The Dictator
JF-Expert Member
- Jul 20, 2018
- 4,475
- 12,281
Mzozo wa Mashariki ya Kati kunahitaji mtazamo mpana unaovuka mipaka ya kidini au kijiografia, kwa kuzingatia misingi ya sheria za kimataifa, usawa, na haki za binadamu. Hoja zangu za kusimama na Iran katika muktadha huu inaweza kujengwa juu ya misingi ifuatayo:
Moja ya hoja nzito ni hitaji la kuheshimu uhuru wa mataifa kujiamulia mambo yao yenyewe bila kuingiliwa na mataifa yenye nguvu (superpowers). Kihistoria, Iran imekuwa ikipinga kile inachokiona kama ubeberu wa nchi za Magharibi katika kanda ya Mashariki ya Kati. Kusimama upande huo ni kuunga mkono kanuni ya kwamba nchi yoyote, bila kujali ukubwa wake, ina haki ya kulinda rasilimali zake, siasa zake, na mipaka yake dhidi ya shinikizo la nje. Huu ni msimamo wa kisheria unaolinda mataifa yote madogo duniani dhidi ya kumezwa na maslahi ya mataifa makubwa.
Watu wengi wanaunga mkono upande huu kutokana na kile kinachoonekana kama uonevu na upendeleo katika mfumo wa usalama wa kimataifa. Wakati Iran ikikabiliwa na vikwazo vikali vya kiuchumi kwa sababu ya miradi yake ya nyuklia au ulinzi, mataifa mengine katika kanda hiyo yenye silaha hatari zaidi na yanayovunja sheria za kimataifa mara kwa mara hayachukuliwi hatua zozote. Kusimama na Iran hapa ni kutoa ujumbe kuwa sheria za kimataifa zinapaswa kutumika kwa usawa kwa nchi zote, na si kutumika kama silaha ya kisiasa dhidi ya wale wasiofuata matakwa ya mataifa fulani.
Chini ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa (UN Charter), kila nchi ina haki ya kimsingi ya kujilinda dhidi ya mashambulizi. Katika mzozo unaoendelea, Iran imekuwa ikidai kuwa hatua zake ni majibu dhidi ya mauaji ya viongozi wake, mashambulizi kwenye balozi zake, na uvunjifu wa usalama wake wa ndani. Bila kujali itikadi, hoja hapa ni kwamba taifa lolote lile lisingekubali kushambuliwa bila kutoa jibu. Kusimama upande huu ni kutambua kuwa usalama wa taifa ni hitaji la msingi ambalo halina dini wala utaifa.
Katika siasa za dunia, uwepo wa nguvu moja tu inayotawala (unipolar world) mara nyingi huleta ukosefu wa haki na udikteta wa kimataifa. Iran imekuwa mhimili muhimu katika kuhakikisha kuwa kuna upinzani dhidi ya utawala wa upande mmoja Mashariki ya Kati. Kwa kuimarisha uwezo wake, inalazimisha mataifa mengine kufikiria mara mbili kabla ya kuanzisha vita au kubadilisha tawala za nchi nyingine kwa mabavu. Kwa hivyo, kuisapoti Iran ni kuunga mkono mfumo wa dunia wenye pande nyingi (multipolar world) ambapo sauti tofauti zinaweza kusikika.
Mwisho, kuna hoja ya kibinadamu inayohusu athari za vikwazo vya kiuchumi kwa raia wa kawaida. Kusimama na Iran ni kupinga matumizi ya njaa na ukosefu wa dawa kama silaha ya vita dhidi ya mamilioni ya watu wasio na hatia. Ni kutambua kuwa ustaarabu wa Kiajemi una mchango mkubwa katika historia ya mwanadamu, na kutaka kuona taifa hilo likishirikishwa katika jumuiya ya kimataifa kwa heshima badala ya kutengwa. Huu ni msimamo wa kiungwana unaolenga utu (humanity) mbele ya siasa za kijiografia.
