huko Mossel Bay, Western Cape, wakati wa maandamano mwezi Mei.

Madai hayo yalijumuisha kulaani hadharani kulengwa kwa raia wa Afrika Kusini kwa msingi wa lugha, kabila, au utambulisho wa kitamaduni na kutambuliwa kwa viongozi wa kitamaduni wa Vatsonga Machangani. Waandamanaji pia walitaka wahalifu wapewe hukumu kali.



Nhlamulo Makhubela na Leonard Ngobeni walijiunga na maandamano hayo wakitaka kukomeshwa kwa unyanyasaji wa Waafrika Kusini wanaozungumza Kitsonga.

Angalizo muhimu, Ikumbukwe kuwa WaTsonga mbali ya kuwepo nchini South Africa pia wanapatika katika nchi za Mozambique na Zimbabwe baada ya wakoloni kuunda nchi mpya kule Berlin 1884 na kukuta baadhi ya makabila yanajikuta yapo pande zote za nchi jirani zinazopakana. Mfano Afrika ya Mashariki waJaluo wanapatikana Kenya, Uganda na Tanzania

Mratibu wa Kitaifa wa Jumuiya ya Wananchi ya Vatsonga Machangani Wandile Malileke alisema, " Tume ina jukumu la kuelimisha makabila mengine juu ya uwepo wa watu wa Vatsonga Machangani ili kuepuka ukiukwaji zaidi."

Alisema ni kinyume cha sheria kwa watu wa kawaida kuzunguka-zunguka wakiomba hati.

Nhlamulo Makhubela, kutoka Harakati ya Bantu, alisema mashambulizi dhidi ya wahamiaji hayana msingi. Alitoa wito kwa vikundi vya ulinzi kuacha kujichukulia sheria mkononi.

"Watu wanapigwa, maandamano ya kupinga wahamiaji yanaelekea upande mbaya, na maisha yanapotea. Hili linapaswa kusimama," Makhubela alisema.

SAHRC ilipewa siku 15 kujibu memo hiyo.

Wawakilishi wa tume waliahidi kushughulikia wasiwasi wa mandamanaji

Vatsonga Machangani march against xenophobia​

Tsonga-speaking South Africans say they are being harassed during protests over immigration​

26 June 2026 | By Kimberly MutandiroBrief | Johannesburg


Hundreds of Vatsonga Machangani marched in Johannesburg on Friday. Photos: Kimberly Mutandiro

  • People of the Vatsonga Machangani marched through the streets of Johannesburg to the Human Rights Commission in Parktown.
  • The march was against harassment and profiling of Tsonga-speaking South Africans experienced during recent anti-immigrant protests.
  • “These injustices are rooted in misidentification, ignorance, and unlawful vigilantism, which have in some instances escalated to fatal incidents,” read the memorandum.
On Friday, hundreds of Vatsonga Machangani from across South Africa marched from Beyers Naude drive to the Human Rights Commission (SAHRC) in Parktown, Johannesburg. They were demanding an end to human rights violations faced by their people during recent marches and amid anti-immigrant sentiment fuelled by March and March.

Organised by the Vatsonga Machangani Association of South Africa, most marchers were people originally from Bushbuckridge and Dzanini, Limpopo.

The protesters said Vatsonga Machangani are being attacked and accused of being undocumented. Marchers we spoke to said they are now afraid to speak their language in public. Some said they’d been forced on multiple occasions to produce documents to prove their South African identity during protests.

“We are tired of hearing the phrase ‘Mashangani Abahambe’ in our community. I am a South African citizen, but I’m treated as a foreigner in my own country,” said Tinyiko Cossa, from Elandsfontein informal settlement. She said when she wears her traditional attire, anti-immigrant groups label her a foreigner.



Flora Nancy Rikhotso, Goodness Mabunda and Kensani Khoza at the march in Johannesburg on Friday.

A memorandum presented to the SAHRC expressed concern over a growing crisis where Vatsonga Machangani are being subjected to discrimination, harassment, violence, and intimidation due to their language, identity and cultural expression.

“These injustices are rooted in misidentification, ignorance, and unlawful vigilantism, which have in some instances escalated to fatal incidents,” read the memorandum.

The memo referred to the killing of 19-year-old Nhlamulo Sambo, originally from Limpopo, in Mossel Bay, Western Cape, during a protest in May.

Demands included the public condemnation of the targeting of South African citizens based on language, ethnicity, or cultural identity and the recognition of Vatsonga Machangani traditional leaders. The marchers also demanded perpetrators be given harsh sentences.



Nhlamulo Makhubela and Leonard Ngobeni joined the march calling for an end to the harassment of Tsonga-speaking South Africans.

National coordinator of the Vatsonga Machangani Association Civic Movement Wandile Malileke said, “The commission has the responsibility to educate other tribes of the existence of the Vatsonga Machangani people to avoid further violations.”

He said it is unlawful for ordinary people to go around asking for documents.

Nhlamulo Makhubela, from the Banthu Movement, said attacks on immigrants are unjustified. He called on vigilante groups to stop taking the law into their own hands.

“People are being beaten, anti-migrant marches are taking a wrong turn, and lives are being lost. This should stop,” Makhubela said.

The SAHRC was given 15 days to respond to the memo.

Representatives of the commission promised to address the marcher’s concerns.
 
Back
Top Bottom