1. Kulinda Misingi ya Uhuru wa Kitaifa (Sovereignty)
Moja ya hoja nzito ni hitaji la kuheshimu uhuru wa mataifa kujiamulia mambo yao yenyewe bila kuingiliwa na mataifa yenye nguvu (superpowers). Kihistoria, Iran imekuwa ikipinga kile inachokiona kama ubeberu wa nchi za Magharibi katika kanda ya Mashariki ya Kati. Kusimama upande huo ni kuunga mkono kanuni ya kwamba nchi yoyote, bila kujali ukubwa wake, ina haki ya kulinda rasilimali zake, siasa zake, na mipaka yake dhidi ya shinikizo la nje. Huu ni msimamo wa kisheria unaolinda mataifa yote madogo duniani dhidi ya kumezwa na maslahi ya mataifa makubwa.
2. Kupinga Unafiki wa Kimataifa (Double Standards)
Watu wengi wanaunga mkono upande huu kutokana na kile kinachoonekana kama uonevu na upendeleo katika mfumo wa usalama wa kimataifa. Wakati Iran ikikabiliwa na vikwazo vikali vya kiuchumi kwa sababu ya miradi yake ya nyuklia au ulinzi, mataifa mengine katika kanda hiyo yenye silaha hatari zaidi na yanayovunja sheria za kimataifa mara kwa mara hayachukuliwi hatua zozote. Kusimama na Iran hapa ni kutoa ujumbe kuwa sheria za kimataifa zinapaswa kutumika kwa usawa kwa nchi zote, na si kutumika kama silaha ya kisiasa dhidi ya wale wasiofuata matakwa ya mataifa fulani.
3. Haki ya Kujilinda (Right to Self-Defense)
Chini ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa (UN Charter), kila nchi ina haki ya kimsingi ya kujilinda dhidi ya mashambulizi. Katika mzozo unaoendelea, Iran imekuwa ikidai kuwa hatua zake ni majibu dhidi ya mauaji ya viongozi wake, mashambulizi kwenye balozi zake, na uvunjifu wa usalama wake wa ndani. Bila kujali itikadi, hoja hapa ni kwamba taifa lolote lile lisingekubali kushambuliwa bila kutoa jibu. Kusimama upande huu ni kutambua kuwa usalama wa taifa ni hitaji la msingi ambalo halina dini wala utaifa.
4. Kupigania Usawa wa Nguvu (Balance of Power)
Katika siasa za dunia, uwepo wa nguvu moja tu inayotawala (unipolar world) mara nyingi huleta ukosefu wa haki na udikteta wa kimataifa. Iran imekuwa mhimili muhimu katika kuhakikisha kuwa kuna upinzani dhidi ya utawala wa upande mmoja Mashariki ya Kati. Kwa kuimarisha uwezo wake, inalazimisha mataifa mengine kufikiria mara mbili kabla ya kuanzisha vita au kubadilisha tawala za nchi nyingine kwa mabavu. Kwa hivyo, kuisapoti Iran ni kuunga mkono mfumo wa dunia wenye pande nyingi (multipolar world) ambapo sauti tofauti zinaweza kusikika.
5. Utambulisho wa Utamaduni na Upinzani dhidi ya Vikwazo
Mwisho, kuna hoja ya kibinadamu inayohusu athari za vikwazo vya kiuchumi kwa raia wa kawaida. Kusimama na Iran ni kupinga matumizi ya njaa na ukosefu wa dawa kama silaha ya vita dhidi ya mamilioni ya watu wasio na hatia. Ni kutambua kuwa ustaarabu wa Kiajemi una mchango mkubwa katika historia ya mwanadamu, na kutaka kuona taifa hilo likishirikishwa katika jumuiya ya kimataifa kwa heshima badala ya kutengwa. Huu ni msimamo wa kiungwana unaolenga utu (humanity) mbele ya siasa za kijiografia.